Thông tin 11 người đàn ông ở một làng quê thuộc huyện Mỏ Cày Nam, tỉnh Bến Tre đồng loạt được phát hiện nhiễm HIV xuất hiện trên các phương tiện truyền thông khiến nhiều người bàng hoàng. Tuy nhiên, bên cạnh việc cố gắng truy tìm nguyên nhân thì cũng cần phải bảo vệ những con người đáng thương này.
Mắc HIV, “lộ” y sĩ khám bệnh không phép
Trong một lần chữa bệnh ở TP. Hồ Chí Minh, ông C. ở huyện Mỏ Cày Nam bất ngờ không tin vào tai mình khi bệnh viện thông báo ông bị nhiễm HIV. Tin ông C. nhiễm HIV lan nhanh làm cả ấp nơi ông ở xôn xao. Ông H. trong ấp cũng giật mình lo lắng, hoài nghi khi ông cũng có những biểu hiện đau nhức, sốt nhẹ trong thời gian dài như ông C. Và kết quả xét nghiệm từ TP. Hồ Chí Minh cũng xác định ông H. dương tính với HIV. Ngay sau đó, 28 người, cả đàn ông và phụ nữ cùng ở trong ấp với ông C. và ông H. đã đến Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS tỉnh Bến Tre xét nghiệm thì 9 người (đều là đàn ông) trong số họ dương tính với HIV. Ông Nguyễn Văn Thắng - Phó Giám đốc Sở Y tế Bến Tre cho biết, cả 11 trường hợp này được phát hiện trong cùng một thời gian (1 trường hợp bệnh nhân cũ đã phát hiện nhiều năm trước). Mức độ nhiễm HIV của mỗi người khác nhau và đã có trường hợp bắt đầu chuyển sang giai đoạn AIDS.
 Người nhiễm HIV cần được tư vấn đầy đủ để phòng tránh lây nhiễm cho người thân, cộng đồng. |
Trung tâm phòng, chống HIV/AIDS Bến Tre là đơn vị duy nhất của tỉnh này được phép xét nghiệm khẳng định HIV. Ngay từ khi phát hiện ca đầu tiên, ngành y tế Bến Tre đã chủ động vào cuộc, truyền thông, tư vấn cho bệnh nhân và gia đình họ hiểu biết sâu, rõ hơn về căn bệnh này. Ông Trần Tấn Ðạt cho biết, các bệnh nhân đã được uống thuốc đều đặn, được tư vấn ổn định tâm lý. Vấn đề bây giờ là họ đang rất khổ sở vì dư luận, khi có quá nhiều người biết đến. Vì vậy, việc tiếp tục tuyên truyền để mọi người hiểu, chia sẻ và cảm thông, không kỳ thị với họ là điều quan trọng. “Cùng hành động để bảo vệ bệnh nhân nhiễm HIV, để bảo vệ cộng đồng dân cư chứ không phải cố tìm nguyên nhân nhiễm bệnh của mỗi bệnh nhân cho kỳ được. Người nhiễm HIV là nạn nhân chứ không phải là thủ phạm của một vụ án!” - ông Trần Tấn Ðạt nói. |
Những con người đáng thương
Nguyên nhân nào dẫn đến 11 người đàn ông trong cùng ấp nhiễm HIV? Điều đó đã làm dấy lên dư luận xôn xao bằng những lời phỏng đoán, nghi kỵ và cả sự “đổ tội”… Việc phát hiện cùng lúc nhiều người nhiễm HIV, trong cùng một thời điểm, ở cùng một ấp là điều chưa từng xảy ra ở Bến Tre. Câu hỏi đặt ra, vì sao một làng quê nhỏ bé lại có quá nhiều người nhiễm HIV? Chỉ có 3 con đường lây nhiễm HIV là qua đường máu, tình dục và từ mẹ sang con. Với những người đàn ông kể trên thì đã loại trừ khả năng thứ 3. Vậy họ nhiễm từ đường máu hay đường tình dục? Cho tới thời điểm này, hầu hết bệnh nhân đều khẳng định rằng mình bị lây bệnh qua đường máu và nguyên do chính là bởi y sĩ Đỗ Văn B.! Họ cho rằng trong thời gian điều trị bệnh ở phòng mạch riêng của ông B., thấy ông dùng chung một lọ thuốc để chích cho nhiều bệnh nhân và có thể HIV đã lây nhiễm trong quá trình này! Đồng thời cũng có dư luận, một gái mại dâm ở đây đã chết vì AIDS nên cũng không loại trừ khả năng họ lây nhiễm HIV qua đường tình dục. “Nếu nói ở đó có gái mại dâm chết vì AIDS nên những người đàn ông ở đây nhiễm HIV là do quan hệ với gái mại dâm thì tôi không đồng tình” - ông Trần Tấn Đạt - Giám đốc Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS Bến Tre nêu quan điểm. Theo ông Đạt, nếu những người nhiễm HIV đó không bị lây qua đường máu thì bị lây qua đường tình dục là mặc nhiên, nhưng hành vi nào mới là quan trọng. Đó là sự vô tình, thụ động hay sự cố ý thì cũng phải được xem xét kỹ. Không phải hễ thấy một người bị lây nhiễm HIV là quy kết họ quan hệ với gái mại dâm có HIV.
11 người đàn ông đồng loạt nhiễm HIV, dù mới phát hiện nhưng có vài người trong số họ đã bắt đầu chuyển sang giai đoạn AIDS. Điều đó chứng tỏ thời gian nhiễm virus HIV của họ phải ít nhất từ 5 năm. Theo PGS.TS. Trương Xuân Liên (Trưởng đoàn công tác của Viện Pasteur TP.HCM đến làm việc với ngành y tế Bến Tre), rất khó xác định nguồn gốc lây nhiễm ở các bệnh nhân này. Bởi khi việc lây nhiễm đã diễn ra từ rất lâu thì việc xác định được nguồn lây chắc chắn là không phải dễ.
Hiểu rõ nguyên nhân lây nhiễm HIV để có giải pháp phòng tránh hợp lý là cần thiết. Lúc này, với những người đã nhiễm, truy tìm nguyên nhân không phải là yếu tố quan trọng. Vấn đề chính là cộng đồng nhìn họ, đối xử với họ như thế nào. “Bất kỳ người nhiễm HIV nào khi mới phát hiện cũng rất hoang mang, đó là tâm lý của sự sợ bị kỳ thị, sợ bị bỏ rơi không ai chăm sóc. Những người nhiễm HIV ở làng quê Mỏ Cày Nam luôn nói rằng phải giải oan cho họ. Tôi đã nói với họ rằng đây là một bệnh mà họ là nạn nhân và cần được giúp đỡ chứ đâu có gì phải giải oan” - ông Trần Tấn Đạt chia sẻ. Sự lây nhiễm HIV qua đường máu, tình dục và từ mẹ sang con, nghĩa là HIV không chừa bất kỳ ai. Những hoạt động hàng ngày có liên quan đến máu như truyền máu, tiêm chích, dùng chung bàn chải đánh răng, dao cạo râu, hớt tóc…, quan hệ tình dục không an toàn đều có nguy cơ nhiễm HIV. Hoặc có những công việc phải tiếp xúc hoặc vô tình tiếp xúc với máu có HIV thì vẫn có nguy cơ mắc. Vì vậy, người nhiễm HIV là nạn nhân, chứ không thể đánh đồng họ là tệ nạn xã hội. PGS.TS. Trương Xuân Liên nói, điều cần làm bây giờ là ổn định tình hình, làm cho dân yên lòng và hạn chế bệnh lây lan.
Phương Yến