Khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ
Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất triển khai chính sách hỗ trợ 50% lãi suất vay (tối đa 6%/năm, trong 5 năm) cho doanh nghiệp đầu tư ứng dụng, chuyển giao và đổi mới công nghệ thông qua Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF). Chính sách sẽ được thí điểm với 20 doanh nghiệp trước khi nhân rộng, nhằm khơi thông nguồn vốn tín dụng, thúc đẩy doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư công nghệ, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh.
Thông tin trên được đưa ra tại Hội thảo về triển khai nhiệm vụ hỗ trợ lãi suất vay của NATIF, do Bộ KH&CN tổ chức vào ngày 10/7.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu tại hội thảo.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân nhấn mạnh, Nghị quyết 57 xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN,ĐMST&CĐS) là động lực quan trọng của mô hình tăng trưởng mới; để hiện thực hóa mục tiêu này, cần triển khai đồng bộ các giải pháp từ nghiên cứu, phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, xây dựng hạ tầng đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực đến hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp.
Theo Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, doanh nghiệp phải là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và mọi chính sách cần xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, xây dựng cơ chế và hạ tầng dùng chung nhằm giảm chi phí đầu tư, tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.
Ông Vũ Hải Quân cho rằng, điểm cốt lõi của chương trình hỗ trợ lãi suất vay thông qua NATIF là khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ để nâng cao năng suất lao động, kể cả với những doanh nghiệp chưa phải doanh nghiệp KH&CN nhưng có nhu cầu đầu tư công nghệ mới.
Toàn cảnh hội thảo.
Theo đó, Nhà nước sẽ đồng hành cùng doanh nghiệp thông qua cơ chế hỗ trợ một phần lãi suất vay khi doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn tín dụng để đầu tư ứng dụng, chuyển giao hoặc đổi mới công nghệ. Chính sách này không chỉ giảm gánh nặng chi phí vốn mà còn tạo niềm tin để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào đổi mới sáng tạo.
"Chương trình hướng tới mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư, đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và chất lượng thông qua cơ chế hỗ trợ lãi suất vay. Đây cũng là minh chứng cho sự đồng hành, kiến tạo của Nhà nước, góp phần củng cố niềm tin và tạo động lực để doanh nghiệp phát triển", ông Vũ Hải Quân nói.
Ưu tiên các dự án sử dụng công nghệ chiến lược
Giám đốc NATIF Bùi Quang Minh cho biết, chính sách hỗ trợ lãi suất vay được xây dựng theo nguyên tắc thị trường. Ngân hàng vẫn thực hiện đầy đủ việc thẩm định, quyết định cho vay và quản lý rủi ro; Nhà nước không cấp phát vốn trực tiếp mà hỗ trợ một phần chi phí lãi vay để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ. Cơ chế này được kỳ vọng tạo hiệu ứng "đòn bẩy", huy động nguồn vốn tín dụng xã hội và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách cho KHCN,ĐMST&CĐS.
Theo phương án đề xuất, doanh nghiệp thực hiện các dự án ứng dụng, chuyển giao, đổi mới công nghệ hoặc đổi mới sáng tạo sẽ được xem xét hỗ trợ nếu đáp ứng các tiêu chí về tính khả thi, hồ sơ pháp lý, hiệu quả kinh tế và năng lực công nghệ.
Đặc biệt, chính sách ưu tiên các dự án sử dụng công nghệ thuộc Danh mục công nghệ khuyến khích chuyển giao, công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển và công nghệ chiến lược; đồng thời hướng tới các dự án có giá trị gia tăng cao và khả năng lan tỏa đối với nền kinh tế.
Mức hỗ trợ được đề xuất bằng 50% lãi suất vay theo hợp đồng tín dụng, nhưng không vượt quá 6%/năm, với thời gian hỗ trợ tối đa 5 năm. Bộ KH&CN đề xuất triển khai thí điểm chính sách đối với 20 doanh nghiệp nhằm kiểm chứng tính khả thi của quy trình, cơ chế phối hợp giữa Quỹ, ngân hàng và doanh nghiệp. Giai đoạn thí điểm dự kiến thực hiện đến hết tháng 9/2026, sau đó chuyển sang tổng kết, đánh giá để nhân rộng.
Đại diện doanh nghiệp đề xuất Nhà nước tiếp tục hoàn thiện các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp khoa học và công nghệ theo hướng thực chất, tạo điều kiện nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Trước hết, doanh nghiệp kiến nghị xây dựng các gói tín dụng hoặc quỹ hỗ trợ đầu tư cho khoa học và công nghệ với lãi suất ưu đãi hơn nữa. Mức lãi suất dưới 50% lãi suất của ngân hàng thương mại hiện nay vẫn còn cao đối với nhiều doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Trong khi đó, tại nhiều quốc gia, doanh nghiệp công nghệ có thể tiếp cận nguồn vốn với lãi suất chỉ khoảng 1,2-4%, tạo lợi thế đáng kể trong nghiên cứu và phát triển.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp đề xuất có chính sách tín dụng ưu đãi dành riêng cho các dự án nghiên cứu, phát triển (R&D). Đối với doanh nghiệp công nghệ, chi phí nhân sự cho hoạt động R&D chiếm tỷ trọng rất lớn, là khoản đầu tư cốt lõi nhưng cũng tạo áp lực tài chính đáng kể trong giai đoạn phát triển sản phẩm.
Ngoài ra, doanh nghiệp mong muốn có cơ chế hỗ trợ kinh phí để đạt các chứng nhận tiêu chuẩn quốc tế như CE, FCC, UL, Matter... cũng như hỗ trợ xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm tại thị trường nước ngoài. Đây đều là những khoản chi phí lớn nhưng có ý nghĩa quyết định đối với khả năng thương mại hóa sản phẩm. Theo doanh nghiệp, chỉ khi sản phẩm tiếp cận được thị trường và tạo ra doanh thu thì các hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo mới phát huy được hiệu quả và giá trị.
Tại Hội thảo, Bộ KH&CN tập trung lấy ý kiến về nhu cầu và tác động của chính sách; tiêu chí, điều kiện hỗ trợ; các rủi ro có thể phát sinh và phương án kiểm soát; phương án triển khai thí điểm.
Các ý kiến sẽ được tổng hợp để hoàn thiện cơ chế, bảo đảm chính sách hỗ trợ lãi suất vay được triển khai công khai, minh bạch, đúng đối tượng, góp phần thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và năng lực tự chủ công nghệ của Việt Nam.
