Lực lượng lao động tự do đang chiếm 65% lực lượng lao động cả nước, tương đương khoảng 35 triệu người. Tuy chiếm phần đông, thế nhưng đây lại đang là lực lượng phải chịu nhiều thiệt thòi nhất, họ không được hưởng đầy đủ những quyền lợi chính đáng như những người lao động khác. Thực tế đó đang đòi hỏi cần sớm có các biện pháp, cũng như chính sách bảo vệ những lao động tự do này, lực lượng đang tỏ ra vô cùng yếu thế trong xã hội.
Hiện nay không ít lao động từ các vùng quê lên Hà Nội hay các thành phố, đô thị làm thợ xây, khuân vác và đủ thứ nghề thượng vàng hạ cám khác... với mong muốn có thêm thu nhập trong những ngày nông nhàn. Tuy nhiên, khi được hỏi về các kiến thức an toàn lao động thì hầu như rất nhiều người lao động tỏ ra lúng túng khi đưa ra câu trả lời.
Trong số lao động tự do lên thành phố làm việc thì lực lượng tham gia làm thợ xây chiếm phần lớn, trong khi đây là ngành nghề đòi hỏi phải có kiến thức và bảo hộ về an toàn lao động. Hầu hết họ tự chỉ bảo nhau, chỉ dẫn cho nhau về nghề cũng như bảo nhau tự phát về việc bảo đảm an toàn trong quá trình lao động. Ngoài ra, họ không được bảo vệ bởi bất cứ cá nhân hay tổ chức nào. Hợp đồng lao động không có, công việc chỉ được giao kèo bằng miệng và qua các mối quan hệ cá nhân.
Người lao động tự do thiệt thòi cũng bởi ngay các nhà thầu, hay những người chủ sử dụng lao động tuy đều biết đến vấn đề an toàn lao động nhưng thực tế là họ không chịu trả tiền cho vấn đề đó. Bởi đối với các nhà thầu, hay những người chủ sử dụng lao động thì làm sao để chi phí giảm xuống thấp nhất là mục đích của họ. Chính vì thế lao động tự do lại càng thiệt thòi hơn bao giờ hết.
Thu nhập thấp, công việc không ổn định, khi xảy ra tai nạn, rủi ro thì không được xử lý, bảo vệ thỏa đáng, trong khi nhiều chính sách dành cho lực lượng lao động tự do này vẫn còn thiếu. Chính vì thế, sự thừa nhận và hợp pháp hóa lực lượng lao động tự do này là thực sự cần thiết trong thời gian tới. Đặc biệt, cần có biện pháp để họ tham gia các loại hình bảo hiểm như bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp để khi xảy ra rủi ro, giúp họ tránh được những thiệt thòi.
Vậy về phía các cơ quan nhà nước đã có những biện pháp gì để bảo vệ những người lao động tự do? Theo Cục An toàn lao động, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, dự kiến trong thời gian tới các cơ quan chức năng sẽ xem xét và đặt vấn đề nên quan tâm và mở rộng đối tượng lao động tự do cũng cần được bảo vệ. Như vậy, các nhà thầu phụ cũng phải có trách nhiệm về mặt pháp lý trong việc đảm bảo an toàn cho đối tượng lao động này.
Nguyễn Minh
