Trong các chỉ số mỡ máu, triglycerid là thông số phản ánh trực tiếp và trung thực chất lượng mỡ mà cơ thể đang tích trữ. Tuy nhiên, đây cũng lại là chỉ số thường bị hiểu sai nhiều nhất. Không ít người khi thấy triglycerid tăng cao liền cho rằng nguyên nhân chính là do "ăn nhiều mỡ", từ đó vội vàng kiêng dầu mỡ, thịt cá, trong khi vẫn giữ thói quen ăn nhiều cơm, bánh mì, đồ ngọt.
Triglycerid cao nguy hiểm như nào?
Thực tế lâm sàng cho thấy, phần lớn triglycerid tích tụ trong cơ thể lại đến từ đường và tinh bột dư thừa, chứ không đơn thuần từ việc ăn chất béo. Việc hiểu đúng bản chất của triglycerid là chìa khóa quan trọng để kiểm soát rối loạn mỡ máu và phòng ngừa các bệnh chuyển hóa.
Triglycerid là dạng mỡ dự trữ chính của cơ thể. Khi chúng ta ăn vào lượng năng lượng nhiều hơn nhu cầu sử dụng, phần năng lượng dư thừa này – dù xuất phát từ đường, tinh bột hay chất béo – đều có thể được chuyển hóa thành triglycerid để dự trữ.
Triglycerid chỉ trở nên nguy hiểm khi tăng cao và kéo dài, bởi khi đó nó phản ánh hàng loạt rối loạn chuyển hóa bên trong cơ thể.
Triglycerid cao cho thấy: Mỡ đang tích tụ quá mức; Gan bị quá tải trong quá trình chuyển hóa; Insulin hoạt động kém hiệu quả, dẫn đến đề kháng insulin.
Hệ quả lâu dài có thể gây ra tình trạng gan nhiễm mỡ, nếu LDL-cholesterol trở nên xấu hơn, dễ gây xơ vữa, xơ vữa động mạch tiến triển nhanh và đặc biệt nguy cơ viêm tụy cấp khi triglycerid tăng rất cao.
Chính vì phản ánh sớm những rối loạn này, triglycerid được xem là chỉ số cảnh báo sớm của hội chứng chuyển hóa, thậm chí ở nhiều trường hợp còn "nhạy" hơn cả cholesterol toàn phần.
Hiểu sai phổ biến nhất về Triglycerid cao
Nhiều người cho răng ăn mỡ mới tích mỡ. Đây là quan niệm sai lầm phổ biến nhất trong cộng đồng. Trên thực tế, phần lớn người có triglycerid cao lại có chế độ ăn nhiều cơm, bún, phở, bánh mì. Nhiều đồ ngọt, nước trái cây, trà sữa. Ít vận động, thường xuyên ăn tối muộn, ăn khuya
Khi tiêu thụ nhiều đường và tinh bột tinh chế, đường huyết tăng nhanh, kéo theo insulin tăng cao. Insulin chính là "tín hiệu" thúc đẩy gan chuyển đường thành mỡ, làm triglycerid tăng lên.
Trong khi đó chất béo ăn vào không làm tăng insulin mạnh. Chất béo tốt còn giúp no lâu, ổn định đường huyết. Việc kiêng mỡ quá mức đôi khi khiến người bệnh ăn nhiều tinh bột hơn, làm triglycerid càng tăng.
Vì vậy, không phải ăn mỡ là tích mỡ, mà dư năng lượng – đặc biệt từ đường và tinh bột dư thừa mới là nguyên nhân phổ biến nhất khiến triglycerid tăng cao.
Cách giảm triglycerid hiệu quả
Muốn giảm triglycerid một cách bền vững, người bệnh cần thay đổi cách cơ thể xử lý năng lượng, chứ không chỉ đơn thuần "kiêng mỡ".
Cần giảm đường và tinh bột nhanh
Để kiểm soát và giảm Triglycerid cao cần có chế độ ăn hợp lý trong đó rõ nhất là hạn chế nước ngọt, bánh kẹo, trà sữa; Giảm cơm trắng, bún, mì tinh chế. Cần ăn chậm, nhai kỹ để tránh insulin tăng vọt
Ưu tiên cá béo, dầu olive, các loại hạt, chất béo tốt giúp giảm tổng hợp triglycerid tại gan.
Duy trì vận động đều đặn
Để kiểm soát và giảm Triglycerid cao cần vận động thể dục thường xuyên. Vì hoạt động thể chất "đốt" triglycerid hiệu quả nhất. Các hình thức vận động nào cũng được, như đi bộ, bơi lội, đạp xe,… ngay việc đi bộ nhanh mỗi ngày cũng có thể tạo ra sự cải thiện rõ rệt.
Tránh ăn tối muộn và ăn khuya để kiểm soát triglycerid
Triglycerid là dạng mỡ dự trữ chính của cơ thể và có mối liên quan mật thiết với thời điểm ăn uống trong ngày. Nhiều nghiên cứu cho thấy, ăn tối muộn và thường xuyên ăn khuya là yếu tố làm triglycerid tăng cao, ngay cả khi tổng lượng thức ăn không quá nhiều.
Vào buổi tối và ban đêm, quá trình chuyển hóa của cơ thể diễn ra chậm hơn, insulin hoạt động kém hiệu quả hơn so với ban ngày. Khi ăn muộn, đặc biệt là các thực phẩm giàu tinh bột và đường, lượng đường huyết tăng lên sẽ kích thích gan chuyển phần năng lượng dư thừa thành triglycerid để dự trữ. Lâu dần, triglycerid tăng cao sẽ góp phần hình thành gan nhiễm mỡ, rối loạn mỡ máu và hội chứng chuyển hóa.
Phần lớn người có triglycerid cao lại có chế độ ăn nhiều cơm, bún, phở, bánh mì.
Để kiểm soát triglycerid hiệu quả, các chuyên gia khuyến cáo nên ăn tối trước 19 giờ, tránh ăn khuya sau 21 giờ và ưu tiên bữa tối nhẹ, ít tinh bột, giàu rau xanh và đạm lành mạnh. Việc điều chỉnh thói quen này đơn giản nhưng mang lại lợi ích rõ rệt cho sức khỏe chuyển hóa lâu dài.
Hạn chế rượu bia
Triglycerid là một trong những chỉ số mỡ máu phản ánh trực tiếp tình trạng chuyển hóa năng lượng của cơ thể. Trong các yếu tố làm triglycerid tăng nhanh, rượu bia được xem là nguyên nhân thường bị bỏ qua nhưng lại có tác động rất mạnh.
Khi uống rượu bia, gan phải ưu tiên chuyển hóa cồn trước, làm gián đoạn quá trình xử lý đường và chất béo. Lúc này, phần năng lượng dư thừa sẽ bị gan chuyển thành triglycerid và giải phóng vào máu. Chỉ sau một bữa nhậu, triglycerid có thể tăng vọt, đặc biệt ở những người có sẵn rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ hoặc thừa cân.
Không chỉ làm tăng triglycerid, rượu bia còn thúc đẩy tích tụ mỡ trong gan, làm giảm cholesterol "tốt" HDL và khiến mỡ máu trở nên khó kiểm soát hơn. Với những trường hợp triglycerid rất cao, việc uống rượu bia còn làm tăng nguy cơ viêm tụy cấp – một biến chứng nguy hiểm cần cấp cứu.
Để kiểm soát triglycerid hiệu quả, các chuyên gia khuyến cáo nên hạn chế tối đa rượu bia, đặc biệt là uống thường xuyên hoặc uống nhiều trong thời gian ngắn. Việc giảm hoặc ngừng rượu bia không chỉ giúp triglycerid giảm nhanh mà còn cải thiện rõ rệt sức khỏe gan và tim mạch về lâu dài.
Tóm lại : Triglycerid cao không phải để sợ, mà để hiểu cơ thể đang dư năng lượng ở đâu và xử lý năng lượng chưa hiệu quả như thế nào. Khi điều chỉnh đúng – đặc biệt là giảm đường, giảm tinh bột dư thừa, tăng vận động và ngủ đúng nhịp sinh học – triglycerid thường là chỉ số giảm nhanh và rõ rệt nhất.
Việc kiểm soát triglycerid không chỉ giúp cải thiện mỡ máu mà còn là bước quan trọng trong phòng ngừa gan nhiễm mỡ, đái tháo đường và bệnh tim mạch lâu dài.
