Thiếu các đại diện phía Nam tham dự, cuộc chơi của 37 thí sinh thuộc 12 đơn vị chủ yếu ở phía Bắc, có thể nói là đã bị thu hẹp để chỉ còn mang tính khu vực. Diễn ra từ 16 - 20/8 vừa qua tại Nhà hát lớn TP. Hải Phòng, cuộc thi dường như cũng ưu ái “hơi quá” với các nghệ sĩ trẻ khi “hào phóng” trao đến 23 giải. Dẫu sao với nhiệt tình tổ chức và chuẩn bị của Cục Nghệ thuật biểu diễn, Hội Nghệ sĩ sân khấu (NSSK) Việt Nam cùng sự tham gia hăng hái của các thí sinh, các đơn vị, cuộc thi đã là cuộc thể hiện hết mình của sức trẻ và cho họ cơ hội nhìn lại mình và đồng nghiệp.
“Âm thịnh dương suy”?
Con số 12/37 nam diễn viên dự thi đã phản ánh lực lượng thiếu hụt so với chị em. Nhìn danh sách giành giải thưởng, cũng dễ thấy ngoài quân số, năng lực của cánh mày râu cũng có vẻ kém hơn hẳn. “Xếp chiếu” giải A thì Phạm Quang Ánh của Nhà hát Tuổi trẻ phải ngồi sau 3 nữ diễn viên khác là Hoàng Lan (đoàn kịch Công an), Kim Oanh (Trường ĐH SKĐA HN) và Kiều Thanh của Nhà hát Kịch Hà Nội. Nam diễn viên không lọt được vào giải B, chỉ được 3/5 giải C. Và với yếu tố quyết định là tài năng thì các vai của nam thí sinh qua cuộc thi này chưa thuyết phục, sắm vai Ngố trong Chàng Ngố đòi nợ Phật, Chí Phèo, một số vai quân nhân, kể cả vai trẻ con..., họ tỏ ra mờ nhạt hơn trước những cuộc trình diễn nhiệt tình của các vai nữ. Phải chăng tài năng trẻ kịch nói đang khan hiếm và những gương mặt tài năng của nam diễn viên lại càng ít ỏi?
 Kiều Thanh (bên trái) thí sinh Nhà hát Kịch HN với vai diễn giành giải A. |
Chu đáo và thiếu hụt
NSND Trọng Khôi – Chủ tịch Hội NSSK Việt Nam đánh giá cao công tác chuẩn bị của các thí sinh. Ông nói: “Ngoài diễn xuất tự nhiên, phong phú nội tâm của thí sinh, còn có những yếu tố phụ trợ khác. Đó là việc lựa chọn trích đoạn phù hợp, sự giúp đỡ của bạn bè phụ diễn và cả bàn tay của các đạo diễn”.
Những cố gắng và sự chuẩn bị khá chu đáo này giúp cho cuộc thi có được một sức lôi cuốn nhất định khi ngoài tâm điểm là tài năng cá nhân, BGK, diễn viên các đoàn và khán giả còn được theo dõi và đánh giá về sự phối hợp của các êkíp, các nhóm thực hiện. Nhiều tiết mục sử dụng cảnh nền, nhiều đoạn diễn có nhạc đệm tạo không khí sâu lắng hay rộn rã, và chính những yếu tố phụ đó góp phần tôn diễn viên lên. Ngược lại, những tiết mục sơ sài, quanh đi quẩn lại chỉ có diễn viên đứng, đi và nói thì trong 20 phút ngắn ngủi, đã không gây được xúc cảm cho người xem. Ngoài ra, thi tài năng kịch nói với các tiêu chí về đài từ, hình thể, tâm lý nhưng các thí sinh dường như thiên về nói mà ít thể hiện được vẻ đẹp, sự nhanh nhẹn, linh hoạt trong hành động. Sở dĩ như vậy vì các trích đoạn được chọn thường thoại khá nhiều, cộng với công tác đạo diễn chưa hình dung, sáng tạo được cho diễn viên những loạt hành động hay trò diễn thực sự ấn tượng.
Đánh giá và cho điểm trong suốt 5 ngày thi là BGK gồm 7 nghệ sĩ uy tín. Nhưng có lẽ còn thiếu một hội thảo hay cuộc tọa đàm ngay sau ngày trao giải. Chất lượng chuyên môn của cuộc thi rất cần được tổng kết, rút kinh nghiệm với sự tham gia của BTC, BGK, các thí sinh và các đơn vị có diễn viên dự thi. Các cuộc tọa đàm sau mỗi cuộc trình diễn tác phẩm tham dự Liên hoan sân khấu thử nghiệm quốc tế lần thứ hai tháng 11/2006, đã thực sự có tác dụng với những ý kiến trao đổi nhiều chiều, mở ra những thông tin phong phú xung quanh vở diễn. Cách làm này cần áp dụng cho các cuộc thi, hội diễn, liên hoan sân khấu, đặc biệt là một cuộc trình diễn và so tai của các gương mặt trẻ.
Hoàng Thi