Kỳ 1: "Công cuộc hủy diệt" ở Hồ Thác Bà
Năm nào cũng vậy. Chẳng biết từ bao giờ, tháng 7 đến tháng 8 (âm lịch) hàng năm trên khắp các vùng ven hồ Thác Bà thuộc hai huyện Lục Yên, Yên Bình, tỉnh Yên Bái lại vang lên những tiếng nổ ùng, oàng long trời lở đất. Sau mỗi tiếng nổ đó nguồn tài nguyên cá của hồ Thác Bà bị suy giảm đáng kể. Không chỉ nguồn tôm cá bị tận diệt mà xung quanh vùng lòng hồ có không ít người đã phải trả giá cả tính mạng và hàng trăm người vĩnh viễn mất đi một bộ phận cơ thể của mình. Tất cả đều do mìn gây nên.
Kinh hoàng mìn nổ trên hồ
Hồ Thác Bà là một trong những hồ nhân tạo lớn nhất Việt Nam, hình thành khi đập thủy điện Thác Bà hoàn tất năm 1970, vùng hồ có diện tích 234 km2. Nguồn tôm cá trong lòng hồ rất dồi dào, có những loài cá lên đến vài chục cân như cá lăng, chiên, mè, trắm đen... Chính vì thế suốt mấy chục năm qua dùng mìn đánh cá là phương pháp bắt cá dễ dàng nhất của một số ngư dân ven hồ. |
Sau khi người đàn ông cùng con thuyền đầy cá đi nơi khác, chúng tôi gặp một thanh niên chừng 20 tuổi, dáng người nhỏ nhắn, tay cầm vợt chạy tới vớt những con cá nhỏ còn sót lại của người vừa ném mìn bỏ lại. Lại gần hỏi mới biết anh ta tên là Triệu Văn H. H. cho biết nhà anh ở gần đây nên mỗi khi nghe thấy mìn nổ là chạy ra hôi cá. Tay nhặt những con cá nhỏ bỏ vào vợt H. nói ở đây người ta ném mìn đánh cá nhiều nhất khi cá lên vật đẻ, họ thường đánh vào khoảng từ 8 giờ đến 10 giờ sáng và 15 giờ đến 18 giờ chiều, lúc đó cá đói nên họ dùng cơm, thức ăn thừa, cám lợn để làm mồi nhử bỏ xuống hồ rồi chèo thuyền ra khoảng 20 mét đợi cá đến ăn mồi nhiều mới châm ngòi nổ, khi mìn nổ thì chẳng con cá lớn, nhỏ nào có thể thoát thân.
Chúng tôi thắc mắc sao họ ném mìn hủy diệt cá thế này mà chính quyền không bắt? "Bắt sao được, hồ rộng thế này, họ ném, vớt cá xong chính quyền mới đến, lúc đó họ đi chỗ khác rồi", anh H. cho biết. Và cứ thế suốt nhiều năm qua, năm nào mìn cũng nổ trên hồ Thác Bà.
 Nổ mìn tận diệt cá ở hồ Thác Bà |
Tận diệt...
Chúng tôi gặp một nhóm 3 người vai vác cây sào dài, họ đi cất vó, úp nơm về, tay xách những chiếc đúm chỉ có vài con cá nhỏ lẹt đẹt dưới đáy. Họ cho biết bây giờ nguồn cá tôm trong hồ không còn nhiều như trước nữa. Trước đây chỉ cần vác nơm ra ven hồ úp một lúc là đủ cá ăn trong mấy ngày, nhiều người dựa vào đánh cá mà nuôi sống cả gia đình. Bây giờ thì nào là mìn, nào là kích điện, lưới mắt nhỏ li ti đến con muỗi cũng không lọt qua càn quét như thế, lấy đâu ra cá mà nơm với úp nữa. Chúng tôi nhận thấy rằng nếu nguồn cá của hồ Thác Bà dần biến mất thì sẽ đưa hàng trăm hộ dân ven hồ xã Minh Tiến và nhiều xã khác nữa lâm vào tình cảnh khó khăn, vì ruộng nương của họ ngập hết, cuộc sống của họ quanh năm chỉ dựa vào con cá, con tôm trong hồ.
Thế nhưng một sự thật hiển nhiên là nếu tình trạng đánh cá bằng mìn không được ngăn chặn thì trong tương lai nguồn thủy sản phong phú của hồ sẽ biến mất.
Hoàng Chiên