Theo trang Militarnyi, đoạn video được công bố gần đây cho thấy một xe tăng T-72B3A của Nga vẫn bị máy bay không người lái (UAV) FPV của Ukraine đánh trúng, dù được trang bị hệ thống phòng thủ chủ động Arena-M phiên bản nâng cấp, cấu hình được Nga phát triển riêng để đối phó với loại mối đe dọa này.
Xe tăng T-72B3 của Nga. (Ảnh: MW)
Video cho thấy chiếc UAV FPV lao vào phần phía sau của xe tăng, nơi được xem là điểm yếu của hệ thống Arena-M.
Nguyên nhân là các radar cùng bệ phóng đạn đánh chặn của Arena-M chủ yếu được bố trí để bảo vệ phía trước và hai bên thân xe, những hướng mà kíp lái thường dự đoán sẽ hứng chịu hỏa lực đối phương.
Theo Militarnyi, vụ tấn công xảy ra trong một chiến dịch lớn hơn nhằm vào đoàn khoảng 10 xe tăng Nga gần khu định cư Maiak, thuộc tỉnh Donetsk.
Chiếc xe tăng bị tấn công được xác định là có lắp Arena-M, nhờ cụm thiết bị đặc trưng trên tháp pháo và thiết kế lưới chống UAV nhỏ hơn từng xuất hiện trên các xe tăng khác sử dụng hệ thống này. Hiện chưa rõ có bao nhiêu xe tăng trong đoàn được trang bị Arena-M.
Arena-M hoạt động như thế nào?
Arena-M là hệ thống phòng thủ chủ động (APS) đầu tiên của Nga sử dụng cơ chế đánh chặn bằng đạn cứng.
Hệ thống liên tục quét không gian xung quanh bằng radar, tính toán quỹ đạo của vật thể đang lao tới và phóng đạn đánh chặn để phá hủy mục tiêu trước khi nó va vào xe tăng. Đây được xem là lớp phòng vệ cuối cùng khi giáp xe không còn đủ khả năng chống đỡ các loại vũ khí chống tăng.
Ban đầu, Arena-M được thiết kế để đánh chặn tên lửa chống tăng và đạn rocket.
Đầu năm 2026, Bộ Quốc phòng Nga xác nhận hệ thống đã được nâng cấp phần mềm, bổ sung chế độ chuyên đối phó UAV FPV, loại vũ khí đang gây tổn thất lớn cho lực lượng thiết giáp Nga tại Ukraine.
Tờ Izvestia đưa tin các xe tăng T-72B3A mang cấu hình Arena-M mới đã bắt đầu được chuyển tới các đơn vị tiền tuyến, đồng thời kíp lái cũng được huấn luyện bổ sung trước khi tham chiến. Đoạn video mới được công bố được cho là ghi lại lần đầu tiên phiên bản nâng cấp này xuất hiện trong điều kiện chiến đấu thực tế.
Hiện chưa có kết luận chính thức về nguyên nhân khiến Arena-M không thể bảo vệ chiếc xe tăng. Militarnyi đưa ra ba khả năng có thể xảy ra: hệ thống có thể chưa thực sự đủ khả năng đánh chặn UAV FPV như những gì Nga tuyên bố, Arena-M có thể đã bị tắt vào thời điểm xảy ra cuộc tấn công, cuối cùng là hệ thống đã sử dụng hết đạn đánh chặn trước khi chiếc UAV thực hiện cú đánh quyết định. Đến nay, chưa có bằng chứng xác nhận giả thuyết nào trong số này.
Các chuyên gia Nga từng nhiều lần cảnh báo rằng Arena-M gặp không ít khó khăn khi đối phó UAV. Tháng 11/2025, nhà phân tích quân sự Nga Viktor Murakhovsky cho biết, radar của Arena-M gặp khó khăn trong việc phân biệt các vật thể bay nhỏ với địa hình xung quanh ở cự ly gần.
Ông cũng nhận định các thuật toán phát hiện và ưu tiên mục tiêu của hệ thống chưa được tối ưu để xử lý các UAV FPV có tốc độ thấp nhưng liên tục đổi hướng, đặc điểm rất khác với tên lửa chống tăng truyền thống, vốn bay nhanh và theo quỹ đạo ổn định hơn.
Thành tích thực chiến
Arena-M lần đầu được ghi nhận xuất hiện trên chiến trường vào tháng 3/2025, khi một xe tăng T-72B3M mang hệ thống này được phát hiện. Trước đó một tháng, hãng sản xuất xe tăng Uralvagonzavod xác nhận cả T-72B3M và T-90M đều có thể được trang bị Arena-M.
Nhiều chuyên gia khi đó vẫn nghi ngờ khả năng triển khai trên quy mô lớn do năng lực sản xuất còn hạn chế.
Khác với hệ thống Trophy của Israel đã được kiểm chứng qua nhiều năm chiến đấu trên xe tăng Merkava, Arena-M bước vào chiến trường khi hiệu quả thực tế trước UAV vẫn chủ yếu dựa trên các tuyên bố của Nga và các mô phỏng trình diễn, thay vì những bằng chứng từ thực địa.
Điều khiến đoạn video thu hút sự chú ý không chỉ là việc một xe tăng bị UAV đánh trúng, mà còn vì nó diễn ra sau gần 2 năm Nga quảng bá Arena-M như lời giải cho mối đe dọa từ UAV.
Trong suốt cuộc xung đột với Ukraine, các nhóm phân tích nguồn mở đã ghi nhận hơn 150 xe tăng T-90M của Nga bị phá hủy hoặc hư hại, khiến nhu cầu triển khai hệ thống phòng thủ chủ động ngày càng trở nên cấp thiết.
