Áp lực từ chỉ tiêu giới hạn và nỗi lòng người trong cuộc
Năm học này Hà Nội có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp bậc THCS. Do áp lực dân số cơ học tăng nhanh nên chỉ tiêu vào các trường THPT công lập luôn giới hạn. Thực tế này biến kỳ thi tuyển sinh lớp 10 thành một cuộc đua vô cùng căng thẳng và khiến nhiều học sinh có năng lực vẫn phải ngậm ngùi chấp nhận kết quả trượt cả ba nguyện vọng công lập.
Là người trực tiếp đồng hành cùng các thế hệ học sinh qua nhiều mùa thi tôi thấu hiểu với những áp lực và sự hụt hẫng mà các gia đình vừa trải qua. Tuy nhiên kết quả của một kỳ thi chỉ phản ánh một thời điểm trong hành trình học tập dài hạn và không phải là thước đo duy nhất về năng lực hay tương lai của một đứa trẻ. Thành công lâu dài của học sinh phụ thuộc vào nhiều yếu tố như sự nỗ lực của bản thân, môi trường học tập, sự đồng hành của gia đình và đặc biệt là khả năng thích ứng trước những bước ngoặt đời người.
Thực tế trước kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 các nhà trường đã chủ động tổ chức nhiều buổi tư vấn tuyển sinh hướng nghiệp và phân luồng học sinh nhằm giúp phụ huynh cũng như học sinh có thêm thông tin hiểu rõ hơn về các lựa chọn sau bậc THCS. Qua các buổi tư vấn này nhiều gia đình đã có thể chủ động lựa chọn con đường học tập phù hợp với năng lực sở trường và định hướng tương lai của các con thay vì chỉ tập trung vào một lựa chọn duy nhất là trường trung học phổ thông công lập.
Thí sinh tham dự kỳ thi tuyển sinh lớp 10 Hà Nội năm 2026.
Tôi luôn khẳng định sau cánh cổng vào lớp 10 công lập học sinh còn nhiều lối đi để trưởng thành. Một học sinh có thể lựa chọn nhiều môi trường khác nhau để phát triển năng lực của mình thay vì chỉ có một con đường duy nhất. Điều quan trọng là phụ huynh cần có đủ sự bình tĩnh để cùng con đưa ra những quyết định sáng suốt ngay trong giai đoạn này.
Giải pháp lộ trình và sự thay đổi tư duy từ gia đình
Để giúp học sinh vượt qua cú sốc tâm lý đầu đời tôi muốn đưa ra lời khuyên về một lộ trình hành động cụ thể cho các gia đình. Trước hết cha mẹ cần làm điểm tựa tinh thần vững chắc cho con, tuyệt đối tránh sự trách móc hay tạo thêm áp lực nặng nề. Bước tiếp theo là hai bên cùng thẳng thắn nhìn nhận rõ thế mạnh sở trường của học sinh kết hợp với điều kiện kinh tế của gia đình để tìm hướng đi phù hợp nhất.
Sau khi ổn định tâm lý phụ huynh nên chủ động tìm hiểu kỹ các phương án thay thế phù hợp với năng lực và định hướng cá nhân của con. Mô hình thứ nhất là các trường THPT tư thục và trường chất lượng cao vốn chú trọng đầu tư vào kỹ năng mềm ngoại ngữ công nghệ thông tin và các hoạt động trải nghiệm thực tế giúp học sinh dễ dàng thích ứng với xu thế hội nhập.
Mô hình thứ hai là các trường cao đẳng nghề với hệ đào tạo chín cộng đang được khuyến khích giúp học sinh vừa học văn hóa vừa học nghề bài bản để sở hữu cả bằng THPT lẫn bằng cao đẳng ở tuổi 18. Cuối cùng việc nộp hồ sơ xét tuyển kịp thời và xác lập lộ trình học tập mới sẽ giúp các em chủ động nắm bắt tương lai.
Yếu tố quyết định không nằm ở việc học sinh học trường nào mà nằm ở thái độ học tập mục tiêu rõ ràng sự kiên trì và môi trường hỗ trợ xung quanh các em. Thực tế đã chứng minh có rất nhiều học sinh trưởng thành từ các trường tư thục các trung tâm giáo dục thường xuyên hay các trường nghề vẫn đạt thành tích xuất sắc và đỗ vào các trường đại học danh tiếng hoặc thành công trong sự nghiệp.
Môi trường công lập là một bệ phóng tốt nhưng không phải là lựa chọn duy nhất để thành công. Khi học sinh định vị được động lực tự thân, nhận được sự định hướng đúng đắn từ thầy cô và có gia đình đồng hành làm điểm tựa vững chắc, các em vẫn tìm thấy cơ hội tỏa sáng trên con đường học tập hay nghề nghiệp sau này. Một cánh cửa khép lại không có nghĩa là mọi ngả đường đều khép lại, bởi hành trình trưởng thành của mỗi đứa trẻ luôn rộng mở những lối đi riêng phù hợp hơn.
