Hành trình tiếp cận khán giả Việt Nam

Liên hoan phim châu Âu 2009 diễn ra từ 11-21/5 tại Hà Nội và từ 21-30/5 tại TP. Hồ Chí Minh là sự kiện văn hóa thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng nhất trong chuỗi 16 sự kiện đang được tổ chức tại Việt Nam nhân kỷ niệm Ngày thành lập Liên minh châu Âu 9/5. Năm nay cũng đánh dấu mốc son 10 năm Liên hoan phim châu Âu hiện diện tại Việt Nam để thực hiện mục tiêu: tăng cường mối liên kết với Việt Nam thông qua các mũi nhọn văn hóa.

10 năm một nhịp cầu

Trong những năm cuối của giai đoạn triển khai Chiến lược phát triển quan hệ hợp tác Việt Nam - EU 1995 - 2000, các nhà lãnh đạo EU đã có sáng kiến sử dụng điện ảnh cùng với âm nhạc, hội họa... làm phương tiện để bắc một nhịp cầu văn hóa nối các quốc gia châu Âu với Việt Nam. Năm 1999, Liên hoan (LH) phim châu Âu lần đầu tiên đã diễn ra tại Hà Nội, do Phái đoàn Ủy ban châu Âu tại Việt Nam, Đại sứ quán các nước thành viên EU phối hợp Hội điện ảnh Việt Nam tổ chức. Thời gian đầu, liên hoan diễn ra 2 năm một lần nhưng trước sự đón nhận ngày càng nhiệt tình của khán giả, từ năm 2003, các nhà tổ chức đã quyết định đưa liên hoan thành hoạt động thường niên.

Những nền điện ảnh tiêu biểu của châu Âu như Italy, Anh, Đức, Pháp có mặt từ LH đầu tiên và tham gia tích cực nhất, có số lượng phim được trình chiếu nhiều nhất. Năm 2003, lần đầu tiên có sự tham gia của hai nước không có sứ quán thường trực tại Việt Nam là Hy Lạp, Lucxămbua và cộng đồng người Bỉ nói tiếng Hà Lan. Năm 2005, có thêm hai nước thành viên vừa gia nhập EU là Cộng hòa Séc và Ba Lan. Năm 2008 là năm đầu tiên LH dành trọn thời lượng cho chuyên đề phim thiếu nhi để phục vụ đối tượng khán giả nhỏ tuổi.

Trong mấy kỳ LH đầu, phim được giới thiệu phần lớn là phim kinh điển, mang tính nghệ thuật cao, tuy hay nhưng hơi khó tiếp nhận đối với phần đông khán giả Việt Nam. Chính vì thế mà các buổi chiếu diễn ra khá lặng lẽ dù được sự ủng hộ rất nhiệt tình của giới thông tấn, báo chí. Khán giả đến rạp không nhiều và họ cũng chỉ xem xong rồi ra về mà không mang theo một thông tin hay một ấn tượng gì. Tuy nhiên, sau mỗi LH, các nhà tổ chức lại rút kinh nghiệm, từ đó tìm ra sáng kiến để làm mới sự kiện và tạo sức hấp dẫn đối với khán giả. Thay vì chỉ xem phim xong rồi ra về, khán giả còn có cơ hội gặp gỡ, giao lưu với các nhà làm phim, các diễn viên nổi tiếng của châu Âu hay tham gia các buổi tọa đàm về nghệ thuật điện ảnh. Các bộ phim càng về sau càng được lựa chọn phù hợp hơn với nhịp sống hiện đại, với sở thích của số đông khán giả, trong đó cũng có không ít phim bom tấn và cả những phim đoạt giải tại các liên hoan danh tiếng. Tuy nhiên, theo ngài Sean Doyle, Trưởng phái đoàn Ủy ban châu Âu tại Việt Nam: tiêu chí đầu tiên để chọn phim tham gia LH không phải là nổi tiếng hay đoạt nhiều giải thưởng mà là những phim mang tính đặc trưng nhất, phản ánh những nét riêng biệt, tiêu biểu của mỗi nước. Chúng đồng thời cũng là những tác phẩm xuất sắc của nền điện ảnh các nước thuộc liên minh EU.

Một sự kiện đáng được mong đợi

Qua 10 năm với 8 lần tổ chức và gần 100 bộ phim được giới thiệu, LHP châu Âu giờ đây được đánh giá là một trong những sự kiện đa văn hóa thành công nhất ở Việt Nam. Liên hoan không chỉ khắc họa rõ nét tính đa dạng và nghệ thuật cao của nền điện ảnh châu Âu trước khán giả Việt Nam, thực hiện hiệu quả mục tiêu tăng cường sự hiểu biết chung giữa các nước EU với dân tộc Việt Nam mà còn giúp khán giả có được nhiều trải nghiệm thú vị cũng như những hiểu biết mới, những cách nhìn mới về văn hóa xã hội, con người, cuộc sống của các quốc gia châu Âu. Đây cũng là một điều hết sức cần thiết khi Việt Nam đang trong tiến trình hội nhập sâu rộng hơn với cộng đồng quốc tế.

Điện ảnh châu Âu khá kén khán giả, bởi đa phần các phim đều mang đậm tính thể nghiệm, nhằm thỏa mãn cá tính của đạo diễn hay tác giả kịch bản nhiều hơn là thỏa mãn nhu cầu giải trí của công chúng. Vì thế các rạp chiếu hầu như không nhập phim của các nước EU ngay cả khi đó là những phim hay nhất của các nền điện ảnh hàng đầu EU như Anh, Pháp, Đức, Italy bởi chúng khó cạnh tranh về mặt doanh thu với các phim thị trường của Hollywood. Đây cũng là lý do khiến nhiều khán giả mê điện ảnh đích thực khó có thể tiếp cận nền điện ảnh lâu đời này nếu như không có các kỳ LH hay những tuần lễ phim được sự tài trợ bởi Đại sứ quán các nước châu Âu. LHP châu Âu đều đặn mỗi năm diễn ra một lần lại hoàn toàn phục vụ miễn phí chính là cơ hội lớn nhất để công chúng yêu điện ảnh Việt Nam được khám phá và trải nghiệm bộ môn nghệ thuật thứ 7 này.

LHP châu Âu 2009 kỷ niệm 10 năm có mặt tại Việt Nam bằng một tuyển tập phim dày dặn nhất, đa dạng nhất và đặc sắc nhất từ trước tới nay với 14 bộ phim đại diện cho 14 phong cách điện ảnh, chứa đựng những đặc trưng, những bản sắc văn hóa, lối sống, tính cách của 14 thành viên trong “ngôi nhà chung EU”. Song song với LH còn có một tuần phim Phần Lan do Đại sứ quán Phần Lan tổ chức và một tuần phim Anh hồi tưởng John Schlesinger - một trong những đạo diễn nổi tiếng nhất ở Anh. Theo tinh thần chung của sự kiện này, toàn bộ vé xem phim đều được phát miễn phí và lịch các buổi chiếu đều được công bố rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng. Mỗi phim được chiếu 2 buổi: một buổi có thuyết minh tiếng Việt và một buổi chiếu bằng ngôn ngữ gốc (có phụ đề tiếng Anh) nhằm tạo cơ hội đặc biệt và thu hút được tối đa số lượng khán giả thuộc mọi tầng lớp công chúng trong xã hội Việt Nam đến rạp. Năm 2008, Liên hoan đã thu hút gần 10.000 khán giả ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Đây thực sự là một thành công lớn trong bối cảnh dòng phim thương mại kiểu Hollywood luôn tràn ngập các màn ảnh rộng tại Việt Nam.

Với rất nhiều cố gắng trong việc tạo ra sức hút đặc biệt và luôn tự làm mới mình, LHP châu Âu đang dần dần có được một vị trí quan trọng trong lịch trình văn hóa hàng năm tại Việt Nam, trở thành một trong những sự kiện được trông đợi của công chúng yêu điện ảnh Việt Nam.

Hoàng Linh