Phát hiện khối u khi thai 29 tuần
Chị Ngọc Anh từng có tiền sử mổ lấy thai. Khi mang thai lần này được 29 tuần, chị không may bị ngã xe nên được gia đình đưa đến Bệnh viện Sản - Nhi Bắc Ninh số 1 kiểm tra.
Qua siêu âm, các bác sĩ phát hiện một khối bất thường tại bánh rau. Thầy thuốc ưu tú, BSCKII Lê Công Tước, nguyên Giám đốc Bệnh viện, chuyên gia Sản - Phụ khoa của bệnh viện được mời hội chẩn và xác định đây là u máu bánh rau, kích thước 30x33x40 mm.
Dây rau căng to và tím đen là hậu quả của suy tim gây ứ máu và sự nối thông động - tĩnh mạch (Shunt) trong u máu bánh rau khiến máu không được trao đổi khí cacbonic và oxy làm máu tĩnh mạch rốn có màu đen. Ảnh: BVCC.
Thời điểm phát hiện, tình trạng thai nhi ổn định, chưa có biểu hiện suy tim. Tuy nhiên, với kích thước tương đối lớn, khối u có nguy cơ ảnh hưởng đến tuần hoàn và chức năng tim thai nếu tiếp tục phát triển.
Trong khi đó, thai mới 29 tuần. Nếu chấm dứt thai kỳ ngay, trẻ có nguy cơ gặp các biến chứng do sinh non. Sau khi cân nhắc giữa nguy cơ từ khối u và lợi ích của việc kéo dài thai kỳ, các bác sĩ quyết định tiếp tục theo dõi thai nghén.
Thai phụ được tiêm thuốc trưởng thành phổi cho thai nhi và siêu âm định kỳ nhằm đánh giá sự phát triển của thai, lượng nước ối, chức năng tim thai và kích thước khối u.
Chị Ngọc Anh cho biết khi nghe bác sĩ thông báo về khối u có thể ảnh hưởng đến tim thai, chị rất lo lắng. Tuy nhiên, sau khi được giải thích về tình trạng của thai nhi và hướng theo dõi, chị tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, cố gắng duy trì thai kỳ thêm từng ngày.
Khối u tăng nhanh, thai nhi bắt đầu suy tim
Đến tuần thai thứ 35, diễn biến thay đổi rõ rệt. Siêu âm cho thấy khối u máu bánh rau đã tăng lên 45x70x78 mm. Thai nhi xuất hiện tim to, tràn dịch màng tim kèm đa ối.
Theo các bác sĩ, đây là những dấu hiệu cho thấy tình trạng quá tải tuần hoàn và suy tim thai đang tiến triển.
Tại Khoa Sản II, sản phụ được hội chẩn lần thứ hai với sự tham gia của BSCKII Nguyễn Như Phố, Phó Giám đốc Bệnh viện; BSCKII Lê Công Tước cùng các bác sĩ Khoa Sản II và Khoa Sơ sinh.
Bác sĩ BV Sản Nhi Bắc Ninh số 1 thăm hỏi sức khoẻ sản phụ Ngọc Anh. Ảnh: BVCC.
Trước tình trạng thai 35 tuần suy tim do u máu bánh rau, các bác sĩ nhận định nếu tiếp tục kéo dài thai kỳ, suy tim có thể diễn biến nặng hơn. Ê - kíp quyết định mổ lấy thai, đồng thời chuẩn bị các điều kiện hồi sức sơ sinh ngay tại phòng mổ.
Bé trai nặng 2.000 g chào đời, khóc tốt. Do sinh non và đã có biểu hiện suy tim từ trong bụng mẹ, trẻ được các bác sĩ Khoa Sơ sinh tiếp nhận để theo dõi và điều trị.
Sau sinh, trẻ được theo dõi sát hô hấp, tuần hoàn, nhịp tim và độ bão hòa oxy trong máu; đồng thời được hỗ trợ hô hấp, an thần, nuôi dưỡng tĩnh mạch một phần và phòng ngừa nhiễm khuẩn.
Sau quá trình điều trị, tình trạng hô hấp và chức năng tim của trẻ cải thiện. Bé tự thở tốt, bú sữa mẹ, siêu âm tim ổn định và được xuất viện.
Vì sao u máu bánh rau có thể gây suy tim thai?
Theo BSCKII Lê Công Tước, u máu bánh rau là tình trạng tăng sinh mạch máu tại một hoặc nhiều vị trí trong bánh rau, tạo thành khối u mạch máu.
Các khối u nhỏ thường không gây hậu quả đáng kể và có thể bị bỏ sót trên siêu âm. Trong khi đó, những khối u lớn, đặc biệt có đường kính trên 3 cm, có thể gây biến chứng do ảnh hưởng đến tuần hoàn của thai nhi.
Khối u có thể tạo shunt động - tĩnh mạch, khiến lượng máu trở về tim tăng, làm tim thai phải hoạt động nhiều hơn. Tình trạng này có thể dẫn đến quá tải tuần hoàn, suy tim, đa ối; một số trường hợp có thể xuất hiện thiếu máu, giảm tiểu cầu hoặc phù thai.
Không phải mọi trường hợp u máu bánh rau đều cần chấm dứt thai kỳ sớm. Việc xử trí cần được cá thể hóa dựa trên tuổi thai, kích thước và tốc độ phát triển của khối u, mức độ tăng sinh mạch máu, lượng nước ối, sự phát triển của thai và đặc biệt là tình trạng huyết động, chức năng tim thai.
Nếu thai còn non tháng và chưa xuất hiện biến chứng, thai phụ có thể được theo dõi chặt chẽ, kết hợp sử dụng corticosteroid để thúc đẩy trưởng thành phổi thai nhi. Khi xuất hiện suy tim thai, đa ối hoặc các biến chứng khác, thời điểm chấm dứt thai kỳ cần được cân nhắc dựa trên tuổi thai và tình trạng của thai nhi.
Trường hợp thai đã đạt tuổi thai có khả năng sống tốt ngoài tử cung nhưng xuất hiện suy tim tiến triển, việc lấy thai có thể được cân nhắc nhằm hạn chế nguy cơ suy tim nặng hơn, phù thai hoặc thai chết trong tử cung.
Cần theo dõi sát khi phát hiện u máu bánh rau
Từ trường hợp trên, BSCKII Lê Công Tước khuyến cáo khi siêu âm thai, bên cạnh đánh giá sự phát triển và hình thái thai nhi, vị trí bánh rau, cần chú ý phát hiện các bất thường tại bánh rau, trong đó có u máu bánh rau.
Khi phát hiện khối u có kích thước lớn, thai phụ cần được theo dõi định kỳ để đánh giá kích thước và tốc độ phát triển của khối u, lượng nước ối, sự phát triển của thai và chức năng tim thai. Nếu siêu âm phát hiện thai nhi phù, tràn dịch màng tim hoặc các dấu hiệu quá tải tuần hoàn, cần đánh giá kỹ bánh rau để tìm nguyên nhân, trong đó có u máu bánh rau.
Việc xử trí những trường hợp có nguy cơ cao cần sự phối hợp giữa sản khoa, gây mê hồi sức và sơ sinh, đồng thời chuẩn bị phương án hồi sức trẻ ngay sau khi chào đời. Trường hợp này cho thấy việc phát hiện khối u từ khi thai 29 tuần và theo dõi sát diễn biến đã giúp các bác sĩ có thêm thời gian chuẩn bị cho một ca sinh có nguy cơ cao. Khi khối u tăng nhanh và thai nhi xuất hiện dấu hiệu suy tim ở tuần 35, việc chấm dứt thai kỳ được thực hiện kịp thời, cùng với hồi sức sơ sinh sau sinh.
