Ngày 11/9, Thường trực Ủy ban VH&XH tổ chức phiên họp mở rộng, thẩm tra sơ bộ dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi). Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội (VH&XH) Nguyễn Đắc Vinh chủ trì phiên họp.
Quang cảnh phiên họp. Ảnh: Media Quốc hội
Theo Tờ trình của Chính phủ, qua 20 năm thi hành, Luật năm 2006 đã tạo hành lang pháp lý quan trọng, góp phần phát triển kỹ thuật ghép mô, bộ phận cơ thể người tại Việt Nam.
Tính đến tháng 3/2026, cả nước đã thực hiện 11.187 ca ghép bộ phận cơ thể người, gồm 9.969 ca ghép thận, 1.005 ca ghép gan, 177 ca ghép tim và 27 ca ghép phổi. Trong đó, 10.225 ca được ghép từ người cho sống, chiếm 91,4%; số ca ghép từ người cho chết não chỉ khoảng 8,6%.
Tuy nhiên, hoạt động hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác vẫn còn những hạn chế. Đáng chú ý là thiếu hành lang pháp lý cho việc hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể ở người sau khi chết tuần hoàn; quy định về độ tuổi người hiến còn bất cập; chưa có quy định đầy đủ về ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động hiến, lấy, ghép và điều phối.
Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh chủ trì phiên họp. Ảnh: Media Quốc hội
Bên cạnh đó, một số điều kiện đối với cơ sở y tế thực hiện ghép không còn phù hợp; còn khoảng trống pháp lý về máu, tế bào và các sản phẩm từ tế bào, mô. Chế độ, chính sách đối với người hiến còn bất cập, trong khi cơ chế tài chính cho hồi sức, bảo quản, vận chuyển, xét nghiệm sàng lọc và điều phối mô, bộ phận cơ thể người chưa rõ ràng.
Mở rộng phạm vi điều chỉnh, bảo đảm quyền con người
Dự thảo Luật gồm 7 chương, 39 điều, quy định về hiến, lấy, ghép, quản lý và sử dụng mô, sản phẩm từ mô; bộ phận cơ thể người; xác và các điều kiện bảo đảm cho hoạt động này. Dự thảo kế thừa các nguyên tắc cốt lõi của Luật năm 2006, trong đó có nguyên tắc tự nguyện và yêu cầu điều phối bộ phận cơ thể người bảo đảm hòa hợp, công bằng, minh bạch.
Dự thảo đồng thời bổ sung quy định về quản lý máu, chế phẩm máu, tinh trùng, noãn, phôi và các loại mô, tế bào khác; đăng ký hiến; ghép bộ phận cơ thể người có liên quan đến người nước ngoài; thông tin, truyền thông, tư vấn và vận động hiến.
Thường trực Ủy ban VH&XH tán thành việc mở rộng phạm vi điều chỉnh của Luật, đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm các vấn đề thuộc thẩm quyền Quốc hội, nhất là những nội dung tác động trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân, được quy định đầy đủ, rõ ràng trong Luật.
Các đại biểu đề nghị làm rõ căn cứ quy định về độ tuổi người hiến, bảo đảm không tạo xung đột giữa nguyên tắc tự nguyện và quyền quyết định của gia đình; đồng thời tăng cường các quy định nhằm tránh thương mại hóa hoạt động hiến tạng. Một số ý kiến đề nghị nghiên cứu chính sách hỗ trợ, chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ xã hội phù hợp đối với người hiến và gia đình người hiến.
Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Media Quốc hội
Nhấn mạnh đây là dự án Luật quan trọng, liên quan trực tiếp đến quyền con người, quyền được sống và mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, Thường trực Ủy ban đề nghị Chính phủ tiếp tục tham vấn đầy đủ các cơ quan, đối tượng chịu tác động; tiếp thu, giải trình thấu đáo, bảo đảm các quy định có căn cứ khoa học, thực tiễn và khả thi.
Phát biểu kết luận, Chủ nhiệm Ủy ban VH&XH Nguyễn Đắc Vinh đề nghị Cơ quan soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến tại phiên họp, phối hợp chặt chẽ với Cơ quan chủ trì thẩm tra, rà soát kỹ thuật lập pháp và bảo đảm thống nhất với pháp luật hiện hành, hoàn thiện dự án Luật trình UBTVQH cho ý kiến tại Phiên họp tháng 9/2026.
