Vượt gần 1.200 hải lý, BS. Hồ Xuân Lãng, Khoa phụ sản BVĐK tỉnh Khánh Hòa đã thực hiện ca mổ đẻ tại huyện đảo Trường Sa lớn của tỉnh, một ước mơ ra với đảo quê hương từ ngày còn ngồi trên ghế giảng đường đã được thực hiện. Ca phẫu thuật trên đảo tiền tiêu của Tổ quốc với anh Lãng là kỷ niệm khó quên trong cuộc đời làm thầy thuốc của mình. “Tôi hạnh phúc khi đã góp công sức nhỏ bé của mình cho Tổ quốc Việt Nam thân yêu” - BS. Hồ Xuân Lãng nói.
Ra với đảo quê hương
Nhận được “lệnh” lên tàu ra với đảo, BS. Lãng rất bất ngờ xen lẫn hồi hộp. “Trong đầu tôi luôn nghĩ với chuyên môn sản khoa của mình rất hiếm có thể được ra đảo Trường Sa. Khi cầm trên tay quyết định của bệnh viện, việc đầu tiên tôi làm là phải chuẩn bị sức khỏe thật tốt”.
Trước Tết Nguyên đán, BS. Lãng không may bị tai nạn giao thông. Bước đi còn khập khễnh, mỗi lần sải bước dài là chân lại đau buốt. “Tôi bị tai nạn gãy xương mác và mắt cá trong chân phải. Đồng nghiệp của tôi đã phẫu thuật kết hợp xương bằng nẹp vít”, BS. Lãng kể. Chân đau, chỉ sợ lên tàu ra với đảo chưa làm được việc gì lại trở thành gánh nặng cho đoàn công tác là nỗi lo thường trực của anh, nhưng quyết tâm ra với đảo là ước mơ của nhiều người, được sự động viên của gia đình, BS. Lãng bước lên tàu HQ 936 của Vùng 4 Hải quân để đến với Trường Sa.
Để chuyến đi ra với đảo được thành công nhất, BS. Lãng đã liên lạc với BS. Nguyễn Hà Ngọc, Trạm xá trưởng của đảo Trường Sa Lớn. Theo lời BS. Ngọc, trên đảo hiện có sản phụ tên Thúy khoảng 38 tuần thai, mang thai lần thứ 3. Từ ngày chị Thúy có thai đều được các thầy thuốc trên đảo chăm sóc tốt. Chị lên cân đều. Nhận định có khả năng sẽ phải thực hiện ca mổ trên đảo, BS. Lãng bắt tay vào chuẩn bị “đồ nghề”: dao mổ, Forceps, các thuốc tăng co bóp tử cung và thuốc hỗ trợ trẻ sơ sinh.
Được nghe kể nhiều lần về say sóng, nhưng trong hành trình 4 ngày trên biển để có mặt tại Trường Sa Lớn với những con sóng cấp 5, cấp 6, BS. Lãng đã phải nằm bẹp trên sàn tàu. “Tôi không dám uống nhiều nước vì uống vào sợ phải đi vệ sinh nhiều, rồi lại… nôn! Món duy nhất tôi dùng được trên tàu là cháo loãng trong suốt hành trình”. Rồi đến chiều ngày thứ 4 của hành trình, đảo Trường Sa Lớn cũng hiện ra trước mũi tàu.
 BS. Lãng và bé Xuân. |
Bước chân lên đảo, cảm giác say sóng tan biến thì lại gặp các cơn say đất. Bước chân lảo đảo và bồng bềnh luôn chế ngự người thầy thuốc lần đầu đi xa bằng đường biển. Cảm giác mệt mỏi tan biến nhanh chóng khi đảo Trường Sa Lớn như một làng quê trên đất liền, cây cối xanh um, tiếng gà gáy mỗi ban mai.
Việc đầu tiên có mặt trên đảo, BS. Lãng khám thai và siêu âm cho 3 sản phụ. “18 năm trong nghề, có nằm mơ tôi cũng chưa bao giờ dám mơ có ngày mình khám thai cho sản phụ và sẽ thực hiện ca đỡ đẻ trên huyện đảo Trường Sa. Trong tôi lúc đó có cảm giác rất lạ. Vui và tự hào nhiều lắm!”, BS. Lãng nói. Nhờ thăm khám kỹ ban đầu, BS. Lãng đã phát hiện sản phụ Thúy có biểu hiện thiếu máu nhẹ. Thai nhi khi đó khoảng 38 tuần, nước ối hơi ít (AFI = 6cm). Ngôi ngang, u xơ tử cung khoảng 80x80mm định vị ở đoạn eo bên trái sau tử cung. BS. Lãng nhận định: “Khả năng mổ đẻ là rất cao vì chính u xơ này cản trở không cho ngôi thai bình chỉnh”.
Các thông tin về sản phụ Nguyễn Thị Thúy sau khi thăm khám được BS. Lãng báo cáo ngay về đất liền và nhận được chỉ thị: Chuẩn bị sẵn sàng phẫu thuật cho sản phụ Thúy tại trạm xá đảo Trường Sa Lớn. Bệnh viện Quân y 175 tại TP.HCM, Sở Y tế Khánh Hòa, BV đa khoa Khánh Hòa chịu trách nhiệm chỉ đạo trực tiếp về chuyên môn.
Sau khi có chỉ đạo từ cấp trên, BS. Lãng cùng anh em quân y trên đảo bắt tay vào công tác chuẩn bị cho ca mổ đẻ và nâng cao sức đề kháng cho sản phụ. Sản phụ Thúy được yêu cầu uống nhiều nước và dùng thêm thuốc bổ máu nhằm cải thiện tình trạng thiếu máu và thiếu nước ối. 3 ngày/lần, sản phụ được thăm khám toàn diện kết hợp siêu âm thai. Lượng nước ối dần được cải thiện. Thai nhi phát triển tốt.
Trạm xá Trường Sa Lớn có một phòng sinh và một phòng mổ dã chiến. Trang thiết bị và dụng cụ cơ bản có thể tiến hành được một cuộc sinh thường, kể cả một cuộc phẫu thuật lấy thai. Điều mà BS. Lãng lo lắng nhất là phương tiện hồi sức sơ sinh và việc tiếp máu cho mẹ khi cần thì không có. Vùng 4 Hải quân, Sở Y tế Khánh Hòa, Bệnh viện đa khoa Khánh Hòa đã gửi ngay chuyến tàu HQ 996 một bộ hồi sức sơ sinh và 4 đơn vị máu nhóm O.
Trước khi ca mổ diễn ra ít ngày, một cuộc hội chẩn trực tuyến giữa thầy thuốc tuyến trên - BV 175 với ê-kíp y tế Trường Sa Lớn do BS. Lãng chịu trách nhiệm chính được tổ chức. Tại buổi hội chẩn trực tuyến này, công tác chuẩn bị cho ca mổ lấy thai được rà soát lại. Cuộc hội chẩn đưa ra thảo luận chiến lược phẫu thuật cho sản phụ trên nguyên tắc: “Can thiệp tối thiểu mang lại hiệu quả tối đa”. Việc bóc u xơ hay cắt tử cung chỉ khi có biến chứng.
Thực hiện đường mổ như thế nào cũng được các chuyên gia đầu ngành thảo luận. Nếu ở đất liền, sẽ vào bụng đường ngang trên vệ (JoelCohen) thẩm mỹ hơn. Nhưng ở đảo thì vào bụng đường dọc nhanh hơn, thuận lợi hơn khi có các can thiệp khác. Đường vào tử cung lấy trẻ sơ sinh sẽ cố gắng tránh khối u và bánh nhau và phải thật nhanh để tránh ngạt cho bé. Nếu khối u gây băng huyết sẽ bóc khối u, khi thăm khám thấy việc bóc là thuận lợi, nhanh chóng. Trường hợp xấu nhất sẽ cắt tử cung. Trong quá trình thực hiện, được sự đồng ý của thầy thuốc tuyến trên, BS. Lãng sẽ garo tử cung để giảm mất máu.
Cuộc hội chẩn hôm đó đi đến quyết định: Thiết lập cầu truyền hình để trực tiếp chỉ đạo chuyên môn và hội chẩn trực tuyến trong cuộc mổ lấy thai cho sản phụ Nguyễn Thị Thúy…
Với kinh nghiệm của mình cùng sự giúp đỡ đắc lực của các thầy thuốc trên đảo Trường Sa Lớn, ê-kíp y tế trên đảo quyết định cần phải thực hiện cuộc diễn tập trước khi mổ đẻ, để anh em… quen dần. Thực hiện diễn tập thế nào khi trên đảo chỉ có 3 sản phụ, ngoài chị Thúy đã là “nhân vật chính”, 2 sản phụ còn lại chưa đến ngày sinh? Thật tình cờ, ngày 1/4/2011, có ngư dân đánh bắt gần khu vực đảo bị gãy xương bánh chè được đưa lên đảo cấp cứu. Mệnh lệnh được ban ra, thực hiện mổ ngay. Ngay lập tức, ê-kíp y tế Trường Sa bắt tay vào chuẩn bị phòng mổ, dụng cụ. Phương pháp gây tê cũng giống như phương pháp sẽ chọn cho sản phụ Thúy là gây tê tủy sống. Sau ít giờ, ca mổ gãy xương bánh chè của ngư dân được thực hiện thành công. Ê-kíp y tế Trường Sa thở phào nhẹ nhõm. Hồi hộp chờ ngày chị Thúy khai hoa, nở nhụy.
Trong những ngày chờ đợi, BS. Lãng trực tiếp kiểm tra công tác chuẩn bị phòng mổ, các máy lọc ôxy khí trời, máy monitoring, máy thở, các đèn mổ đều được chạy thử…
Đón mầm xanh Trường Sa...
Đó là yêu cầu của các thủ trưởng cấp trên giao nhiệm vụ cho BS. Lãng và ê-kíp y tế Trường Sa thực hiện ca mổ lấy thai. Rồi giờ G cũng điểm. 6h30 ngày 4/4/2011, chị Thúy đau trằn hạ vị. BS. Lãng trực tiếp khám, mạch: 80l/p, HA = 110/70mmHg. Tim thai 140l/p, cơn co tử cung 1-2/10’. Siêu âm kết quả: Tử cung có một thai đã trưởng thành ngôi ngang, dây rốn quấn cổ 1 vòng, nhau nhóm 1 độ 3, ối lượng vừa, u xơ cơ tử cung kích thước 80x80mm đoạn dưới trái tử cung. Thai 39 tuần. Chuyển dạ pha tiềm tàng, ngôi ngang/u xơ cơ tử cung tiền đạo. Kết quả được báo về ngay BV 175. 8h, cầu truyền hình được thiết lập từ BV 175 đến phòng mổ trạm xá Trường Sa. Đất liền luôn ở bên các anh!
Trực tiếp chỉ đạo ca mổ này tại TP.HCM là BS. Hoàng Thanh Bình – Phó Giám đốc BV 175 cùng với 10 BS dày dạn về chuyên môn khác. Đúng 10 giờ 37, sau khi tiến hành kiểm tra các chỉ số về mạch, huyết áp, tim thai, phẫu thuật viên chính Xuân Lãng đã bắt đầu cho ca mổ. Kíp mổ: Phẫu thuật viên chính Hồ Xuân Lãng. Phụ mổ là ThS. Nguyễn Hà Ngọc (Trạm xá trưởng đảo Trường Sa Lớn) cùng ê-kíp thầy thuốc của đảo.
“Báo cáo thủ trưởng, ê-kíp Trường Sa đã sẵn sàng. “Tốt! Trường Sa bắt đầu tiến hành đi”, “Rõ!”. Tôi rạch dao vào bụng, vào tử cung và lấy bé ra, cháu khóc ngay trên tay tôi. Giao bé cho y sĩ Giàu chăm sóc, tôi lệnh cho KTV Chung cho tăng co tử cung tích cực. Tôi lấy nhau và kiểm tra thấy khối u xơ tử cung khá lớn 100x100mm ở sau trái đoạn dưới tử cung. Vừa xoa bóp đáy tử cung, đồng thời đặt 5 viên Alsoben vào buồng tử cung. Tử cung co rất tốt, cầm máu tốt, khối u “nằm im, hiền lành, không gây sự”. Vừa làm, vừa báo cáo cho ê-kíp BV 175 và nhận lệnh “Không can thiệp u xơ, tiếp tục hoàn thành cuộc mổ”. Mổ xong, chúng tôi mới biết ca mổ tiến hành lúc 10h37’ và kết thúc 11h. - BS. Lãng kể.
Bé gái nặng 3,2kg đã cất tiếng khóc chào đời. Khi ấy một không gian tràn ngập niềm hạnh phúc tại đất liền - TP.HCM. Tiếng BS. Hoàng Thanh Bình, Phó Giám đốc BV 175 xúc động: “Chúc mừng công dân đầu tiên được sinh ra trên đảo Trường Sa Lớn. Chúc mừng một thế hệ tương lai”.
Ôm đứa con đang khóc, anh Nguyễn Tấn Thi - chồng chị Thúy xúc động: “Xin cảm ơn anh em bác sĩ, cảm ơn các anh bộ đội”. Anh còn bảo hôm nay Trường Sa đẹp lắm, sóng nhẹ và rất êm, trời cũng mát dịu và mời các bác sĩ trong đất liền có dịp ghé thăm đảo Trường Sa Lớn. Bé gái được cha mẹ đặt một cái tên đầy ý nghĩa: Nguyễn Ngọc Trường Xuân. Anh Thi giải thích, trong tên của cháu có tên của bác sĩ Nguyễn Hà Ngọc từng thăm khám, chăm sóc từ khi cháu còn trong bụng mẹ và tên đệm của bác sĩ chính Hồ Xuân Lãng trong cuộc phẫu thuật hỗ trợ cháu ra đời bình an. Và trong đó còn ghi dấu cả tên đảo Trường Sa, cả ước vọng bé được mạnh khỏe, Trường Sa mãi trường tồn.
Những giờ đầu sau mổ và cả những ngày sau đó, ê-kíp bác sĩ Trường Sa tiếp tục cho tăng co tử cung tích cực, theo dõi lượng máu âm đạo, các chỉ số sinh tồn cho sản phụ. Hằng ngày, anh em quân y như những nữ hộ sinh ở đất liền thay băng vết mổ, làm vệ sinh và tiêm thuốc cho mẹ, tắm và chăm sóc rốn cho bé.
Chuyến công tác “đặc biệt” của BS. Hồ Xuân Lãng ra huyện đảo Trường Sa kéo dài trong 26 ngày là kỷ niệm đẹp trong cuộc đời thầy thuốc của anh. Ca mổ đẻ thành công và an toàn tại huyện đảo Trường Sa càng làm khoảng cách đất liền với Trường Sa thêm gần lại.
Trường Sa không bao giờ xa, đất liền mãi ôm đảo ở trong lòng!
Ảnh do BS. Lãng cung cấp.
Anh Tuệ