(SKDS) - Khoảng hơn một tháng nay, chị Bùi Thị V., 47 tuổi, ở Hải Phòng, bỗng thấy trong người mệt mỏi, chán ăn, ăn không tiêu. Nhận kết quả kiểm tra tại BV Việt Tiệp (Hải Phòng), chị xây xẩm mặt mày khi biết mình đang mang virut viêm gan C. Bởi lẽ qua tìm hiểu và tư vấn của các bác sĩ, chị V. được biết, giá thành điều trị bệnh này rất đắt đỏ, hơn nữa còn có nhiều tác dụng phụ khiến cơ thể mệt mỏi và rất dễ bỏ cuộc.
Bệnh nặng thêm vì không có tiền điều trị
Chị V. hiện đang là bệnh nhân điều trị tại Khoa Viêm gan, BV Bệnh nhiệt đới TW. Chị cho biết, chị không biết có thể theo đuổi "nghiệp" chữa bệnh viêm gan C được đến lúc nào bởi 200 triệu đồng/ 1 năm điều trị là một con số khá lớn so với hoàn cảnh gia đình chị. "Tôi buôn bán ở chợ quen, giờ phải nằm viện hàng tháng thế này, không biết mấy bố con ở nhà xoay xở thế nào để vừa có đủ tiền sinh hoạt, vừa có tiền chữa bệnh cho mình", chị V. tâm sự. Điều an ủi duy nhất lúc này là chồng chị đã có kết quả xét nghiệm âm tính với virut này.
Cùng điều trị tại Khoa Viêm gan với chị V. nhưng Anh Nguyễn Văn L., 52 tuổi (ở Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh) lại có "thâm niên" lâu hơn. Anh L. vốn là thương binh hạng 1/4, cách đây 6 năm anh bị chảy máu chân răng, anh đã đi khám và nằm viện 2 tháng để điều trị giảm tiểu cầu nhưng không khỏi mới phát hiện đã bị viêm gan C. Từ đó đến nay, mỗi năm anh nằm viện 6 tháng để điều trị triệu chứng xơ gan do biến chứng của căn bệnh này. Anh cho biết, tiền thuốc điều trị viêm gan C thực sự là một gánh nặng đối với gia đình anh nên đành chấp nhận bệnh ngày càng tiến triển nặng.
Theo ThS. Nguyễn Ngọc Phúc, Trưởng khoa Viêm gan, BV Bệnh nhiệt đới TW, trường hợp phát hiện viêm gan C nhập viện tại BV đang có dấu hiệu tăng dần qua mỗi năm. Cách đây vài năm, mỗi tháng, BV chỉ tiếp nhận 5-7 bệnh nhân nhập viện có virut viêm gan C, nhưng hiện nay mỗi ngày có đến 3 bệnh nhân nhập viện. Nhiều trường hợp vào viện khi đã ở giai đoạn muộn, bệnh tiến triển nặng, gan đã bị xơ hóa nhiều.
Nhưng cũng có cả những cháu bé mới chỉ 2-3 tuổi đã phát hiện dương tính với viêm gan C do lây nhiễm qua đường truyền máu. Trong số những bệnh nhân nhập viện vì viêm gan C, có rất ít người có khả năng chi trả cho việc điều trị bệnh này. Ngoài ra, có khoảng 3-5% bệnh nhân phải dừng điều trị do không chịu được tác dụng phụ của thuốc. Nhiều trường hợp khi phát hiện bệnh thì đã muộn, gan đã bị xơ đến mức không thể điều trị được
Khám cho bệnh nhân viêm gan C tại BV Bệnh nhiệt đới TW. |
Nguy cơ nhiễm bệnh cao
ThS. Nguyễn Hồng Hà, Phó Giám đốc BV Bệnh nhiệt đới TW cảnh báo, virut viêm gan C (HCV) mới được phát hiện vào năm 1989 nên chưa được sự quan tâm của cả bác sĩ và người dân. Nhiều cơ sở y tế và người dân đi khám mới chỉ tầm soát viêm gan B mà chưa xét nghiệm HCV trong khi tỷ lệ người mang virut HCV tại Việt Nam vào khoảng 2 - 3% dân số. Týp virut HCV được phát hiện ở nước ta chủ yếu là týp 1B, là týp gây bệnh cảnh nặng, khó chữa và thời gian điều trị dài. HCV chủ yếu lây qua đường truyền máu, còn các nguy cơ lây truyền qua đường tình dục và từ mẹ sang con đều thấp hơn so với viêm gan B.
Ngoài ra, có một tỉ lệ không nhỏ, khoảng 30-40 bệnh nhân không rõ đường lây. Hơn nữa, biểu hiện của viêm gan C không rõ nét, nhiều trường hợp không có các triệu chứng đau hay vàng da, vàng mắt nên người bệnh rất dễ bỏ qua. Do đó, biện pháp duy nhất phát hiện bệnh là sàng lọc xét nghiệm máu. Thực tế tại BV Bệnh nhiệt đới TW, nhiều bệnh nhân không biết mình bị nhiễm viêm gan C bằng cách nào và vào thời gian nào.
Bệnh có chữa được không?
Viêm gan C tiến triển từ cấp tính trở thành mạn tính rất nhanh, sau 6 tháng. Thời kỳ toàn phát có thể kéo dài 6 - 8 tuần rồi bệnh tự khỏi không cần điều trị bất cứ loại thuốc gì. Tuy vậy, số người bệnh tự khỏi chỉ chiếm khoảng 15%, 85% còn lại sẽ trở thành viêm gan C mạn tính hoặc trở thành người lành mang virut HCV. Những người lành mang virut HCV không chỉ là nguồn lây mà còn có nguy cơ bị biến chứng thành xơ gan (10 – 26,7%) và ung thư gan (14,4%). |
Đối với vấn đề điều trị, theo ThS. Phúc, bệnh nhân nhiễm HCV điều trị càng sớm càng tốt, thậm chí có thể chữa khỏi hẳn nếu được điều trị sớm và đúng chỉ định. Tuy nhiên, việc chỉ định điều trị rất ngặt nghèo, trước đây chỉ có duy nhất 1 loại thuốc đơn độc là interferon với hiệu quả khỏi bệnh khoảng 30%. Hiện nay, đã có sự kết hợp interferon và ribavirin, khả năng khỏi bệnh tăng lên hơn 60%. Tuy nhiên, giá thuốc rất đắt khoảng trên dưới 200 triệu (mỗi tuần tiêm 1 lần, kéo dài 6 tháng đến 1 năm).
Không những thế, thuốc còn gây nhiều tác dụng phụ như: đau mỏi khắp người, sốt kéo dài, phát ban, suy giảm tế bào máu, suy thận, suy giáp, rối loạn tâm thần, rụng tóc... Bệnh nhân thường phải uống kèm nhiều loại thuốc khác nên tổng chi phí điều trị rất cao. Thuốc chống chỉ định đối với trường hợp đã bị xơ gan mất bù, tiểu cầu dưới 75.000, trẻ dưới 2 tuổi. Việc điều trị ở bệnh nhân cao tuổi phải rất cân nhắc do hiệu quả và sự đáp ứng thuốc không tốt như người trẻ tuổi.
Các chuyên gia lo ngại, khác với viêm gan B là có vắc-xin phòng bệnh, viêm gan C chưa có vắc-xin, chưa có phác đồ và thuốc điều trị chuẩn của Bộ Y tế. Do đó, các bác sĩ khuyến cáo, người dân khi có các yếu tố nguy cơ (phơi nhiễm, truyền máu...) mà men gan tăng không lý giải được thì cần nghĩ ngay đến việc xét nghiệm HCV.
Bên cạnh đó, yếu tố quan trọng nhất là người dân cần tầm soát HCV giống như viêm gan B trong các đợt khám sức khỏe định kỳ để được phát hiện bệnh, điều trị và ngăn ngừa tái phát kịp thời. Tuyệt đối không dùng chung bơm kim tiêm, dao cạo râu, xăm da, xỏ lỗ tai... để phòng ngừa lây nhiễm viêm gan C cũng như các bệnh truyền nhiễm lây truyền qua đường máu khác như: viêm gan B, HIV...
