Theo nghiên cứu, trong khói thuốc lá chứa hơn 4.000 loại hóa chất, trong đó có hơn 200 loại có hại cho sức khỏe, trên 40 chất gây ung thư. Hút thuốc lá là nguyên nhân gây ra nhiều loại bệnh nguy hiểm đối với con người như: ung thư phổi, nhồi máu cơ tim, xơ vữa động mạch và các bệnh về hô hấp... Mỗi năm, thuốc lá, thuốc lào giết chết 5 triệu người trên toàn cầu. Việt Nam là một trong 15 nước có tỷ lệ nam giới hút thuốc lá cao nhất thế giới.
Điều tra năm 2010 cho thấy, Việt Nam có tới 47% nam giới hút thuốc lá. Không chỉ có hại cho sức khỏe, thuốc lá còn gây ra những tổn thất lớn về kinh tế của mỗi gia đình và toàn xã hội. Ước tính, phần đóng góp của ngành công nghiệp thuốc lá cho ngân sách nhà nước chỉ chiếm 1/3 số tiền (khoảng 6.000 tỷ đồng/năm) mà người dân tiêu vào khói thuốc.
Đã hơn gần 2 năm kể từ ngày 1/1/2010, Quy định cấm hút thuốc lá nơi công cộng của Thủ tướng Chính phủ có hiệu lực theo Quyết định số 1315/QĐ - TTg. Tuy nhiên, hành vi hút thuốc lá tại nơi công cộng được coi là cấm thì lại vẫn như “chẳng có gì xảy ra”. Thanh tra chuyên ngành của các bộ, ngành, UBND có nhiệm vụ kiểm soát việc thực hiện và xử phạt. Triển khai thực hiện quyết định của Thủ tướng Chính phủ, UBND các cấp đã triển khai đặt biển cấm hút thuốc lá nơi làm việc và có các thông báo, phối hợp với các bệnh viện, trường học tổ chức triển khai vận động, tuyên truyền, nhắc nhở người dân.
Nhưng buồn thay, khi tới bệnh viện, trường học, nhà văn hóa, thư viện... hay đi trên các phương tiện giao thông công cộng, nơi làm việc trong nhà vẫn đều dễ dàng bắt gặp người hút thuốc lá và vô tư xả khói vào người khác. Thậm chí, có cả những cán bộ, công chức trong lúc hội họp vẫn thoải mái hút thuốc lá. Còn tại các nơi công cộng trong nhà (nhà thi đấu thể thao, sân vận động có mái che, trung tâm triển lãm, phòng đợi nhà ga, bến xe, khu vui chơi giải trí trong nhà, các nhà hàng, khách sạn) thì cũng chưa thấy có “khu vực dành riêng cho người hút thuốc lá” nên ở đây, nhiều người cứ ngang nhiên hút thuốc.
Để mọi chủ trương đi vào cuộc sống, ngoài công tác tuyên truyền, vận động thì việc ban hành các chế tài đủ mạnh cũng như tăng cường kiểm tra, xử phạt có tính chất quyết định. Theo Quyết định số 1315/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, hành vi hút thuốc lá nơi công cộng sẽ bị xử phạt từ hình thức nhắc nhở, cảnh cáo đến phạt tiền từ 50.000 - 100.000 đồng/lần vi phạm nhưng không quy định rõ ràng đối tượng nào tham gia công tác xử phạt. Các cơ quan, đơn vị, cơ sở y tế cũng như trường học, thư viện, nhà văn hóa mới chỉ dừng lại ở tuyên truyền, nhắc nhở mọi người, học sinh không hút thuốc lá chứ chưa xử phạt. Hiện nay, ở các cơ quan, đơn vị, bệnh viện, trường học, thư viện, nhà văn hóa... chưa có cán bộ chuyên trách để xử lý vi phạm, còn lực lượng bảo vệ có phát hiện cũng chỉ nhắc nhở chứ không dám xử phạt.
Để Quy định cấm hút thuốc lá tại nơi công cộng không chỉ dừng lại ở hô hào chung chung, người dân đang mong mỏi Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá sớm ra đời, tạo hành lang pháp lý chặt chẽ và xử lý triệt để các vi phạm.
Thanh Xuân
