Khác với các bệnh nhiễm trùng hô hấp chỉ điều trị theo từng đợt, hen phế quản cần được theo dõi và kiểm soát lâu dài bằng thuốc dự phòng.
Hen phế quản không điển hình dễ nhầm với bệnh lý hô hấp cấp tính
Suốt nhiều năm, gia đình bé N. (10 tuổi, Hà Nội) đã quen với những đợt ho kéo dài mỗi khi thời tiết thay đổi hoặc sau những buổi đá bóng cùng bạn bè. Mỗi lần như vậy, em lại được đưa đi khám vì khò khè, thở rít, nhiều lần phải nhập viện điều trị các bệnh lý hô hấp.
Theo người nhà, từ nhỏ N đã có tiền sử viêm mũi dị ứng và thường xuyên mắc các đợt nhiễm trùng đường hô hấp. Mỗi lần xuất hiện triệu chứng, trẻ thường được chẩn đoán viêm tiểu phế quản hoặc các bệnh lý hô hấp cấp tính. Sau khoảng 10–14 ngày điều trị, tình trạng cải thiện rồi lại tái phát.
Ba ngày trước khi đến khám và nhập viện tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, trẻ xuất hiện các cơn ho nhiều kéo dài, khò khè, thở rít, có đờm, chảy mũi và ăn uống kém. Dù đã được khí dung như những lần trước nhưng triệu chứng không thuyên giảm.
Hen phế quản là bệnh lý mạn tính thường gặp ở trẻ em, đặc biệt ở những trẻ có cơ địa dị ứng như viêm mũi dị ứng, chàm hoặc có người thân mắc các bệnh dị ứng. Ảnh BVCC
TS.BS Nguyễn Mạnh Trường, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, thời điểm nhập viện, trẻ tỉnh táo, chưa có dấu hiệu suy hô hấp nặng. Tuy nhiên, khi thăm khám phổi, các bác sĩ ghi nhận nhiều tiếng ran rít, ran ngáy và khò khè rõ. Đặc biệt, việc khai thác tiền sử, bệnh sử cho thấy trẻ thường xuyên ho về đêm, gần sáng và xuất hiện thở rít sau vận động – những dấu hiệu gợi ý hen phế quản.
Nghi ngờ trẻ mắc hen phế quản, các bác sĩ chỉ định đo chức năng hô hấp. Kết quả cho thấy dung tích sống của trẻ chỉ đạt 58,4% so với mức bình thường. Chỉ số FEV1 – thông số phản ánh mức độ tắc nghẽn đường thở – chỉ đạt 47%, thấp hơn nhiều so với ngưỡng bình thường trên 70%. Sau nghiệm pháp hồi phục phế quản, kết quả dương tính rõ rệt, qua đó xác định trẻ mắc hen phế quản kèm rối loạn thông khí tắc nghẽn mức độ nặng.
Theo TS.BS Nguyễn Mạnh Trường, trường hợp bệnh nhi trên là tình huống không hiếm gặp trong thực tế. Nhiều trẻ bị hen phế quản nhưng biểu hiện ban đầu không điển hình nên dễ bị nhầm với các đợt viêm phế quản hoặc viêm tiểu phế quản tái phát. Không phải tất cả những trường hợp ho tái diễn đều là viêm nhiễm hô hấp đơn thuần. Khi trẻ ho nhiều về đêm hoặc gần sáng, khò khè tái diễn, thở rít sau vận động hoặc đáp ứng với thuốc giãn phế quản, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở chuyên khoa để được đánh giá và đo chức năng hô hấp.
Triệu chứng thường gặp ở bệnh hen
Những triệu chứng thường gặp ở bệnh hen gồm:
- Ho khan kết thúc ho có khạc đờm trắng, dính.
- Khò khè (thở rít, cò cử).
- Khó thở (thở ngắn, khó thở ra).
- Nặng ngực (tức ngực).
Ngoài ra, cha mẹ có thể nhận biết các đặc điểm bệnh hen của trẻ gồm:
- Tái đi tái lại nhiều lần.
- Thường xảy ra về đêm và sáng.
- Liên quan đến thay đổi thời tiết.
- Bệnh xuất hiện hoặc tăng lên khi tiếp xúc với các yếu tố khởi phát.
Triệu chứng hay gặp nhất trong bệnh hen là ho, đặc biệt là với bệnh nhân hen là trẻ em. Ho có thể xuất hiện trước hoặc cũng có thể là triệu chứng duy nhất của hen.
