Trong hai ngày từ 25-26/8, tại Hà Nội, Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam tổ chức tập huấn, chia sẻ kết quả Dự án "Hỗ trợ tài chính dựa vào dự báo cho nắng nóng".
Đây là dự án do Hiệp hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế viện trợ không hoàn lại. Hoạt động nhằm đánh giá quá trình triển khai, chia sẻ những kết quả bước đầu, nhận diện khó khăn trong vận hành quy trình hành động sớm và đề xuất giải pháp hoàn thiện mô hình.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan, đặc biệt là nắng nóng tại các đô thị lớn, chuyển từ ứng phó sau thiên tai sang chủ động phòng ngừa, hành động sớm dựa trên dự báo khoa học được xem là hướng đi cần thiết.
Phát biểu tại buổi tập huấn, ông Nguyễn Sỹ Trường, Phó Chủ tịch Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, cho biết nắng nóng gay gắt và biến đổi khí hậu đang tác động ngày càng nghiêm trọng đến đời sống, sức khỏe và sinh kế của người dân, đặc biệt là các nhóm lao động tự do và hộ gia đình yếu thế tại các đô thị lớn như Hà Nội, Hải Phòng và Đà Nẵng. Dự án không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ kỹ thuật mà còn tạo tiền đề xây dựng Khung hành động sớm (EAP), gắn kết dữ liệu khí tượng, thủy văn với các giải pháp an sinh xã hội thiết thực được triển khai tại các địa bàn dự án.
"Bên cạnh việc đánh giá những kết quả đạt được, chúng ta cần nhìn nhận thẳng thắn những khó khăn, vướng mắc trong vận hành, cơ chế, thủ tục phê duyệt cũng như nguyên nhân vì sao quy trình EAP chưa được kích hoạt trong thực tiễn thời gian qua", ông Nguyễn Sỹ Trường nói.
Ông Nguyễn Sỹ Trường, Phó Chủ tịch Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam phát biểu tại buổi tập huấn. Ảnh: PV
Để công tác hành động sớm dựa vào dự báo phát huy hiệu quả và được triển khai bền vững, các đại biểu tập trung thảo luận, định hướng chiến lược theo một số trọng tâm.
Trong đó, dự án sẽ rà soát, chuẩn hóa ngưỡng kích hoạt và cơ chế giám sát dự báo; tối ưu hóa quy trình vận hành và cơ chế phối hợp; đổi mới các hoạt động hành động sớm và mở rộng nhóm đối tượng hưởng lợi.
Đồng thời, các gói hỗ trợ hành động sớm cũng được rà soát nhằm bảo đảm tính thiết thực, đa dạng hóa hình thức hỗ trợ. Các yếu tố bình đẳng giới, bảo vệ trẻ em và hòa nhập xã hội (PGI) được chú trọng lồng ghép; đồng thời phát huy vai trò nòng cốt của lực lượng tình nguyện viên Chữ thập đỏ tại cơ sở.
Dựa trên kinh nghiệm và năng lực triển khai của các địa phương, Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện và nhân rộng mô hình hành động sớm đối với các loại hình thiên tai khác, ưu tiên bão, lũ đang được đề xuất Hiệp hội xem xét, phê duyệt.
Bên cạnh đó, mô hình có thể được nghiên cứu áp dụng đối với các loại hình thiên tai phổ biến tại Việt Nam như rét đậm, rét hại, hạn hán và các hiện tượng thời tiết cực đoan khác, phù hợp với điều kiện và mức độ rủi ro của từng địa phương.
Ông Vũ Ngọc Kiên, cán bộ dự án chia sẻ về kết quả ban đầu của dự án. Ảnh: PV
Một trong những hoạt động đáng chú ý của dự án là xây dựng các điểm trú tránh nắng phục vụ cộng đồng. Tại các điểm trú tránh nắng, người dân được nghỉ ngơi, uống nước, làm mát, sơ cấp cứu và theo dõi sức khỏe.
Tình nguyện viên đồng thời tuyên truyền kiến thức bảo vệ sức khỏe, khuyến cáo người dân hạn chế di chuyển trong những khung giờ nắng nóng cao điểm, bổ sung nước đầy đủ, nhận biết các dấu hiệu say nắng và hỗ trợ chuyển người bệnh đến cơ sở y tế khi cần thiết. Hoạt động này được chính quyền địa phương và người dân đánh giá tích cực.
Theo ông Vũ Ngọc Kiên, cán bộ dự án, Trung ương Hội cần tiếp tục rà soát ngưỡng kích hoạt, ngân sách và hệ thống điểm trú nắng; làm việc với các đơn vị cung cấp dự báo để bảo đảm tiến độ; đồng thời tăng cường công tác điều phối và hỗ trợ kỹ thuật.
Hội Chữ thập đỏ tại 3 thành phố cần rà soát nhu cầu, nguồn lực, chủ động lồng ghép nguồn lực địa phương, kiện toàn lực lượng tình nguyện viên và bảo đảm trang thiết bị được bảo quản, luôn trong trạng thái sẵn sàng khi cần kích hoạt.
Dự án "Hỗ trợ tài chính dựa vào dự báo cho nắng nóng" được triển khai từ tháng 2/2022 đến ngày 31/3/2026 và được gia hạn đến ngày 31/8/2026 do Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam thực hiện, với sự tài trợ của Hiệp hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế (IFRC).
Dự án được triển khai tại Hà Nội, Hải Phòng và Đà Nẵng - những đô thị lớn, có mật độ dân cư cao và tập trung nhiều lao động làm việc ngoài trời. Nhóm hưởng lợi chính gồm công nhân xây dựng, lao động vệ sinh, người bán hàng rong, lái xe ôm, lao động phi chính thức và các nhóm dễ bị tổn thương khác.
Tổng ngân sách dự án hơn 5,138 tỷ đồng, trong giai đoạn 2022-2026, dự án thu hút 4.136 lượt người tham gia, trong đó có 2.119 nữ, chiếm 51%.
Mục tiêu cốt lõi của dự án là thiết lập khung hành động sớm dựa trên các ngưỡng kích hoạt thời tiết được xây dựng trên cơ sở khoa học. Thay vì chờ nắng nóng gây hậu quả mới triển khai hỗ trợ, mô hình sử dụng thông tin khí tượng, thủy văn để đưa ra quyết định sớm, phân bổ nguồn lực và bảo vệ cộng đồng trước khi rủi ro đạt đỉnh.
Thông qua dự án, Hội Chữ thập đỏ các cấp được nâng cao năng lực theo dõi, phân tích dự báo và tổ chức các hoạt động hành động sớm. Các địa phương cũng được hỗ trợ xây dựng, duy trì các điểm trú tránh nắng cộng đồng nhằm giảm thiểu tác động của nắng nóng đến sức khỏe người dân.
Trong quá trình triển khai, Hội Chữ thập đỏ tại 3 thành phố đã phối hợp với 29 phường khảo sát, thống nhất vị trí các điểm trú tránh nắng cố định và di động dựa trên điều kiện thực tế, cơ sở vật chất, mức độ tập trung lao động và nhu cầu của người dân.
Mô hình hành động sớm dựa trên dự báo được kỳ vọng góp phần chuyển cách tiếp cận từ ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa rủi ro. Qua đó, nguồn lực có thể được huy động đúng thời điểm, đúng nhóm đối tượng, góp phần bảo vệ sức khỏe và sinh kế của những người dễ bị tổn thương trước tác động ngày càng gia tăng của thời tiết cực đoan.
