1. Mệt mỏi có thể liên quan đến thiếu vi chất
Cảm giác thiếu năng lượng sau một ngày làm việc, ngủ không đủ hoặc vận động nhiều là điều khá bình thường, nhưng nếu tình trạng mệt mỏi kéo dài, xuất hiện thường xuyên hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, nguyên nhân có thể không đơn giản là tuổi tác hay thiếu nghỉ ngơi.
Thiếu một số vitamin và khoáng chất có thể ảnh hưởng đến quá trình tạo máu, chuyển hóa năng lượng hoặc hoạt động của hệ thần kinh, từ đó biểu hiện bằng mệt mỏi, suy nhược hoặc giảm khả năng tập trung.
Tuy nhiên, mệt mỏi không phải dấu hiệu đặc hiệu của thiếu vi chất. Cùng một biểu hiện có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, như giấc ngủ không đảm bảo, ít vận động, căng thẳng kéo dài đến tác dụng phụ của thuốc hoặc một số bệnh lý. Vì thế, người thường xuyên mệt mỏi nên xem xét cả chế độ ăn, lối sống và những yếu tố sức khỏe đi kèm. Khi nghi ngờ thiếu chất, việc đánh giá đúng nguyên nhân sẽ giúp lựa chọn vi chất cần bổ sung một cách phù hợp.
Mệt mỏi có thể là một biểu hiện của thiếu vi chất, nhưng chỉ riêng triệu chứng này không đủ để xác định đang thiếu chất nào. Ảnh minh họa AI.
2. Những vi chất nào đáng lưu ý khi cơ thể thường xuyên mệt mỏi?
- Vitamin B12 là một trong những vi chất cần được quan tâm ở người lớn tuổi. Vi chất này tham gia vào quá trình tạo tế bào máu và duy trì hoạt động bình thường của hệ thần kinh. Người thiếu vitamin B12 có thể bị thiếu máu, mệt mỏi, thiếu năng lượng; nếu tình trạng kéo dài còn có thể xuất hiện tê bì, rối loạn thăng bằng hoặc các vấn đề về trí nhớ, khả năng tập trung.
Nguy cơ thiếu B12 không chỉ đến từ việc ăn ít thực phẩm giàu vitamin này. Một số người lớn tuổi có thể hấp thu B12 kém hơn do thay đổi ở dạ dày; các thuốc làm giảm acid dạ dày và metformin cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu B12 từ thức ăn.
- Sắt cũng liên quan đến tình trạng mệt mỏi, đặc biệt khi thiếu sắt dẫn đến thiếu máu. Khi đó, khả năng vận chuyển oxy của máu suy giảm, người bệnh có thể cảm thấy mệt, yếu, thiếu năng lượng, khó tập trung hoặc hụt hơi khi gắng sức.
Tuy nhiên, không nên thấy mệt là tự bổ sung sắt. Ở người sau tuổi 50, nếu xét nghiệm cho thấy thiếu máu hoặc thiếu sắt, điều quan trọng là tìm nguyên nhân. Mất máu đường tiêu hóa, chế độ ăn không đủ sắt hoặc một số bệnh lý có thể là nguyên nhân dẫn đến tình trạng này.
- Folate (vitamin B9) cũng cần được lưu ý. Cùng với vitamin B12, folate tham gia vào quá trình tạo tế bào máu. Thiếu một trong hai vitamin này có thể gây thiếu máu, đi kèm mệt mỏi, thiếu năng lượng, yếu cơ.
- Vitamin D cũng đáng được lưu ý khi tình trạng mệt mỏi đi kèm cảm giác yếu cơ hoặc suy giảm khả năng vận động. Vitamin D không chỉ tham gia duy trì sức khỏe xương mà còn có vai trò đối với chức năng cơ. Người lớn tuổi có nguy cơ thiếu vitamin D cao hơn do khả năng tổng hợp vitamin D qua da giảm dần theo tuổi, trong khi thời gian tiếp xúc với ánh nắng có thể ít hơn. Khi thiếu hụt kéo dài, sức khỏe xương và chức năng cơ đều có thể bị ảnh hưởng.
Như vậy, mệt mỏi có thể là một biểu hiện của thiếu vi chất, nhưng chỉ riêng triệu chứng này không đủ để xác định đang thiếu chất nào.
3. Xác định đúng nguyên nhân gây mệt mỏi trước khi bổ sung vi chất
Nếu chỉ thỉnh thoảng mệt sau một ngày thiếu ngủ hoặc làm việc nhiều, việc điều chỉnh thời gian nghỉ ngơi, ăn uống đầy đủ và duy trì vận động thường xuyên có thể giúp cơ thể phục hồi. Ngược lại, tình trạng mệt mỏi kéo dài vài tuần, không rõ nguyên nhân hoặc ngày càng ảnh hưởng đến sinh hoạt, bạn nên đi khám thay vì tự bổ sung nhiều loại vitamin cùng lúc.
Tùy biểu hiện và tiền sử, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện xét nghiệm công thức máu, đường huyết, chức năng tuyến giáp, chức năng gan thận hoặc các chỉ số vi chất cần thiết. Chẳng hạn, thiếu máu do thiếu sắt, thiếu B12 hoặc folate đều có thể gây mệt mỏi nhưng cách điều trị không giống nhau.
Về dinh dưỡng, nên ưu tiên đa dạng hóa bữa ăn hàng ngày. Thịt, cá, trứng, sữa và các sản phẩm từ sữa cung cấp vitamin B12; các loại rau xanh, đậu và thực phẩm giàu folate giúp bổ sung vitamin B9. Sắt có trong thịt, hải sản, các loại đậu...
Nếu chế độ ăn không đáp ứng đủ hoặc xét nghiệm xác định có thiếu hụt, thực phẩm bổ sung có thể được sử dụng theo liều phù hợp. Đặc biệt, không nên tự dùng liều cao sắt hoặc nhiều loại vitamin cùng lúc chỉ vì cảm thấy mệt. Bổ sung đúng chất, đúng liều và đúng nguyên nhân sẽ có ý nghĩa hơn nhiều so với việc uống vitamin tổng hợp với mong muốn giảm mệt mỏi nhanh chóng.
Mời bạn đọc xem thêm:
