Ho có đờm có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý khác nhau. Trên thực tế, bên cạnh thăm khám lâm sàng, bác sĩ thường dựa vào màu sắc và tính chất đặc - loãng của đờm để hỗ trợ chẩn đoán. Vậy ho có đờm màu vàng cảnh báo những bệnh lý nào?
Theo các chuyên gia, nếu tình trạng ho đờm kéo dài và không có dấu hiệu thuyên giảm, người bệnh không nên chủ quan vì đây có thể là dấu hiệu của một số bệnh lý tiềm ẩn. Màu sắc của đờm phụ thuộc vào tác nhân gây bệnh, cũng như mức độ viêm và nhiễm trùng trong cơ thể.
Thông thường, ho có đờm màu vàng có thể liên quan đến các bệnh viêm nhiễm đường hô hấp sau:
1. Viêm phổi
Viêm phổi là bệnh lý hô hấp thường gặp, gây ho có đờm vàng kéo dài. Tình trạng này phổ biến ở những người hút thuốc lá lâu năm. Hút thuốc càng nhiều, lượng đờm vàng xanh càng tăng, đây là dấu hiệu cảnh báo viêm phổi mạn tính.
Triệu chứng của bệnh thay đổi tùy theo nguyên nhân (vi khuẩn, virus, nấm hoặc hóa chất), bao gồm: ho khạc đờm vàng màu rỉ sét, hội chứng nhiễm trùng, đau tức ngực bên phổi viêm, sốt, ớn lạnh và khó thở.
2. Giãn phế quản
Giãn phế quản được chia thành hai loại: giãn phế quản khô và giãn phế quản ướt. Trong đó, giãn phế quản ướt thường gây tăng tiết đờm, tạo cảm giác vướng víu, khó chịu ở đường thở.
Người bệnh thường ho khạc đờm mủ màu vàng, đặc quánh, kéo dài, lượng đờm từ trung bình đến nhiều, phải khạc nhổ cả ngày. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển nhanh, trở nên mạn tính và gây nhiều biến chứng nguy hiểm.
3. Viêm phế quản cấp
Khi tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh như khói amoniac, không khí ô nhiễm…, viêm phế quản thường tiến triển từ ho khan sang ho có đờm trắng, sau đó chuyển sang đờm vàng đục hoặc xanh lá cây. Đây là dấu hiệu cho thấy bệnh có thể đã chuyển từ nhiễm virus sang nhiễm khuẩn. Tình trạng này có thể kéo dài đến 90 ngày.
Viêm phế quản cấp nếu tái phát nhiều lần, không được điều trị triệt để có thể dẫn đến viêm phế quản mạn tính, giãn phế quản hoặc suy hô hấp cấp. Trường hợp bệnh không thuyên giảm sau 5 ngày hoặc có dấu hiệu nặng hơn, người bệnh cần đến cơ sở y tế để thăm khám nhằm loại trừ các bệnh nguy hiểm như ung thư phổi, hen phế quản, lao phổi, dị vật đường hô hấp hoặc ứ đọng phổi.
4. Viêm xoang
Viêm xoang là tình trạng nhiễm trùng xoang do virus, vi khuẩn hoặc dị ứng gây ra. Bệnh có thể gây đau họng kèm đờm vàng hoặc xanh, nghẹt mũi, chảy dịch mũi sau, đau nhức vùng mặt, sốt và giảm khứu giác.
Viêm xoang không thể điều trị dứt điểm bằng việc sử dụng kháng sinh đơn lẻ, tạm thời mà cần tuân thủ đúng phác đồ và thời gian điều trị của bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Ho có đờm vàng là dấu hiệu thường gặp của các bệnh viêm nhiễm đường hô hấp.
5. Cảm cúm
Ho khạc đờm vàng ở mức độ nhẹ có thể là dấu hiệu sớm của cảm cúm, trước khi xuất hiện các triệu chứng khác như đau đầu, sốt, mệt mỏi.
Cảm cúm thường là bệnh lành tính, các triệu chứng sẽ giảm dần và tự khỏi sau 3 - 5 ngày. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể xảy ra biến chứng nặng, do đó người bệnh nên đi khám để phân biệt cảm cúm thông thường với các loại cúm nguy hiểm như cúm gia cầm.
6. Bệnh xơ nang
Xơ nang là bệnh di truyền nguy hiểm, khiến cơ thể sản xuất chất nhầy đặc và dày, có thể gây tắc nghẽn đường hô hấp, đường tiêu hóa và tuyến tụy. Sự tích tụ chất nhầy làm tăng nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng, rối loạn tiêu hóa và có thể đe dọa tính mạng. Bệnh còn ảnh hưởng đến tuyến mồ hôi và hệ sinh sản nam giới.
Bệnh thường gặp ở trẻ em và thanh niên. Triệu chứng bao gồm ho dai dẳng, khạc đờm vàng xanh đến nâu vàng, hụt hơi, khò khè, nghẹt mũi, mệt mỏi, sụt cân, đau bụng, táo bón, tắc ruột, phân bất thường và có mùi hôi.
7. Viêm phế quản mạn tính
Viêm phế quản mạn tính là bệnh lý hô hấp nguy hiểm. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến phổi tắc nghẽn mạn tính, suy hô hấp, thậm chí là ung thư phế quản, ung thư phổi hoặc lao phổi.
Do bệnh tái phát nhiều lần và không được điều trị dứt điểm, các ống phế quản bị tổn thương nghiêm trọng, gây ho khạc đờm vàng đặc và khó thở. Khi mắc bệnh, lượng đờm có thể lên tới khoảng 200 ml/ngày, thường nhiều vào buổi sáng.
Lời khuyên của thầy thuốc
Để phòng ngừa tình trạng ho có đờm vàng, người dân nên lưu ý:
- Tăng cường luyện tập thể dục thể thao, tham gia các hoạt động ngoài trời để nâng cao sức đề kháng.
- Chủ động điều chỉnh trang phục khi thời tiết thay đổi, tránh để cơ thể bị quá lạnh hoặc quá nóng.
- Đeo khẩu trang, kính chắn bụi khi ra ngoài, hạn chế đến nơi đông người nhằm giảm nguy cơ lây nhiễm.
- Giữ không khí trong nhà thông thoáng, có thể sử dụng thiết bị lọc không khí; dùng giấm để khử trùng khi gia đình có người bị cảm lạnh.
- Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, uống đủ nước, bổ sung vitamin C để tăng cường miễn dịch.
- Tiêm vaccine đầy đủ cho cả người lớn và trẻ em, đặc biệt trong giai đoạn dịch bệnh.
Trường hợp ho kéo dài trên 5 ngày, dù ở bất kỳ dạng ho nào, người bệnh cũng nên đi khám. Nếu ho kéo dài trên 3 tuần, điều trị không thuyên giảm, ho kèm theo sốt, đờm xanh, vàng, nâu gỉ, thở nông hoặc đau ngực khi ho, cần đến ngay cơ sở y tế uy tín vì đây có thể là dấu hiệu của bệnh lý nghiêm trọng.
