Thế giới bị đe dọa thiếu nước ngọt để sinh sống, trồng trọt và chăn nuôi. Trong nỗ lực tìm một giải pháp lâu bền để cứu nguy nhân loại trước thách thức khổng lồ này, Diễn đàn Thế giới về nước được tổ chức tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ từ ngày 16-22/3/2009.
Theo một kết quả nghiên cứu với nội dung báo động của Liên hợp quốc, nếu tiếp tục quản lý nguồn nước một cách vô tội vạ, không biết lo xa và thiếu quân bình thì nhiều vùng đất trên địa cầu sẽ không tránh khỏi hậu quả nghiêm trọng cho an ninh, kinh tế và cho con người. 3.000 tổ chức và hơn 10.000 người trong đó có nhiều nguyên thủ quốc gia, bộ trưởng môi trường trên toàn cầu về dự đại hội do Liên hợp quốc triệu tập. Hiện nay trên địa cầu có gần 1 tỷ người không có nguồn nước uống và 2,5 tỷ người trên tổng số 6 tỷ người không có nước sinh hoạt. Việt Nam may mắn không nằm trong vùng khô hạn trường kỳ hay mưa nắng thất thường. Nhưng theo báo cáo của Liên hợp quốc, Việt Nam bị thiếu nước sạch trầm trọng do thiếu đầu tư. Hai ngày trước khi Diễn đàn thế giới về nước khai mạc, người dân TP.HCM được tin giá nước sinh hoạt sẽ tăng 75%, từ 2.700 đồng 1m3 lên đến 4.725 đồng. Nguồn nước ô nhiễm, theo Liên hợp quốc, giết người nhiều hơn 10 lần chiến tranh.
 Nhu cầu sử dụng nước trên thế giới tăng thêm 64 tỷ m3 mỗi năm. Ảnh flick |
Nhưng điều nguy hiểm hơn nữa là thiếu nước để trồng trọt và chăn nuôi. Dân số địa cầu tăng thêm mỗi năm 80 triệu, do vậy nhu cầu sử dụng nước cũng tăng thêm 64 tỷ m3 mỗi năm. Tại châu Phi cũng như châu Á, nước đã trở thành khan hiếm do nhiều yếu tố nhân quả: dân số tăng, khí hậu thay đổi làm tình hình chính trị và kinh tế căng thẳng thêm, đặt biệt là ở những vùng biên giới. Vùng châu Phi gần như rơi vào tình trạng cực kỳ đen tối vì công cuộc quản lý nguồn nước xuống cấp. Giới chuyên gia không loại trừ khả năng xảy ra bạo loạn vì nước tương tự như bạo loạn vì đói hồi năm 2008.
Tại Trung Quốc, một nửa lãnh thổ phía Bắc trong đó có thủ đô Bắc Kinh nằm trong vùng khô hạn thường trực. Những nơi không bị hạn hán, thì nước ô nhiễm. Trong tình thế này, Tây Tạng được xem là hồ nước của châu Á trở thành bảo vật sinh tử của Trung Quốc. Cũng vì thế mà Ấn Độ rất lo ngại khi thấy Bắc Kinh chuyển nước từ vùng cao nguyên Himalaya đem về trung nguyên. Việt Nam cũng có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi các dự án đập thủy điện của Trung Quốc trên thượng nguồn các sông.
Bên ngoài địa điểm hội nghị, hàng trăm người biểu tình đã phản đối điều mà họ gọi là "thương mại hóa" nguồn nước. Những người chỉ trích nói rằng Diễn đàn này có liên hệ quá gần gũi với những quyền lợi của giới kinh doanh. |
Vấn đề thương mại hóa nguồn nước và vai trò của khu vực tư nhân là một vấn đề gây nhiều tranh luận. Ông Mark Hayes, thuộc Hội trách nhiệm doanh nghiệp Quốc tế nói rằng thương mại hóa nguồn nước không giải quyết được vấn đề nước của thế giới. Ông Hayes nói: "Ngay lúc này, nếu quý vị nhìn kỹ việc thực hiện chính sách nước trong 10 hoặc 15 năm vừa qua, quý vị sẽ thấy là các công ty nước tư nhân này làm việc chặt chẽ với Ngân hàng Thế giới, thậm chí họ còn làm việc chặt chẽ với một số cơ quan của Liên hợp quốc - là tổ chức định đoạt chương trình nghị sự. Và kết quả là hiện tượng tư nhân hóa ồ ạt ở châu Mỹ La tinh, Đông Nam Á và châu Phi đã xuất hiện đồng thời với xu thế biến nước thành một thứ hàng hóa, với sự bùng phát của thị trường nước đóng chai. Họ đã có cơ hội để chứng tỏ là tư nhân hóa có thể giải quyết vấn đề này. Nhưng điều rõ ràng là đó không phải là một loại thuốc chữa bá bệnh."
Vai trò của khu vực tư nhân trong việc góp phần khắc phục những thách thức liên quan tới công tác bảo tồn nước và đưa nước uống sạch tới cho dân chúng là một vấn đề quan trọng khác mà hội nghị Istanbul đã thảo luận. Ông Gerhard Payen của Liên đoàn Quốc tế Các nhà cung ứng nước tư nhân cho biết rằng có một vai trò cho cả khu vực tư lẫn khu vực công. Ông nói thêm rằng mọi người nên có thái độ thực tế, thay vì bám chặt vào hệ tư tưởng của mình. Ông Payen nói: "Ngày nay chúng ta có một sự cách biệt giữa 3,5 tỷ người có nước máy để dùng và 3 tỷ người không có nước máy ở nhà hay ở gần nhà. Có một sự cách biệt rất lớn trên thế giới giữa những người hưởng lợi từ dịch vụ cấp nước công cộng với những người không được hưởng lợi. Trong 15 năm qua, khu vực tư nhân đã mang lại dịch vụ cung ứng nước cho hơn 25 triệu người. Vì vậy vấn đề hiện nay là: Khi nào thì tất cả mọi người ai nấy cũng đều tiếp cận được với nguồn nước an toàn và đáng tin cậy? Đây là vấn đề chính. Đối với những người này, điều quan trọng nhất là tiếp cận với nguồn nước."
Phương Anh (Tổng hợp)