Hoa Kỳ chuyển trọng tâm ngoại giao về châu Á

Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Kurt Campbell nhấn mạnh rằng, châu Á là một trong những thách thức quan trọng nhất cho chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ. Ông Robert Gates còn nhắc lại và nhấn mạnh thêm rằng, hành động của Hoa Kỳ tại châu Á Thái Bình Dương đã từng chứng tỏ tính nhất quán trong một thời gian dài, không tuỳ thuộc vào cá nhân nào lãnh đạo ngành quốc phòng hay ngoại giao của Mỹ.

Cho đến nay, lời trợ lý Ngoại trưởng Kurtb Campbell nhắc lại chính sách đó mang tính chất đặc biệt ở chỗ Hoa Kỳ mới trải qua cơn địa chấn kinh tế tài chính, cả về chính trị mà hậu quả chưa yên. Ông Campbell nói rằng, sự chú trọng sang châu Á không phải là Washington sẽ sao lãng trách nhiệm ở Iraq và Afghanistan, mà chính sách này thể hiện ý nguyện củng cố mối quan hệ sâu rộng và bền chặt thêm nữa với châu Á, một khu vực mà Mỹ có quyền lợi chiến lược lâu dài. Ông muốn chứng tỏ cho thế giới thấy rằng, không phải là Hoa Kỳ yếu đi và buông rơi quyền lợi chiến lược tại châu Á.

Nói đến mối quan hệ với châu Á không thể không đề cập đến Trung Quốc. Ngày 17/8/2011, Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden bắt đầu chuyến công du Trung Quốc trong vòng 5 ngày. Về mặt chính trị, ông Joe Biden thăm Trung Quốc là theo lời mời của ông Tập Cận Bình, Ủy viên thường vụ Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương, Phó Chủ tịch nước. Đây là dịp để Washington tìm hiểu thêm nhân vật hầu như ít biết đến trong giới lãnh đạo chính trị Mỹ nhưng gần như chắc chắn trở thành lãnh đạo số một Trung Quốc sau Đại hội đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ 18 được tổ chức vào năm 2012. Ông Tony Blinken, cố vấn an ninh quốc gia của Phó Tổng thống Mỹ nói thẳng là qua việc tiếp xúc với ông Tập Cận Bình, Hoa Kỳ đầu tư vào tương lai quan hệ Mỹ - Trung. Theo bà Bonnie Glaser, thuộc Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và Quốc tế ở Washington thì ông Tập Cận Bình thuộc thế hệ quen thuộc với thế giới bên ngoài hơn nhưng cũng có tinh thần dân tộc chủ nghĩa hơn. Mặt khác, nhân vật này sẽ thận trọng, không tỏ rõ thái độ của mình trước khi thực sự lên nắm quyền lãnh đạo Trung Quốc kể từ năm 2013.

Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden trong chuyến công du châu Á.

Trợ lý hàng đầu của Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton nói rất rõ rằng, tuy Washington đẩy mạnh cuộc đối thoại với Trung Quốc, điều đó không phải là chỉ có mối quan hệ với Trung Quốc mới quan trọng, mà mọi người đều thấy những nỗ lực toàn diện của Hoa Kỳ để Ấn Độ có thể nắm giữ vai trò quan trọng hơn tại châu Á, đồng thời đem luồng sinh khí mới vào mối quan hệ với khối ASEAN, cả quan hệ với toàn khối cũng như quan hệ song phương với từng thành viên chủ chốt như Việt Nam, Indonesia, Singapore và Philippines.

Hoạt động của trợ lý Ngoại trưởng Campbell lần này tại châu Á - châu Úc chẳng có gì khác hơn là tiếp nối chiến lược hải dương của Mỹ, Nhật Bản, Australia, Hàn Quốc tại châu Á, sau cuộc tập trận phối hợp hải quân quy mô cách nay chưa lâu.

Trong một diễn biến khác, không rõ là do một sự trùng hợp ngẫu nhiên hay là một phản ứng gián tiếp từ phía Trung Quốc mà hai ngày sau, trên báo mạng Asia Times, một chuyên gia Trung Quốc thuộc Đại học Thượng Hải nhận định: “Bắc Kinh đánh mất uy tín tại châu Á”. Ngày 10/8/2011, Chánh văn phòng Thủ tướng Nhật Bản, ông Yukio Edano tuyên bố là nếu quốc gia nào xâm lăng đảo Điếu Ngư thì Tokyo sẽ nhân danh quyền tự vệ, đánh đuổi kẻ thù bằng bất cứ giá nào. Ngay cả Singapore, không có tranh chấp lãnh hải với Trung Quốc và được xem là một nước thân thiện với Bắc Kinh cũng chỉ trích chính sách bá quyền của Trung Quốc. Vào đầu năm nay, ông Lý Quang Diệu, nhà sáng lập Singapore đã tuyên bố ông thích ảnh hưởng bá quyền của Hoa Kỳ hơn là của Trung Quốc vì Hoa Kỳ có thiện chí bất vụ lợi hơn.

HƯƠNGLINH