Hơn 40 năm kể từ khi HIV được phát hiện, căn bệnh này vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm gây nhiều hiểu lầm nhất. Không ít người vẫn cho rằng HIV có thể lây qua tiếp xúc thông thường như bắt tay, ôm, ăn chung hoặc bị muỗi đốt. Những quan niệm sai lầm này khiến nhiều người e ngại tiếp xúc với người nhiễm HIV, đồng thời làm gia tăng sự kỳ thị và khiến không ít người chần chừ đi xét nghiệm.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), xét nghiệm sớm, điều trị bằng thuốc kháng virus (ARV) kịp thời và tiếp cận thông tin chính xác là ba yếu tố quan trọng giúp kiểm soát HIV. Nhờ những tiến bộ trong điều trị, người nhiễm HIV hiện nay có thể sống khỏe mạnh trong nhiều năm nếu được phát hiện sớm và tuân thủ điều trị.
1. HIV chỉ lây qua một số con đường nhất định
Theo bác sĩ Aishwarya R, chuyên gia bệnh truyền nhiễm tại Bệnh viện Aster RV (Bangalore, Ấn Độ), HIV chỉ lây truyền khi một số dịch cơ thể của người nhiễm chứa virus xâm nhập vào cơ thể người khác. Các dịch cơ thể có khả năng truyền HIV gồm máu, tinh dịch, dịch âm đạo, dịch trực tràng và sữa mẹ.
HIV có thể lây qua các con đường chính sau: Quan hệ tình dục không an toàn, đường máu và lây truyền từ mẹ sang con.
Ngược lại, HIV không lây qua các hoạt động sinh hoạt thông thường như:
- Bắt tay, ôm hoặc ngồi cạnh người nhiễm HIV.
- Ăn chung, uống chung cốc hoặc dùng chung bát đũa.
- Ho, hắt hơi.
- Dùng chung nhà vệ sinh.
- Muỗi hoặc côn trùng đốt.
Theo bác sĩ Aishwarya, việc hiểu rõ những con đường không làm lây truyền HIV có ý nghĩa rất quan trọng trong việc xóa bỏ sự kỳ thị đối với người sống chung với HIV.
Hiểu đúng về HIV là chìa khóa để phòng bệnh và giảm kỳ thị
2. HIV có thể âm thầm tồn tại nhiều năm mà không có triệu chứng
Một đặc điểm khiến HIV nguy hiểm là người nhiễm có thể không xuất hiện triệu chứng trong nhiều năm. Trong thời gian này, virus vẫn tiếp tục tấn công hệ miễn dịch và người bệnh vẫn có thể lây truyền HIV nếu chưa được điều trị. Bác sĩ Aishwarya cho biết, nhiều bệnh nhân chỉ được phát hiện khi hệ miễn dịch đã suy giảm đáng kể và xuất hiện các bệnh nhiễm trùng cơ hội. Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là sự kỳ thị và những hiểu lầm về HIV khiến nhiều người ngại đi xét nghiệm.
Do đó, phát hiện càng sớm thì hiệu quả điều trị càng cao, đồng thời giúp hạn chế nguy cơ lây truyền virus cho người khác.
3. Xét nghiệm HIV sớm giúp bảo vệ cả người bệnh và cộng đồng
Không ít người cho rằng chỉ cần xét nghiệm HIV khi có biểu hiện bệnh. Tuy nhiên, trên thực tế, xét nghiệm là cách duy nhất để biết một người có nhiễm HIV hay không, bởi giai đoạn đầu thường không có triệu chứng rõ ràng. Những người có nguy cơ cao, người có nhiều bạn tình hoặc phụ nữ mang thai nên thực hiện xét nghiệm HIV theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Theo bác sĩ Aishwarya, việc chẩn đoán sớm giúp người bệnh được điều trị kịp thời, bảo vệ hệ miễn dịch và giảm nguy cơ lây truyền virus. WHO cũng khuyến cáo xét nghiệm HIV là một phần quan trọng trong các chương trình dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con, giúp giảm đáng kể nguy cơ em bé bị nhiễm virus nếu người mẹ được điều trị đúng cách.
Phòng ngừa HIV không chỉ dựa vào một hành động đơn lẻ mà cần kết hợp nhiều giải pháp…
4. Điều trị ARV giúp người nhiễm HIV sống khỏe và không lây truyền qua đường tình dục
Một trong những bước tiến lớn nhất của y học trong điều trị HIV là liệu pháp kháng virus (ARV). Các thuốc ARV không loại bỏ hoàn toàn virus khỏi cơ thể nhưng có thể ức chế sự nhân lên của virus. Khi người bệnh dùng thuốc đều đặn theo chỉ định, tải lượng virus có thể giảm xuống dưới ngưỡng phát hiện.
Theo bác sĩ Aishwarya, khi tải lượng virus được duy trì ở mức không phát hiện, HIV sẽ không lây truyền qua đường tình dục. Đây là cơ sở của thông điệp U=U (Undetectable = Untransmittable), nghĩa là "Không phát hiện = Không lây truyền", đã được nhiều nghiên cứu quốc tế chứng minh.
Thông điệp U=U đã góp phần thay đổi cách nhìn về HIV, khẳng định điều trị không chỉ giúp người bệnh khỏe mạnh hơn mà còn là một biện pháp dự phòng lây nhiễm hiệu quả.
5. Phòng ngừa HIV cần kết hợp nhiều biện pháp
Phòng ngừa HIV không chỉ dựa vào một hành động đơn lẻ mà cần kết hợp nhiều giải pháp như:
- Quan hệ tình dục an toàn và sử dụng bao cao su đúng cách.
- Không dùng chung bơm kim tiêm.
- Xét nghiệm HIV định kỳ nếu thuộc nhóm có nguy cơ.
- Điều trị sớm nếu được chẩn đoán nhiễm HIV.
- Điều trị các bệnh lây truyền qua đường tình dục vì những bệnh này có thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm HIV.
- Tìm hiểu thông tin từ các nguồn y tế chính thống để tránh những hiểu lầm không đáng có.
Giảm kỳ thị là một phần quan trọng trong chiến lược phòng chống HIV. Khi không còn lo sợ bị phân biệt đối xử, nhiều người sẽ chủ động đi xét nghiệm, tiếp cận điều trị sớm và góp phần giảm số ca nhiễm mới trong cộng đồng. Thông tin chính xác về HIV không chỉ giúp mỗi người bảo vệ sức khỏe bản thân mà còn xây dựng một cộng đồng hiểu biết, an toàn và nhân văn hơn.
Mời bạn xem thêm video:
[LIVE] 💥 🍀 🍀 🍀 Điều trị Dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con
