1. Những nhóm lao động nào bắt buộc phải khám bệnh nghề nghiệp?
Hiểu một cách đơn giản, bệnh nghề nghiệp là bệnh phát sinh do điều kiện lao động có hại của nghề nghiệp tác động lên người lao động. Khác với các căn bệnh thông thường như cảm cúm, đau dạ dày phát sinh từ thói quen sinh hoạt hằng ngày, bệnh nghề nghiệp liên quan trực tiếp đến các yếu tố có hại hoặc nguy cơ tại nơi làm việc (ví dụ: Bụi phổi tham do hít phải bụi than trong môi trường lao động khai thác than hằng ngày, giảm nghe do tiếng máy móc quá lớn, nhiễm độc hóa chất,...).
Căn cứ theo các quy định hiện hành tại Luật An toàn, vệ sinh lao động và hướng dẫn chi tiết tại Thông tư số 56/2025/TT-BYT, những nhóm đối tượng sau đây bắt buộc phải được tổ chức khám sức khỏe nghề nghiệp:
Người lao động tiếp xúc với các yếu tố có nguy cơ gây bệnh nghề nghiệp: Bao gồm những người làm các nghề/công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm (thuộc danh mục do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành tại Thông tư 11/2020/TT-BLĐTBXH).
Người lao động tiếp xúc với các yếu tố có hại khác: Ngay cả khi công việc của người lao động không nằm trong danh mục công việc nặng nhọc, độc hại của Thông tư 11 theo quy định tại khoản 2 điều 21, Luật ATVSLĐ – luật số 84/QH13- 2025.
Thời điểm "vàng" cần đi khám: Việc khám phát hiện bệnh nghề nghiệp lần đầu phải được thực hiện sau 06 tháng kể từ ngày bắt đầu tiếp xúc với các yếu tố có nguy cơ gây bệnh hoặc nếu nghi ngờ mắc bệnh nghề nghiệp cấp tính thực hiện khám theo yêu cầu của người sử dụng lao động hoặc cơ quan có thẩm quyền.
Cần đi khám phát hiện bệnh nghề nghiệp ngay khi tiếp xúc với yếu tố nguy cơ tại môi trường lao động.
Người lao động chuẩn bị được bố trí vào vị trí làm việc tiếp xúc với yếu tố có hại có nguy cơ gây bệnh nghề nghiệp (khám trước khi bố trí làm việc): Doanh nghiệp có trách nhiệm tổ chức khám sức khỏe cho người lao động trước khi phân công họ vào các vị trí công việc nặng nhọc, độc hại hoặc có nguy cơ gây bệnh nghề nghiệp.
2. Nội dung khám bệnh nghề nghiệp gồm những gì?
Theo Điều 9 Thông tư số 56/2025/TT-BYT, quy trình khám bệnh nghề nghiệp được thiết kế rất chuyên sâu và thực tế, bao gồm:
Khai thác tiền sử tiếp xúc: Bác sĩ sẽ ghi nhận đầy đủ thông tin về tình trạng sức khỏe hiện tại, tiền sử bệnh tật của bản thân, gia đình và đặc biệt là thời gian tiếp xúc thực tế với yếu tố có hại tại nơi làm việc.
Khám chuyên khoa sâu: Bác sĩ sẽ chỉ định khám lâm sàng và các xét nghiệm cận lâm sàng (như đo chức năng hô hấp, đo sức nghe, chụp X-quang phổi, xét nghiệm độc chất trong máu...) dựa trên chính các yếu tố nguy cơ thực tế tại vị trí làm việc của bạn.
Ảnh chụp X quang phổi trên xe lưu động cho người lao động tại các khu công nghiệp Ảnh: Lan Phương.
Ưu tiên cho lao động nữ: Lao động nữ khi đi khám bệnh nghề nghiệp sẽ được khám chuyên khoa phụ sản theo danh mục chuyên sâu riêng quy định tại Phụ lục VIII của Thông tư số 56/2025/TT-BYT.
Quy định "tiết kiệm" thông minh: Nếu người lao động vừa khám sức khỏe định kỳ (theo Thông tư 32/2023/TT-BYT hoặc bản sửa đổi cập nhật Thông tư số 25/2026/TT-BYT) và kết quả vẫn còn hiệu lực sẽ không phải khám lại các nội dung lâm sàng tổng quát. Bác sĩ chỉ cần khám bổ sung các chuyên khoa và xét nghiệm đặc thù liên quan đến yếu tố độc hại nơi bạn làm việc.
3. Hồ sơ đi khám cần chuẩn bị những gì?
Để quá trình khám bệnh nghề nghiệp diễn ra nhanh chóng, đúng quy trình, người sử dụng lao động có trách nhiệm lập và chuẩn bị bộ hồ sơ bao gồm:
- Phiếu khám sức khỏe trước khi bố trí làm việc (theo mẫu tại Phụ lục II của Thông tư số 56/2025/TT-BYT).
- Sổ khám sức khỏe phát hiện bệnh nghề nghiệp (theo mẫu tại Phụ lục III của Thông tư số 56/2025/TT-BYT).
- Bản sao kết quả quan trắc môi trường lao động còn hiệu lực tại vị trí làm việc của bạn. (Trường hợp nghi ngờ mắc bệnh cấp tính do sự cố rò rỉ hóa chất, có thể thay thế bằng Biên bản xác nhận tiếp xúc tại Phụ lục IV của Thông tư số 56/2025/TT-BYT).
- Bản sao giấy ra viện hoặc tóm tắt hồ sơ bệnh án liên quan đến bệnh nghề nghiệp (nếu có).
Sức khỏe của người lao động chính là tài sản quý giá nhất của mỗi doanh nghiệp. Đừng đợi đến khi cơ thể có biểu hiện đau ốm, mệt mỏi mới đi khám. Việc chủ động tham gia các đợt khám phát hiện bệnh nghề nghiệp giúp bạn phát hiện sớm các ảnh hưởng xấu, từ đó có giải pháp điều trị và dự phòng kịp thời. Đồng thời, kết quả khám chính là căn cứ pháp lý để bạn được sắp xếp vị trí công việc phù hợp hơn và thụ hưởng các quyền lợi bảo hiểm, bồi thường chính đáng theo quy định của pháp luật.
