Hoàn thành lấy mẫu ADN tại 25 nghĩa trang, mở hy vọng cho những cuộc trở về

Tỉnh Thanh Hóa tổ chức Hội nghị tổng kết công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin năm 2026, sơ kết giai đoạn 1 "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Theo đó, trong quá trình triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm, tỉnh Thanh Hóa xác định tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là hai nhiệm vụ gắn kết chặt chẽ, cần được thực hiện đồng bộ.

Trong mùa khô 2025-2026, Đội Quy tập của tỉnh đã tìm kiếm, quy tập được 19 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại tỉnh Hủa Phăn (Lào). Lễ đón, truy điệu và an táng được tổ chức trang trọng tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc tế Đồng Tâm.

Công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ và mẫu sinh phẩm thân nhân được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Tỉnh triển khai theo phương châm làm điểm, rút kinh nghiệm, nhân rộng, tổ chức lấy mẫu cuốn chiếu để bảo đảm tiến độ và chất lượng.

Đến ngày 10/9, tỉnh Thanh Hoá đã hoàn thành lấy mẫu tại 25 nghĩa trang liệt sĩ, khai quật 2.922 ngôi mộ, thu được 2.602 mẫu đủ điều kiện. Có 320 ngôi mộ không đủ điều kiện lấy mẫu do hài cốt đã phân hủy, than hóa hoặc không bảo đảm yêu cầu kỹ thuật. Nhiệm vụ hoàn thành sớm hơn 6 tháng so với kế hoạch.

Trong quá trình quản lý, bảo quản, bàn giao mẫu, mỗi mẫu được kiểm tra, đối chiếu thông tin, gắn mã định danh duy nhất, lập hồ sơ, niêm phong theo nguyên tắc "mỗi thời điểm chỉ mở một hài cốt, mẫu mỗi hài cốt liệt sĩ đựng riêng một hộp"; bàn giao cho Viện Pháp y Quân đội toàn bộ số mẫu đủ điều kiện theo quy trình "5 đúng".

Công tác lấy mẫu thân nhân liệt sĩ được Công an tỉnh chủ trì, phối hợp với các đơn vị, địa phương rà soát, tuyên truyền, vận động và thu nhận mẫu sinh phẩm thân nhân.

Từ tháng 5/2025 đến nay đã lấy mẫu 41.223 thân nhân của 31.650 liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Mẫu được vận chuyển, lưu trữ theo quy trình của Bộ Công an và tích hợp vào Cơ sở dữ liệu căn cước để đối sánh với dữ liệu hài cốt liệt sĩ. Những nỗ lực khoa học ấy đã viết nên vô vàn câu chuyện cảm động về sự đoàn tụ sau hàng thập kỷ chia ly.

Một trong những phép màu ấy đã đưa liệt sĩ Lê Đồng Cội (quê xã Tân Ninh, huyện Triệu Sơn, nay là xã Tân Ninh) trở về nhà. Nhập ngũ năm 1970 và hy sinh tại chiến trường miền Nam năm 1973 khi mới 21 tuổi, anh nằm lại tại Nghĩa trang Liệt sĩ Ngã Bảy - Phụng Hiệp (TP Cần Thơ) dưới tấm bia ghi sai tên thành "Lê Văn Cội".

Nhờ linh cảm của người đồng đội cũ, Đại tá Vũ Doãn Tùng, cùng đợt lấy mẫu sinh phẩm thân nhân vào tháng 7/2025 của Công an tỉnh Thanh Hóa, sự thật đã được mở ra.

Kết quả đối sánh ADN hoàn toàn trùng khớp. Đến tháng 7/2026, anh đã chính thức được đón về yên nghỉ trong lòng đất mẹ Thanh Hóa, khép lại hơn nửa thế kỷ mong đợi đằng đẵng của gia đình.

Cùng nằm lại tại Nghĩa trang Liệt sĩ Ngã Bảy - Phụng Hiệp với thông tin sai lệch suốt 54 năm, danh tính của liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát (quê xã Minh Dân, huyện Triệu Sơn, nay là xã Hợp Tiến), Trung đội phó anh dũng hy sinh năm 1972, cũng đã được trả lại chính xác ở ngôi mộ số 52, hàng 2, lô B, khu B. Nhờ ngân hàng dữ liệu ADN thân nhân được thu thập kịp thời, hành trình tìm kiếm vô vọng của gia đình liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát rốt cuộc đã cập bến trong niềm mừng vui vô bờ bến.

Chiến dịch không chỉ là những con số kỹ thuật, mà còn là cuộc đua nghẹt thở với thời gian trước quy luật nghiệt ngã của tạo hóa. Đầu tháng 7, các chiến sĩ công an đã không quản ngại vượt hàng trăm cây số đường đèo dốc tìm về bản biên giới Tam Thanh để lấy mẫu ADN cho cụ Lữ Thị Thọ (101 tuổi).

Đã hơn nửa thế kỷ trôi qua, người chị già ấy chưa một ngày thôi đau đáu tìm kiếm người em trai, liệt sĩ Lữ Văn Nhuôn, hy sinh năm 1968 khi mới 19 tuổi. Dù cụ Thọ đã qua đời không lâu sau chuyến ghé thăm ấy, nhưng giọt máu sinh phẩm cụ kịp gửi lại chính là nhịp cầu cuối cùng, thắp lên hy vọng vẹn tròn để đưa người em trai trở về đúng tên, đúng quê hương.

Tính đến nay, Sở Nội vụ Tỉnh Thanh Hoá đã giải quyết 100 trường hợp bằng phương pháp thực chứng; tiếp nhận 42 trường hợp giám định ADN, thông qua phương pháp thực chứng và giám định đối sánh ADN thân nhân, tỉnh Thanh Hóa đã xác định được danh tính 11 liệt sĩ.

Mỗi mẫu ADN thu nhận không đơn thuần là một sinh phẩm y học, mà là chiếc chìa khóa hóa giải nỗi đau mất mát, trả lại tên cho các Anh hùng liệt sĩ và hoàn thành trọn vẹn lời hứa sum vầy với những người thân đang ngày một già đi.

Những cuộc 'đoàn viên' sau hơn 50 năm ở Thanh Hóa

SKĐS – Nhiều gia đình liệt sĩ tại Thanh Hóa đã tìm lại được tên tuổi và nơi an nghỉ của người thân sau hơn nửa thế kỷ chờ đợi. Sự trùng khớp ADN đã mang đến cuộc đoàn viên muộn màng nhưng trọn vẹn cho những người ở lại.