Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” được Chính phủ phát động tháng 8/2010 nhằm phát huy lòng yêu nước, xây dựng văn hóa tiêu dùng; đẩy mạnh sản xuất hàng Việt Nam có chất lượng và sức cạnh tranh cao. Thuốc chữa bệnh cũng không nằm ngoài cuộc vận động này
Thực trạng
So với hơn chục năm trước, các cơ sở sản xuất thuốc nội tăng 200% (năm 1997 có 90 cơ sở; năm 2010 có 180 thì 103 cơ sở đạt tiêu chuẩn GMP), đáp ứng 48,03% nhu cầu thuốc của cả nước.
Việc sản xuất thuốc ở các cơ sở này vẫn còn trùng lặp, chủ yếu sản xuất thuốc thông thường. Năm 2010 khoảng 10.000 số đăng ký còn hiệu lực nhưng chỉ có 500 hoạt chất (trong khi thuốc ngoại nhập có trên 10.000 số đăng ký còn hiệu lực nhưng có khoảng hơn 10.000 hoạt chất, chủ yếu là thuốc đặc trị, đắt tiền).
Khả năng đánh giá chất lượng thuốc bằng cách thử tương đương sinh học (TĐSH) các loại thuốc generic (thuốc hết thời hạn bảo hộ phát minh) của Viện Kiểm nghiệm thuốc Quốc gia còn hạn chế (do thiếu máy móc phương tiện và thuốc mẫu đối chiếu) nên mới có khoảng 76 loại thuốc được cấp chứng nhận TĐSH (Viện Kiểm nghiệm Hà Nội và TP.HCM). Rất nhiều thuốc của các cơ sở sản xuất còn phải xếp hàng chờ thử TĐSH để được cấp số đăng ký mới.
Các thầy thuốc điều trị tại các bệnh viện chưa thích thuốc nội vì nhiều lý do; một trong số đó là còn nhiều người chưa tin tưởng chất lượng thuốc nội (chưa có chứng nhận TĐSH). Bên cạnh đó còn có một thực tế: thuốc ngoại chi hoa hồng lớn cho bác sĩ kê đơn thuốc và thực phẩm chức năng (cuối tháng nhà thuốc tính hoa hồng kê đơn cho bác sĩ rồi chuyển tiền vào tài khoản cá nhân, nên chỉ có “trời” biết. Đến nay mới có một trường hợp bị phạt vì kê đơn thực phẩm chức năng cùng với thuốc).
 Một dây chuyền sản xuất thuốc trong nước. |
Những bất cập tồn tại
Việc quản lý kinh doanh thuốc và thực phẩm chức năng (sản xuất và bán lẻ) còn nhiều bất cập:
Cùng một hoạt chất nhưng hàm lượng nhỏ hơn, giá đắt hơn, lại là thực phẩm chức năng (vitamin C,…). Cùng công thức một bài thuốc, trước kia là thuốc nay là thực phẩm chức năng, giá cao hơn (vì thực phẩm chức năng chỉ cần công bố tiêu chuẩn, không có “tiền kiểm”, “hậu kiểm” như thuốc. Chất lượng nguyên liệu không phải theo Dược điển Việt Nam…). Quản lý giá bán theo “tự kê khai” nên giá bán mỗi nơi một khác, người bệnh không có điều kiện “đi khảo giá” xem chỗ nào rẻ để mua; chưa tôn vinh thuốc Việt có chứng nhận “Tương đương sinh học”, có đánh giá “tác dụng lâm sàng” để thầy thuốc và người bệnh biết để tin dùng thuốc Việt và giảm chi so với thuốc ngoại cùng loại.
Và đề xuất
Muốn người bệnh và thầy thuốc tin dùng thuốc Việt thì:
Cơ sở sản xuất: Phải sản xuất thuốc có chất lượng tương đương thuốc ngoại; giá rẻ hơn thuốc ngoại. Phải thông tin đầy đủ về chất lượng và giá lẻ đến người dùng (tránh tình trạng “áo gấm đi đêm” như hiện nay; 76 thuốc có chứng nhận TĐSH, mà bác sĩ, dược sĩ chưa biết tên là thuốc gì? Nơi nào sản xuất? Giá lẻ bao nhiêu?).
Cơ quan quản lý: Thống nhất quản lý thuốc và thực phẩm chức năng vào một đầu mối. Tăng cường kiểm tra chất lượng nguyên liệu đầu vào của các cơ sở sản xuất (thuốc và thực phẩm chức năng). Tăng cường máy móc phương tiện hiện đại cho các trung tâm kiểm nghiệm TĐSH thuốc. Không cho nhập các loại thuốc có TĐSH như thuốc nội. Phạt nặng (phạt tiền hoặc đuổi việc) bác sĩ ăn hoa hồng kê đơn thuốc ngoại và thực phẩm chức năng.
DS. Trần Xuân Thuyết