Hoàn thiện khung pháp lý về hiến, ghép mô, tạng, tăng bảo vệ người hiến

Sáng 4/10, tại Trụ sở các cơ quan của Quốc hội, tiếp tục chương trình Phiên họp toàn thể lần thứ Tư, Ủy ban Văn hóa và Xã hội tổ chức thẩm tra dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).

Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh chủ trì Phiên họp.

Về phía Cơ quan chủ trì soạn thảo dự án Luật có Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan và Uỷ viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà tham dự.

Hoàn thiện khung pháp lý về hiến, ghép mô, tạng

Trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Luật, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà nêu rõ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn cho thấy sự cần thiết sửa đổi Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác.

Việc ban hành Luật nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân; đồng thời từng bước hoàn thiện khung pháp lý đối với hoạt động hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác.

Về phạm vi điều chỉnh, dự thảo Luật quy định về hiến, lấy, ghép, quản lý và sử dụng mô, sản phẩm từ mô, tế bào, sản phẩm từ tế bào, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác; các điều kiện bảo đảm cho hoạt động hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác.

Luật không áp dụng đối với việc kinh doanh, sử dụng mô làm nguyên liệu làm thuốc theo quy định của Luật Dược.

Dự thảo Luật áp dụng đối với tổ chức, cá nhân Việt Nam, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài có liên quan đến hiến, lấy, ghép, quản lý và sử dụng mô, tế bào, sản phẩm từ mô, tế bào, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác tại Việt Nam.

Trình bày Báo cáo thẩm tra tóm tắt dự án Luật, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Lò Thị Việt Hà cho biết, về cơ bản, Chính phủ đã nghiêm túc tiếp thu, giải trình các ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan chủ trì thẩm tra và các cơ quan của Quốc hội.

Hồ sơ dự án Luật cơ bản đầy đủ theo quy định. Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát, bảo đảm tính thống nhất về nội dung giữa Tờ trình, dự thảo Luật và các tài liệu kèm theo; tiếp tục đánh giá tác động đối với các chính sách liên quan trực tiếp đến quyền con người, quyền nhân thân; bổ sung đánh giá tác động riêng đối với trẻ em; đồng thời bổ sung dự thảo văn bản quy định chi tiết đối với các nội dung giao Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Y tế quy định.

Theo Ủy ban, dự thảo Luật cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, phù hợp với Hiến pháp và tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan đã được rà soát.

Về một số nội dung lớn, Ủy ban cơ bản tán thành việc mở rộng phạm vi điều chỉnh của Luật, bao gồm máu, tế bào và các sản phẩm từ tế bào, mô; đồng thời quy định về đối tượng áp dụng.

Tuy nhiên, khoản 2 Điều 1 quy định không áp dụng đối với việc kinh doanh, sử dụng mô làm nguyên liệu làm thuốc theo Luật Dược; điểm a khoản 1 Điều 7 cho phép thương mại đối với sản xuất, bảo quản, cung ứng tế bào, huyết tương; điểm b khoản 4 Điều 19 quy định việc đăng ký trước khi lưu thông trên thị trường đối với sản phẩm từ mô, tế bào.

Ủy ban nhận thấy các quy định này chưa làm rõ ranh giới điều chỉnh giữa "sản phẩm từ tế bào, mô" theo Luật này và "sinh phẩm" theo Luật Dược. Do đó, đề nghị làm rõ vấn đề trên trong dự thảo Luật, đồng thời làm rõ trường hợp lấy mô tự thân để ghép cho chính người đó.

Ủy ban cũng cơ bản tán thành quy định về nguyên tắc trong hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác. "Không nhằm mục đích thương mại" là nguyên tắc chủ đạo của Luật. Đối với việc quy định các trường hợp được hoạt động vì mục đích thương mại tại Điều 7, Ủy ban đề nghị nghiên cứu cơ chế kiểm soát về chất lượng, giá khi cho phép hoạt động thương mại đối với tế bào, huyết tương.

Do các thuật ngữ của Luật có tính chuyên môn sâu, Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát kỹ lưỡng các khái niệm, tham vấn ý kiến của các chuyên gia y tế và chuyên gia trong các lĩnh vực liên quan, bảo đảm các khái niệm được hiểu thống nhất, có cơ sở khoa học, rõ ràng, chính xác. Các hành vi bị nghiêm cấm cũng cần được quy định rõ ràng, thống nhất.

Cần tạo ra cơ chế mạnh để chủ động nguồn tạng hiến

Cho ý kiến tại Phiên họp, các đại biểu đánh giá dự thảo Luật có nhiều điểm tiến bộ, góp phần thúc đẩy nguồn hiến mô, tạng từ người chết não và chết tuần hoàn; tăng cường bảo vệ người hiến sống; thắt chặt quy trình xác định chết não, chết tuần hoàn; đồng thời mở rộng phạm vi điều chỉnh sang các lĩnh vực mới như ngân hàng mô, tế bào và chế phẩm từ mô.

Các đại biểu mong muốn dự thảo Luật lần này tạo ra cơ chế đủ mạnh để chủ động phát hiện, tiếp nhận và đưa nguồn tạng hiến sau khi chết vào ghép.

Về cơ chế kiểm soát dữ liệu, các đại biểu đánh giá đây là điểm tiến bộ của dự thảo Luật, nhưng đề nghị rà soát kỹ hơn về bảo vệ vùng dữ liệu, phân quyền truy cập và việc kết nối liên thông với các cơ sở dữ liệu quốc gia, bảo đảm tính thống nhất và bảo mật thông tin trên cả nước.

Góp ý về các quy định liên quan đến việc xác định thành viên trong gia đình, các đại biểu nhấn mạnh đây là nội dung quan trọng để xác định đúng đối tượng được hiến mô, tạng khi còn sống. Do đó, dự thảo cần quy định cụ thể khái niệm "thành viên gia đình" để tránh bị lạm dụng, lợi dụng trong việc mua bán mô, tạng.

Đối với quy định về Cơ quan điều phối quốc gia, các đại biểu ghi nhận cơ quan soạn thảo đã tiếp thu, làm gọn và quy định rõ hơn nhiệm vụ của cơ quan này. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục làm rõ địa vị pháp lý của Cơ quan điều phối quốc gia; bổ sung quy định về nguyên tắc kiểm tra, trách nhiệm giải trình và cơ chế kiểm soát nhằm bảo đảm minh bạch, phòng ngừa lạm dụng trong hoạt động điều phối.

Về trách nhiệm của cơ sở lấy bộ phận cơ thể người, đại biểu đề nghị bổ sung trách nhiệm theo dõi sức khỏe dài hạn của người hiến, cập nhật hồ sơ sức khỏe, báo cáo biến chứng và chuyển dữ liệu về hệ thống quản lý quốc gia...

Hoàn thiện khung pháp lý, thúc đẩy hoạt động hiến, ghép tạng

SKĐS - Dự án Luật sửa đổi được đề xuất nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo đảm quyền người hiến và thúc đẩy ghép tạng.