Chuyện nhà máy xỉ titan SQC ngừng hoạt động và người dân thôn Hòa Hội Nam phải chờ việc đã được ông Phùng Đông Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Mỹ Thành xác nhận. Thế nhưng khi nhà máy xỉ titan đã tạm ngừng hoạt động 3 tháng qua thì giá cổ phiếu SQC trên sàn Hà Nội vẫn được giao dịch với giá hơn 90.000 đồng/cp.
Lặng lẽ “thôn titan”
Có lẽ không ở đâu mà tỷ lệ các dự án titan đậm đặc như ở thôn Hòa Hội Nam, xã Mỹ Thành, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định. Đây cũng là nơi có 7 dự án khai thác và chế biến titan, trong đó có nhà máy xỉ titan được công bố thuộc loại lớn nhất nước, có quy mô giai đoạn 1 là 24.000 tấn/năm, do Công ty cổ phần khoáng sản Sài Gòn - Quy Nhơn (SQC) làm chủ đầu tư.
Cuối tháng 9/2010, trời mưa liên tục nên chiếc xe hai cầu chở chúng tôi mất gần 60 phút mới vượt qua được đoạn đường 18km từ quốc lộ 1A để vào đến khu vực khai thác titan tại thôn Hòa Hội Nam. Nhà máy xỉ titan SQC theo thiết kế sẽ thu gom phần lớn khối lượng titan của các doanh nghiệp trên địa bàn xã Mỹ Thành để chế biến sâu thành xỉ titan.
Khác hẳn với không khí tấp nập trước đó, nhìn từ phía bờ biển vào chúng tôi nhận thấy hoạt động của nhà máy khá im ắng. Tại cổng chính nhà máy chỉ có hai anh bảo vệ đang ngồi thu lu vừa giữ cửa và nói chuyện phiếm với nhau. Còn cổng phụ, nơi dành cho xe chở titan ra vào thì cửa đóng then cài.
Chiều 28/9/2010, trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Hồng Hải, người có 6 năm làm trưởng thôn Hòa Hội Nam cho biết: Hơn 30 người dân trong thôn trước đây làm công nhân chế biến xỉ titan với mức lương hơn 2 triệu/người/tháng, nay phải nghỉ ở nhà chờ việc với thu nhập chỉ bằng 70%. Trong thời gian này, nhiều người đã phải tìm việc khác để chờ ngày nhà máy xỉ titan hoạt động trở lại.
Ngay như con gái ông Hải là chị Nguyễn Thị Phương Thúy trước đây là nhân viên điều khiển điện của nhà máy xỉ titan nhưng 3 tháng nay phải tạm nghỉ để đi theo chồng làm đầu bếp phục vụ cơm nước cho nhóm công nhân đào titan phía bờ biển của thôn. Lý do được chủ đầu tư nhà máy thông báo là mức thuế xuất khẩu quá cao nên sản phẩm xỉ titan không bán được và các lò nấu xỉ đã tạm ngừng hoạt động hơn 3 tháng rồi.
Nói về những tác động của nhà máy xỉ titan đến cuộc sống của người dân trong thôn, ông Hải không giấu được lo ngại khi nói thẳng rằng, trước đây nhà máy còn hoạt động thì cả thôn phải chịu đựng mùi hôi khét phát tán từ các lò nấu xỉ titan, còn khi nhà máy đóng cửa thì cũng chính nhiều người đang độ tuổi lao động trong thôn lại chịu cảnh thất nghiệp.
Chuyện nhà máy xỉ titan SQC ngừng hoạt động và người dân thôn Hòa Hội Nam phải chờ việc cũng được ông Phùng Đông Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Mỹ Thành xác nhận là: Nhà máy chế biến titan SQC đã đóng cửa từ đầu tháng 6/2010. Hiện nay, nhà xưởng không hoạt động và chỉ còn xuất titan thô. Trước đây, khi hoạt động thì mùi hôi khét do nhựa đường trong quá trình nấu titan của nhà máy có ảnh hưởng đến cuộc sống nhân dân hai thôn của xã là thôn Hòa Hội Nam gồm 240 hộ, thôn Hòa Hội Bắc gồm 217 hộ.
 Hàng trăm tấn titan được khai thác với lý do phục vụ nhu cầu chế biến xỉ. |
Giá trị ảo của SQC
Những điều tai nghe mắt thấy của chúng tôi đã được nhìn nhận dưới góc độ quản lý ngành khi ông Nguyễn Kim Phương, Giám đốc Sở Công thương Bình Định lý giải rằng, nhà máy xỉ titan SQC chỉ là 1 trong số 3 nhà máy đã tạm ngừng hoạt động. Nguyên nhân là sản phẩm xỉ titan hiện nay đang phải chịu mức thuế xuất khẩu là 15% nên các doanh nghiệp rơi vào tình trạng lỗ nặng. Cụ thể giá bán một tấn xỉ titan được chủ đầu tư các nhà máy chế biến sâu titan công bố là 580 USD, nếu cộng với 15% thuế xuất khẩu thì giá mỗi tấn xỉ titan sẽ tăng thêm 78 USD. Hệ quả là mỗi tấn xỉ titan, các doanh nghiệp phải chịu "lỗ" 57 USD và nếu tiếp tục chế biến sâu titan thì sẽ phá sản. Không còn cách nào khác, 3 nhà máy xỉ titan tại Bình Định phải chọn kế hạ sách là đóng cửa. Số liệu thống kê cho thấy hiện nay tại địa phương còn tồn đọng 10.000 tấn xỉ titan, với giá trị khoảng 5,8 triệu USD.
Trong khi đó, theo nhiều chuyên gia chứng khoán, trong số các cổ phiếu khoáng sản được giao dịch trên sàn chứng khoán thì SQC là cổ phiếu được nhiều nhà đầu tư chú ý vì theo các thông tin được Công ty cổ phần khoáng sản Sài Gòn - Quy Nhơn công bố thì Nhà máy xỉ titan tại thôn Hòa Hội Nam, xã Mỹ Thành, tỉnh Bình Định có quy mô lớn nhất, với sản phẩm xỉ titan thuộc loại tốt nhất. Thế nhưng khi nhà máy xỉ titan đã tạm ngừng hoạt động 3 tháng qua thì giá cổ phiếu SQC trên sàn Hà Nội vẫn được giao dịch với giá hơn 90.000 đồng/cp.
Đây là điều bất thường cần được làm rõ vì rằng cổ phiếu titan đang bị làm giá và nhiều nhà đầu tư trên sàn chứng khoán đang "ôm" cổ phiếu của các doanh nghiệp chế biến titan, đặc biệt là cổ phiếu SQC vẫn "mua đi bán lại" các giá trị không có thật. Điều này có nghĩa là "bong bóng cổ phiếu titan" sớm muộn sẽ vỡ và nhiều nhà đầu tư sẽ trắng tay.
Rõ ràng những hệ lụy không mong muốn hậu cơn sốt đào titan lại một lần nữa làm dư luận lo ngại về chuyện sẽ có thêm nhiều người phải vật vã với thứ kim loại màu đen này.
Thùy Trang