Hòa giải trực tuyến phải bảo đảm bí mật, an toàn dữ liệu
Góp ý về hình thức hòa giải trực tuyến, ĐBQH Huỳnh Ngọc Liêm (đoàn Lâm Đồng) cho rằng quy định tại Điều 25, cho phép hòa giải được thực hiện trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp, là phù hợp với thực tiễn hiện nay.
Đại biểu dẫn ví dụ một gia đình có tranh chấp về lối đi chung, trong đó một người đang làm việc tại TPHCM, người khác ở địa phương. Nếu yêu cầu tất cả các bên phải trở về để gặp trực tiếp, việc hòa giải có thể phải chờ nhiều tuần. Trong khi đó, một cuộc họp trực tuyến có thể giúp tổ hòa giải kết nối các bên trong thời gian ngắn, qua đó rút ngắn khoảng cách và sớm giải quyết mâu thuẫn.
Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất sáng 10/8. Ảnh: Media Quốc hội
Tuy nhiên, đại biểu Huỳnh Ngọc Liêm lưu ý, hòa giải trên môi trường số cũng tiềm ẩn những rủi ro mà hình thức trực tiếp ít gặp phải. Chẳng hạn, một bên có thể sử dụng thiết bị khác để ghi âm, ghi hình rồi đưa một phần nội dung lên mạng xã hội; hoặc có người thứ ba âm thầm nghe cuộc trao đổi phía sau màn hình. Thông tin về tài sản, gia đình, nguyên nhân tranh chấp cũng có nguy cơ bị lưu trữ, chia sẻ ngoài phạm vi hòa giải.
"Khi đó, một cuộc hòa giải vốn được tổ chức hàn gắn quan hệ lại có khi trở thành nguyên nhân của mâu thuẫn mới", đại biểu nói.
Theo ông, trong hòa giải trực tiếp, hòa giải viên có thể biết rõ những ai có mặt tại cuộc gặp. Trong môi trường trực tuyến, điều này khó kiểm soát, cùng với nguy cơ nội dung trao đổi bị ghi âm, ghi hình hoặc phát tán.
ĐBQH Huỳnh Ngọc Liêm (đoàn Lâm Đồng). Ảnh: Media Quốc hội
Do đó, đại biểu đề nghị quy định ngay trong luật một số nguyên tắc tối thiểu đối với hòa giải trực tuyến, như phải có sự đồng thuận của các bên; xác định và kiểm soát người tham gia; việc ghi âm, ghi hình, sao chép, lưu trữ hoặc cung cấp nội dung cho người khác phải được các bên đồng ý, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Đồng thời, việc tổ chức hòa giải trực tuyến phải tuân thủ các yêu cầu về bảo vệ dữ liệu cá nhân và an toàn thông tin.
Không nên áp dụng một cách cứng nhắc
Cũng góp ý về chuyển đổi số trong hòa giải ở cơ sở, ĐBQH Nguyễn Đặng Ân (đoàn Lạng Sơn) tán thành việc xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về hòa giải ở cơ sở thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Theo ông, đây là hướng đi cần thiết nhằm phục vụ quản lý, thống kê, chia sẻ dữ liệu và từng bước giảm phương thức quản lý thủ công.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị chuyển đổi số phải tránh làm phát sinh thêm nhiều công việc cho cán bộ cơ sở và hòa giải viên, nhất là việc nhập dữ liệu, hoàn thiện biểu mẫu hoặc xử lý các yêu cầu kỹ thuật không cần thiết.
ĐBQH Nguyễn Đặng Ân (Đoàn Lạng Sơn). Ảnh: Media Quốc hội
Theo đại biểu Nguyễn Đặng Ân, hòa giải trực tuyến không nên được hiểu là mô hình bắt buộc triển khai đồng loạt. Ở những địa bàn có điều kiện, đây có thể là phương thức hữu ích; nhưng tại vùng sâu, vùng xa, nơi hạ tầng và kỹ năng số còn hạn chế, hòa giải trực tiếp vẫn cần được bảo đảm đầy đủ về giá trị pháp lý và khả năng tiếp cận.
Đại biểu đề nghị việc triển khai cần bảo đảm ba yêu cầu gồm một nền tảng dùng chung, dữ liệu ở mức tối thiểu và thực sự cần thiết, cùng lộ trình áp dụng phù hợp với điều kiện từng địa bàn.
ĐBQH Phạm Văn Hòa. Ảnh: Media Quốc hội
Còn ĐBQH Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) cho rằng, phương thức này còn nhiều khó khăn và khó đạt hiệu quả như hòa giải trực tiếp. Trong khi việc gặp mặt trực tiếp để phân tích, thuyết phục các bên vốn đã không dễ, hình thức trực tuyến càng có thể hạn chế hiệu quả. Cùng với đó, hạ tầng kỹ thuật tại thôn, bản, xã còn chưa đồng đều.
Vì vậy, đại biểu đề nghị cân nhắc, ưu tiên hòa giải trực tiếp, đồng thời chỉ áp dụng trực tuyến phù hợp với điều kiện thực tế từng địa bàn.
