Ngày 1/6, Bệnh viện 103- Học viện Quân y đã tổ chức lễ kỷ niệm 20 năm ngày tiến hành ca ghép tạng đầu tiên trên người tại Việt Nam (4/6/1992 – 4/6/2012) và hội thảo khoa học “20 năm ghép tạng tại Việt Nam”.
Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Xuyên đã đánh giá cao những nỗ lực của các nhà khoa học, cán bộ y tế Việt Nam đã cống hiến cho lĩnh vực ghép tạng trong điều kiện Việt Nam còn nhiều khó khăn; đồng thời khẳng định, ghép mô, bộ phận cơ thể con người là 1 trong 10 phát minh khoa học kỹ thuật được ghi nhận và làm thay đổi cuộc sống nhân loại trên trái đất của thế kỷ 20.
Tại các nước có nền y học phát triển, ghép tạng không phải là vấn đề mới lạ mà đã trở thành kỹ thuật được tiến hành thường quy. Thành tựu về ghép tạng cũng như sự phát triển của y học đang mang lại nhiều lợi ích cho những người mắc bệnh suy tạng mãn tính giai đoạn cuối, giúp họ có điều kiện kéo dài và nâng cao chất lượng cuộc sống. Hiện nay, trên thế giới mỗi năm có khoảng 50.000 trường hợp ghép tạng được tiến hành với tỷ lệ sống thêm sau ghép trên 1 năm và 5 năm là từ 80-90%.
 Thực hiện ca ghép tim đầu tiên ở Việt Nam (năm 2010) tại Bệnh viện 103. (Ảnh do BV cung cấp) |
Tại Việt Nam, trong 20 năm qua, chuyên ngành ghép tạng đã có những bước phát triển vượt bậc, trong đó Bệnh viện 103 - Học viện Quân y, Bệnh viện Việt Đức và Bệnh viện Trung ương Huế là những đơn vị đi đầu thực hiện thành công lấy ghép đa tạng từ người cho chết não (từ một người chết não hiến tạng, các bác sĩ cấy ghép đồng thời tim, gan, thận, giác mạc... cho 4-5 bệnh nhân). Việc cho và ghép tạng là một kỳ tích trong y học và mang ý nghĩa nhân văn lớn lao, góp phần từng bước thay đổi quan niệm chết toàn thây trong cộng đồng.
Những bước tiến đáng kể trong lĩnh vực ghép tạng Việt Nam đạt được trong 20 năm qua, phải kể đến thành công của ca ghép gan đầu tiên (2004) tiếp đến năm 2010, ca ghép tim đã được tiến hành thành công tại Bệnh viện 103 - Học viện Quân y.
Cho đến nay, cả nước đã có 12 bệnh viện thực hiện ghép tạng thành công, với gần 600 trường hợp ghép thận và chỉ tính riêng trong 3 năm gần đây đã tiến hành ghép gần 300 ca với kết quả tốt. Nhiều bệnh viện đã thực hiện ghép thận thường quy và có thể thực hiện đồng thời 2-3 ca ghép trong cùng một ngày với thời gian ghép trung bình là 3 giờ, thời gian nằm viện rút ngắn xuống chỉ còn 8 đến 10 ngày.
Cũng tại buổi lễ, Thiếu tướng - PGS.TS. Hoàng Mạnh An, Giám đốc Bệnh viện 103 cho biết, theo các thống kê chưa đầy đủ, hiện nay trên cả nước có khoảng 6.000 người suy thận mãn cần được ghép thận.
Số liệu điều tra sơ bộ mới được thực hiện tại 5 bệnh viện lớn ở Hà Nội cũng cho thấy, với 4.143 người mắc bệnh gan thì có đến 1.353 người được chỉ định ghép gan (chiếm 33,66%). Như vậy, số lượng người chờ được ghép tạng ở Việt Nam là rất lớn.
Ghép tạng là phương thức điều trị tối ưu cho những bệnh nhân bị bệnh giai đoạn cuối. Tuy nhiên, số người cho, hiến tạng ở nước ta còn quá hiếm hoi, từ trước đến nay, đa phần các tạng được ghép đều là những ca ghép tạng cùng huyết thống do chính cha mẹ ruột, anh chị, em... cùng gia đình hiến tặng hoặc cho. Người phương Đông, nhất là người Việt Nam thường quan niệm “chết phải toàn thây”. Có nhiều trường hợp khi còn sống đã tình nguyện hiến tạng nhưng khi mất đi gia đình lại không đồng ý hiến tạng...
Để giải quyết được vấn đề này cần phải có sự phối hợp đồng bộ, sự chung tay góp sức của các cấp, các ngành, các tổ chức, cá nhân và kể cả sự thay đổi về nhận thức, phong tục tập quán, thói quen của người dân về vấn đề liên quan tới việc hiến tạng. Bên cạnh việc hoàn thiện kỹ thuật điều trị, chăm sóc, ngành y tế cần tăng cường truyền thông giáo dục cộng đồng; các chính sách hỗ trợ của Chính phủ để khuyến khích việc hiến mô tạng và thiết lập hệ thống quản lý hiến và ghép mô tạng thật hiệu quả.
Ghi nhận những đóng góp hết sức to lớn và nhân văn của tập thể cán bộ y bác sĩ Bệnh viện 103 - Học viện Quân y trong lĩnh vực ghép tạng, nhân dịp này, Bệnh viện đã vinh dự được nhận Huân chương Độc lập hạng ba do Đảng và Nhà nước trao tặng.
M.Phương