(SKDS) – Theo báo cáo của Trung tâm Chăm sóc sức khỏe sinh sản tỉnh Thanh Hóa, đến nay, trên địa bàn tỉnh đã có 9 đơn nguyên sơ sinh (ĐNSS) đang hoạt động và hoạt động có hiệu quả. Tử vong sơ sinh giảm đáng kể. Theo kế hoạch, trong năm 2013, Thanh Hóa sẽ cho thiết lập thêm 6 ĐNSS nữa. Đến năm 2015, 100% bệnh viện tuyến huyện của Thanh Hóa sẽ có ĐNSS hoạt động. Theo đó, tỷ lệ tử vong sơ sinh sẽ giảm mạnh trong những năm tới.
Vượt khó
Thanh Hóa là một tỉnh lớn, đông dân thứ 3 trên toàn quốc (chỉ sau TP.HCM và Hà Nội). Đời sống kinh tế của người dân còn thấp, địa hình phức tạp, giao thông đi lại khó khăn. Thêm vào đó, trình độ dân trí lại không đồng đều, vẫn còn nhiều phong tục, tập quán lạc hậu.
Trong những năm qua, công tác y tế nói chung cũng như công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản (CSSKSS) nói riêng gặp rất nhiều khó khăn. Theo ThS. Lương Ngọc Trương - Giám đốc Trung tâm CSSKSS tỉnh Thanh Hóa thì nguồn kinh phí đầu tư từ ngân sách của tỉnh cho công tác CSSKSS còn hạn chế. Tại nhiều trạm y tế, các trang thiết bị tối thiểu về hồi sức sơ sinh chưa có. Hệ thống chuyển tuyến còn lạc hậu, thiếu an toàn cho bà mẹ và trẻ sơ sinh, nhất là tại các huyện miền núi, vùng sâu, vùng xa. Hơn nữa, đội ngũ cán bộ CSSKSS ở một số huyện chưa ổn định, một số khoa CSSKSS cán bộ quá ít, chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ được giao...
 Chăm sóc trẻ sinh non bằng lồng ấp ở Thanh Hóa. |
Chính vì những lẽ đó, tỷ lệ tử vong sơ sinh tại Thanh Hóa trước đây là khá cao so với mặt bằng chung của cả nước. Tại các huyện miền núi, tỷ lệ tử vong sơ sinh trung bình là 23,2%0, đồng bằng 9,1%0 và thành thị là 10,4%0. Theo một báo cáo của tỉnh Thanh Hóa, trung bình mỗi năm, tỉnh có hơn 46.000 trẻ sơ sinh ra đời thì có khoảng 834 trẻ tử vong, tức là mỗi ngày ít nhất 2 trẻ sơ sinh tử vong. Đây là sự mất mát lớn của các gia đình và xã hội. Ngoài ra còn chưa kể đến có rất nhiều trường hợp trẻ sinh ra sống nhưng để lại di chứng nặng nề suốt đời. Trong khi đó, các nguyên nhân tử vong chính ở trẻ sơ sinh như nhẹ cân khi sinh, đẻ non do thiếu tháng, ngạt và nhiễm khuẩn có liên quan đến các yếu tố nguy cơ trong khi mang thai và khi sinh là hoàn toàn có thể khắc phục nếu được can thiệp kịp thời.
Quyết tâm khắc phục khó khăn, tháng 10/2008, được sự hỗ trợ của Tổ chức Cứu trợ trẻ em của Mỹ tại Việt Nam, Thanh Hóa đã triển khai mô hình ĐNSS tại 2 huyện miền núi đặc biệt khó khăn của tỉnh là Như Thanh và Ngọc Lặc. ĐNSS là một đơn vị thuộc khoa nhi bệnh viện tuyến huyện, được đầu tư đầy đủ các trang thiết bị, cơ sở vật chất và cán bộ y tế chuyên về chăm sóc sơ sinh, đặc biệt là sơ sinh thiếu tháng, nhẹ cân và sơ sinh bệnh lý. Tính đến nay, sau hơn 3 năm triển khai, mô hình này đã mang lại hiệu quả hết sức rõ rệt.
Tử vong sơ sinh giảm mạnh
Việc thiết lập ĐNSS tại tuyến huyện đã cải thiện sức khỏe, giảm tử vong và tai biến sơ sinh. Người dân đã tin tưởng hơn vào bệnh viện khi đưa con tới khám, chữa bệnh. Nhờ đó, giảm bớt các chi phí ngoài y tế cho gia đình bệnh nhân cũng như chi phí đi lại của bệnh nhân, người nhà bệnh nhân, chi phí ăn uống, ngủ/nghỉ qua đêm, thuốc, dịch truyền... tại các bệnh viện tuyến trên mà không phải gia đình nào cũng có khả năng chi trả. Tính mạng và sức khỏe của trẻ được đảm bảo nhờ có cán bộ y tế có chuyên môn chăm sóc đúng cách.
Mang lại niềm vui cho nhiều gia đình
Căn nhà nhỏ của gia đình chị Trương Thị Bích (thôn Bái Đa 1, xã Phượng Nghi, huyện Như Thanh) hôm nay tràn ngập tiếng cười. Bé Bùi Thị Anh, con gái chị, đang lẫm chẫm trong xe tập đi ở ngoài sân cùng các anh chị hàng xóm. Nhớ lại ngày mới sinh con, chị Bích kể: “30 tuổi em mới sinh con đầu lòng, nhưng mới mang thai được 32 tuần thì có dấu hiệu chuyển dạ. Vợ chồng bìu ríu nhau lên bệnh viện huyện. Sinh con ra, cháu chỉ cân nặng 1.800gr. Lúc đó nhìn con mà xót hết cả ruột! Nhưng chỉ sau 10 ngày được chăm sóc đặc biệt tại buồng bệnh sơ sinh, cháu đã được về với mẹ, em đã có được cảm giác sung sướng khi ôm con trong lòng, được cho con bú...”.
 Bé Anh, con chị Trương Thị Bích đã tròn 11 tháng, đang vui đùa cùng mẹ và các anh chị. |
Đến nay, bé Anh đã được 11 tháng tuổi, bé phát triển bình thường như bao đứa trẻ khác. Không giấu được niềm vui, chị Bích nhìn con, âu yếm nói: “Cháu hơi còi một tí nhưng trộm vía chẳng ốm đau gì! Gia đình em mang ơn các bác sĩ huyện Như Thanh nhiều lắm!”.
Điều dưỡng Lê Thị Lương - người trực tiếp chăm sóc trẻ tại ĐNSS, BVĐK huyện Như Thanh cho biết: “Từ ngày có ĐNSS, bệnh viện đã cứu sống được rất nhiều trường hợp trẻ sinh non, nhẹ cân, có cháu sinh ra khi người mẹ mang thai mới chỉ 28 tuần tuổi và nặng 1.200gr. Tuy nhiên, cũng có những trường hợp quá non tháng hoặc quá nhẹ cân, ngoài khả năng xử lý tại tuyến huyện thì các cháu cũng được hồi sức kịp thời và chuyển tuyến theo đúng chuyên môn, tránh được tử vong không đáng có”.
Bí quyết của sự thành công
Nói về sự thành công của mô hình ĐNSS tại Thanh Hóa, ThS. Lương Ngọc Trương phấn khởi nói: “Có được kết quả như ngày hôm nay là do sự triển khai hết sức đồng bộ từ công tác vận động đầu tư kinh phí; bố trí nhân lực; tập huấn, đào tạo trình độ chuyên môn cho cán bộ y tế; đầu tư trang thiết bị, cơ sở vật chất, thiết lập chuyển tuyến đến công tác truyền thông từ tuyến thôn bản, xã, huyện... Ngoài ra, phải kể đến sự vào cuộc quyết liệt của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Thanh Hóa và các ban ngành thành viên; Sự tham gia tích cực của các tầng lớp nhân dân, các doanh nghiệp và cộng đồng trong việc xây dựng và ủng hộ Quỹ chăm sóc sơ sinh của tỉnh”.
Được biết, Thanh Hóa là tỉnh đầu tiên trong cả nước thành lập được Quỹ chăm sóc sơ sinh nhằm gây quỹ để cải thiện sức khỏe trẻ sơ sinh trên địa bàn tỉnh, trong đó lấy xây dựng ĐNSS tại các bệnh viện đa khoa huyện, thị xã, thành phố làm khâu đột phá, góp phần giảm tử vong sơ sinh. Trong gần 2 năm tổ chức vận động, Quỹ đã thu được số tiền hơn 2 tỷ đồng. Đây đã, đang và sẽ là nguồn kinh phí tương đối dồi dào hỗ trợ cho việc thiết lập các ĐNSS để đến năm 2015, Thanh Hóa sẽ là tỉnh đầu tiên trên cả nước được phủ khắp ĐNSS.
Tuy nhiên, để thực hiện mục tiêu đã đề ra, ngành y tế Thanh Hóa cần sự quan tâm hơn nữa của Thường trực tỉnh ủy, UBND tỉnh, sự hỗ trợ của Bộ Y tế và các tổ chức quốc tế...
Bài và ảnh: Ngọc Trâm