Hoàn thiện Luật Người cao tuổi, hướng tới hệ thống chính sách thích ứng với già hóa dân số

Sửa đổi Luật để thích ứng với già hóa dân số

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Tô Đức, Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội (Bộ Y tế) cho biết, năm 2026 là thời điểm có ý nghĩa đặc biệt khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới sau Đại hội XIV của Đảng, đồng thời đánh dấu hơn 15 năm thi hành Luật Người cao tuổi (NCT) năm 2009. Theo ông, đạo luật đã tạo bước chuyển quan trọng trong tư duy chính sách, từ hỗ trợ mang tính nhân đạo sang bảo đảm quyền của NCT.

Sau hơn 15 năm triển khai, hệ thống chính sách an sinh xã hội dành cho NCT đã đạt nhiều kết quả tích cực. Hiện trên 95% NCT có thẻ bảo hiểm y tế; hơn 2,5 triệu người đang hưởng trợ cấp xã hội và trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng. Phong trào "Tuổi cao - Gương sáng" tiếp tục được nhân rộng, khẳng định NCT không chỉ là đối tượng cần được chăm sóc, bảo vệ mà còn là nguồn lực quan trọng, đóng góp tích cực cho sự phát triển của đất nước.

Tuy nhiên, theo ông Tô Đức, Việt Nam đang đối mặt với thách thức "già hóa trước khi giàu". Cùng với tốc độ già hóa dân số nhanh, nhiều quy định của Luật NCT đã bộc lộ những bất cập như mức trợ cấp còn thấp, thiếu khung pháp lý về chăm sóc dài hạn, chưa có cơ chế phát triển các mô hình chăm sóc ban ngày cũng như chính sách thúc đẩy phát triển "kinh tế bạc".

Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội cho biết hội thảo được tổ chức nhằm lấy ý kiến hoàn thiện Báo cáo tổng kết thi hành Luật NCT và dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung. Cục sẽ nghiêm túc tiếp thu các ý kiến đóng góp để đánh giá toàn diện việc thực thi luật, nhận diện những vấn đề mới phát sinh và đề xuất các nội dung sửa đổi, bổ sung phù hợp, bảo đảm lấy NCT làm trung tâm của chính sách.

Nhiều khoảng trống chính sách cần được tháo gỡ

Phát biểu tại hội thảo, bà Đặng Thị Huyền, Trợ lý Trưởng Đại diện Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tại Việt Nam, đánh giá cao sự chủ động của Cục Bảo trợ xã hội trong việc tổ chức các đợt tham vấn sâu rộng với các bộ, ngành, chuyên gia và các đối tác Liên Hợp Quốc trong quá trình xây dựng dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật NCT.

Theo bà Đặng Thị Huyền, quá trình tham vấn đa bên đã giúp dự thảo Báo cáo tổng kết thi hành Luật đánh giá khách quan những kết quả đạt được, đồng thời thẳng thắn chỉ ra các khoảng trống chính sách cần sớm được khắc phục.

Đại diện UNFPA cho rằng hệ thống chính sách hiện nay vẫn chủ yếu tập trung vào bảo trợ và cứu trợ xã hội, trong khi Việt Nam chưa hình thành được hệ thống chăm sóc dài hạn đồng bộ và chưa phát huy đầy đủ tiềm năng, sự đóng góp của NCT. Các dịch vụ chăm sóc còn phân tán, thiếu tính toàn diện; mức trợ cấp xã hội hiện chỉ đáp ứng khoảng 23% chuẩn nghèo khu vực nông thôn và 18% chuẩn nghèo khu vực thành thị. Cùng với đó, tình trạng thiếu hụt đội ngũ nhân viên chăm sóc NCT được đào tạo chuyên nghiệp cũng là thách thức lớn cần được ưu tiên giải quyết trong quá trình sửa đổi luật.

Trình bày dự thảo Báo cáo tổng kết thi hành Luật NCT, ông Nguyễn Trung Thành, lãnh đạo Phòng NCT, Cục Bảo trợ xã hội cho biết, việc sửa đổi, bổ sung Luật được đặt ra trên cơ sở tổng kết hơn 15 năm thực hiện và yêu cầu thích ứng với quá trình già hóa dân số đang diễn ra nhanh tại Việt Nam.

Theo ông Thành, dự thảo đề xuất chuyển mạnh tư duy chính sách từ cách tiếp cận chủ yếu dựa vào bảo trợ xã hội sang quản lý theo vòng đời, chủ động thích ứng với già hóa dân số và phát huy NCT như một nguồn lực quan trọng cho phát triển bền vững. Đồng thời, dự thảo xác định nguyên tắc lấy NCT làm trung tâm của chính sách, bảo đảm đầy đủ các quyền theo Hiến pháp; làm rõ trách nhiệm của Nhà nước, gia đình và cộng đồng trong chăm sóc, bảo vệ, phát huy vai trò NCT; tăng cường xã hội hóa, khuyến khích khu vực tư nhân và các tổ chức xã hội tham gia cung cấp dịch vụ chăm sóc.

Trong khuôn khổ hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện bộ, ngành và tổ chức quốc tế đã tập trung thảo luận, góp ý về việc hoàn thiện Báo cáo tổng kết thi hành Luật NCT năm 2009, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp nhằm hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung theo hướng đồng bộ, hiện đại, phù hợp với xu hướng già hóa dân số và đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc, bảo đảm an sinh, phát huy vai trò của NCT trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Kinh tế bạc – Động lực tăng trưởng mới trong thích ứng với già hóa dân số

SKĐS - Sáng 15/11 tại Hà Nội, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương phối hợp với Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương, Tạp chí Cộng sản và Hội Người cao tuổi Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học "Kinh tế bạc ở Việt Nam trong kỷ nguyên mới".