Tại Hội thảo quốc gia phòng chống ung thư lần thứ 15 vừa diễn ra tại Hà Nội, các chuyên gia ung thư Việt Nam và quốc tế đã chỉ ra những vấn đề của căn bệnh ung thư hiện nay, trong đó đáng nói là tình trạng bệnh đang ngày một gia tăng ở mọi lứa tuổi và thực sự trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội. Phóng viên chúng tôi xin ghi lại những ý kiến xung quanh vấn đề này.
TS. Nguyễn Thị Xuyên - Thứ trưởng Bộ Y tế: "Phòng chống ung thư là một trong những nhiệm vụ y tế quan trọng"
Những năm gần đây công tác phòng chống ung thư có nhiều chuyển biến mạnh mẽ. Việc sàng lọc một số bệnh như ung thư vú, cổ tử cung... đã được Chương trình phòng chống ung thư quốc gia tiến hành. Nhiều chuyên khoa điều trị ung thư được xây dựng, đặc biệt các kỹ thuật cao được ứng dụng trong phát hiện và điều trị như chụp PET/CT, xạ trị điều biến liều, xạ trị đích... Các chương trình truyền thông không chỉ giúp bệnh nhân ung thư có được những hiểu biết và niềm tin chữa trị bệnh mà còn là cầu nối để cộng đồng chung tay giúp đỡ họ. Sự hợp tác trong ngành, hợp tác quốc tế về lĩnh vực này cũng phát triển mạnh mẽ, Việt Nam đã có mối quan hệ với các tổ chức có uy tín như Hiệp hội Phòng chống ung thư quốc tế, Chương trình phòng chống ung thư của Cơ quan Năng lượng quốc tế... Lĩnh vực phòng chống ung thư là một nhiệm vụ y tế quan trọng, nhận được sự quan tâm, đầu tư lớn của Nhà nước và Bộ Y tế.
 Xạ trị cho bệnh nhân ung thư. |
Tuy nhiên đây là lĩnh vực còn gặp rất nhiều khó khăn. Việc điều trị mới chỉ đáp ứng được 25- 30% nhu cầu thực tế nên còn tồn tại tình trạng quá tải. Để có thể đạt được những nhiệm vụ trong thời gian tới, Chương trình phòng chống ung thư cần thực hiện những yêu cầu sau: Tiếp tục tuyên truyền phòng chống bệnh, nhằm nâng cao ý thức phòng bệnh của cộng đồng, giảm người phát hiện bệnh muộn; Tăng cường các biện pháp sàng lọc, phát hiện bệnh sớm; Phát triển nghiên cứu khoa học, đào tạo các bác sĩ chuyên ngành ung thư; Đẩy mạnh công tác của mạng lưới phòng chống ung thư với Đề án 1816; Phát triển nhiều kỹ thuật cao để hạn chế người bệnh phải ra nước ngoài điều trị.
GS. Nguyễn Bá Đức - Phó Chủ tịch Hội Phòng chống ung thư Việt Nam: "Giáo dục sức khoẻ là biện pháp can thiệp hữu hiệu nâng cao hiểu biết của người dân về phòng chống ung thư"
Tại Việt Nam, một trong những nguyên nhân chính của tình trạng bệnh nhân ung thư đến khám chữa bệnh giai đoạn muộn là do người dân chưa hiểu biết đúng về căn bệnh này. Ước tính mỗi năm ở nước ta có khoảng 150.000 trường hợp mới mắc và 75.000 người chết vì ung thư. Tuy nhiên 1/3 số ca ung thư có thể dự phòng được, 1/3 có thể chữa khỏi được nếu phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Với các phương pháp điều trị hiện nay, chúng ta có thể kéo dài thời gian sống, nâng cao chất lượng cuộc sống của 1/3 số bệnh nhân ung thư còn lại. Để có thể phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, điều quan trọng là người dân phải có kiến thức hiểu biết về bệnh ung thư để tự phát hiện các dấu hiệu sớm của bệnh và chủ động đến các cơ sở chuyên khoa ung thư. Việc tìm hiểu kiến thức hiểu biết và các hình thức tiếp cận thông tin của người dân về bệnh ung thư là nền tảng cơ sở cho việc xây dựng kế hoạch truyền thông về phòng chống ung thư thuộc Dự án phòng chống ung thư quốc gia.
Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, ung thư vú và ung thư cổ tử cung là hai bệnh ưu tiên hàng đầu trong chiến lược sàng lọc phát hiện sớm ung thư. Nhưng kiến thức về phát hiện sớm hai căn bệnh này còn thấp. Đây là một trong những công việc thiết thực hàng đầu mà Dự án phòng chống ung thư quốc gia cần phải ưu tiên giải quyết trong thời gian tới.
 Ung thư phổi (x). |
TS. Jean - Marc Olive, Trưởng đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam:
"Điều trị ung thư là thử thách lớn đối với các nước có thu nhập thấp và trung bình".Trong vòng 10 năm tới, trên thế giới sẽ có khoảng 100 triệu người chết vì ung thư và tập trung chủ yếu ở các nước đang phát triển. Trên thực tế 50% bệnh nhân ung thư có thể được cứu sống bằng các biện pháp điều trị đặc hiệu như xạ trị, hóa trị kết hợp với các phương pháp điều trị khác, nhưng điều đó thật không dễ dàng đối với các nước có thu nhập thấp và trung bình. Các nước có thu nhập cao chiếm khoảng 15% dân số thế giới nhưng lại có tới 80% các thiết bị điều trị ung thư tiên tiến, điều này cho thấy cần phải tăng chi phí để nâng cao năng lực điều trị ung thư ở các nước nghèo là vô cùng cần thiết. Các yếu tố nguy cơ như thuốc lá, đồ ăn uống, tuổi cao, viêm gan mạn tính đang tác động lớn đến tình hình mắc ung thư ở Việt Nam. Chính phủ Việt Nam thể hiện mạnh mẽ những cam kết của mình về phòng chống ung thư khi đưa hoạt động này thành Chương trình mục tiêu quốc gia. Đây là chương trình kiểm soát ung thư toàn diện nhằm giảm gánh nặng ung thư cho toàn xã hội.
Sự đầu tư của Chính phủ Việt Nam và sự giúp đỡ của các tổ chức quốc tế đã tạo điều kiện tốt để liên tục phát triển hệ thống điều trị ung thư ở Trung ương và tuyến tỉnh. Tuy nhiên do hạn chế về nhân lực, tài chính và lượng bệnh nhân phát hiện ngày một nhiều nên dẫn đến quá tải tại các bệnh viện, thiếu hụt về đội ngũ bác sĩ chuyên khoa và trang thiết bị. Do vậy, Chương trình phòng chống ung thư giai đoạn mới cần bàn thảo và đánh giá toàn diện về tình hình ung thư ở Việt Nam. Phòng chống và điều trị như thế nào là tốt nhất để người bệnh nghèo có cơ hội được phát hiện và điều trị bệnh sớm nhất.
Hoạt động của Chương trình phòng chống ung thư giai đoạn 2011 - 2016 của Việt Nam cần đưa vào chương trình các bệnh không lây nhiễm để kiểm soát được các yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, sử dụng bia rượu. Các bạn cần nâng cao năng lực của cán bộ y tế trong điều trị và chăm sóc giảm nhẹ cho bệnh nhân ung thư. Nâng cấp các cơ sở đã có và xây dựng những cơ sở điều trị mới ở tuyến tỉnh, huyện. Đồng thời củng cố hệ thống ghi nhận số bệnh nhân ung thư để cung cấp các số liệu tin cậy cho những nhà hoạch định chính sách.
Hiền Hảo (ghi)