Mặc dù ngày 17/9 mới là thời điểm công bố kết quả cuộc bầu cử Tổng thống Afghanistan, nhưng từ ngay sau ngày bầu cử, Ủy ban giải quyết khiếu nại bầu cử đã nhận được hàng trăm cáo buộc gian lận nghiêm trọng, tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu thấp và bạo lực vẫn tiếp diễn đang phủ bóng đen lên tương lai của đất nước Nam Á vốn luôn bất ổn này. Các chuyên gia phân tích chính trị quốc tế cho rằng, nếu tân Tổng thống Afghanistan không có đủ năng lực, sự ủng hộ của các tầng lớp nhân dân và các nhà tài trợ quốc tế để nhanh chóng thực hiện các chương trình cải tổ kinh tế - xã hội mạnh mẽ thì nguy cơ Washington ngày càng sa lầy tại chiến trường này.
Tân tổng thống là ai?
Tham gia tranh cử chiếc ghế Tổng thống Afghanistan lần này lên tới hàng chục người, nhưng trên thực tế chỉ là cuộc đua "song mã" giữa đương kim Tổng thống Hamid Karzai và cựu Ngoại trưởng Abdullah Abdullah. Theo số liệu của Ủy ban Bầu cử Độc lập (IEC) Afghanistan cho biết, trong tổng số 2,87 triệu phiếu hợp lệ được kiểm, Tổng thống Karzai giành được 1,3 triệu phiếu, trong khi đó ông Abdullah giành được 957.256 phiếu. Kết quả mới này cho thấy Tổng thống Karzai ít có khả năng hội đủ số phiếu quá bán để tránh bầu cử vòng hai. Tuy nhiên, ngay cả khi phải tiến hành bầu cử vòng hai thì với lợi thế nắm trong tay sức mạnh của nhà nước, quân đội, cảnh sát và hàng tỷ USD mà Mỹ và cộng đồng thế giới viện trợ thì phần thắng dường như chắc chắn thuộc về ông Karzai.
 Những ngày gần đây, bạo lực và xung đột luôn là nỗi ám ảnh đối với cuộc sống của người dân Afghanistan. |
Việc Tổng thống Karzai tái đắc cử nhiệm kỳ 2 được cộng đồng quốc tế đánh giá là sự lựa chọn tối ưu nhất của người dân Afghanistan, nhưng liệu ông có đủ khả năng xoay chuyển tình thế hay không vẫn còn là một câu hỏi lớn. Sau nhiều năm dưới thời của Tổng thống Karzai, tình trạng trồng cây thuốc phiện và nạn buôn bán ma túy vẫn hoành hành mạnh, bạo lực tiếp tục gia tăng, nạn tham nhũng được nhiều tổ chức quốc tế xếp vào danh sách cao nhất thế giới và đặc biệt, tàn quân Taliban hồi sinh mạnh mẽ tại nước này. Cựu Ngoại trưởng Abdulla đã nhằm vào những "thành tích" yếu kém này của ông Karzai để chỉ trích và cáo buộc ê-kip của Tổng thống đương nhiệm làm sai lệch kết quả bỏ phiếu. Sự đối đầu giữa hai ứng cử viên Karzai và Abdulla có thể làm bùng phát đợt căng thẳng mới giữa các sắc tộc miền Bắc và miền Nam Afghanistan, có khả năng sẽ dẫn đến xung đột mới. Trường hợp ngược lại, nếu ông Abdulla giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống thì Afghanistan sẽ càng lún sâu vào vòng xoáy hỗn loạn. Ông Karzai sau nhiều năm cầm quyền đã thiết lập được mối quan hệ mật thiết với nhiều lãnh chúa địa phương đầy quyền lực, những người coi "lệ làng" cao hơn "phép vua" sẽ không chịu chấp nhận một kết quả như vậy. Tuy nhiên, xét trong điều kiện cụ thể hiện nay ở Afghanistan thì giả thiết này ít có khả năng xảy ra. Như vậy, cho dù Tổng thống Karzai tái đắc cử hay cựu Ngoại trưởng Abdulla giành chiến thắng thì không một ai trong số họ hội đủ các yếu tố "thiên thời - địa lợi - nhân hòa" để nhanh chóng tiến hành các chương trình cải tổ cần thiết và khi đó các nhà tài trợ quốc tế sẽ ngừng các khoản viện trợ - nền tảng cơ bản để chiến thắng trước lực lượng nổi dậy. Vì vậy, cả ông Karzai và Abdulla đều không có khả năng giúp Mỹ thoát khỏi "bãi lầy Afghanistan".
Ráo riết chuẩn bị kế hoạch mới
Trước tình hình trên, Mỹ đang ráo riết chuẩn bị kế hoạch xây dựng một Chính phủ Afghanistan mới với sự tham gia của nhiều phe phái khác nhau và nắm giữ vai trò chủ chốt trong việc đánh bại làn sóng nổi dậy do Taliban lãnh đạo. Theo đó sẽ mở rộng chương trình huấn luyện cho ít nhất 100.000 binh sĩ Afghanistan để họ có khả năng hoạt động độc lập trong 2 năm tới. Ngoài ra, giới lãnh đạo Afghanistan sẽ phải tiếp tục tăng cường tiếp xúc với các cấp chỉ huy cỡ trung bình và thấp hơn của Taliban để thuyết phục họ hạ vũ khí. Dư luận hy vọng, thông qua kế hoạch mới, Afghanistan có thể "thay da đổi thịt" hoàn toàn trong những năm tới. Thế nhưng, kế hoạch này đang vấp phải sự phản đối của người dân Mỹ. Theo kết quả một cuộc thăm dò dư luận, trên 50% số người được hỏi tán thành rút hết quân Mỹ ra khỏi Afghanistan. Nếu tiếp tục tăng quân ồ ạt sẽ khiến người dân Afghanistan có cảm giác đất nước họ bị chiếm đóng, sẽ khiến tâm lý chống Mỹ gia tăng. Kế hoạch tăng hay không tăng quân hiện đang là sự lựa chọn khó khăn đối với Tổng thống Obama.
Sau 8 năm kể từ khi phát động cuộc chiến lật đổ chế độ Taliban hồi tháng 9/2001, Mỹ đã "cống hiến" ít nhất sinh mạng của 716 binh sĩ và một phần xương máu hơn 3.500 quân nhân, cũng như vô số tiền bạc cho chiến trường Afghanistan, Washington mới thấm nhuần câu cảnh báo "Afghanistan vào dễ, khó ra".
Dương Trí