Chiêu trò của thương lái Trung Quốc rất đơn giản nhưng cũng rất trái khoáy là sẵn sàng thu mua các mặt hàng nông lâm thủy sản giá cao, tâm lý người dân khi làm ra sản phẩm thì ai cũng mong sản phẩm của mình đạt chất lượng tốt nhất. Nhưng các thương lái này chỉ thu mua sản phẩm tốt giai đoạn đầu, chỉ không lâu sau đó, khi người dân ồ ạt nuôi trồng mặt hàng đấy là y như rằng họ lại giở trò như không thu mua nữa hay chỉ mua mặt hàng chất lượng không phải tốt nhất, thậm chí là kém chất lượng. Chính việc buôn bán theo kiểu “dở ông dở thằng” này đã khiến người dân chỉ còn biết xoay như chong chóng.
Từ những chiêu, mánh của mình, sau khi điều khiển được thị trường, các thương lái mới đưa ra những yêu cầu không tin nổi như thu mua chè bẩn, cà phê, mủ cao su kém chất lượng, dừa khô, ớt và cả đỉa khô với giá cao...Và từ đây, vì chút lợi nhuận mà không ít người dân sẵn sàng trộn những chất độn vào các mặt hàng nông lâm sản, cho hoá chất vào chè, sẵn sàng bán cà phê, hạt tiêu kém chất lượng... thậm chí là phá bỏ các cây truyền thống nuôi sống họ bao đời để chạy theo yêu cầu của thương lái. Những trò “bẩn” của thương lái Trung Quốc dù đã diễn nhiều lần nhưng người dân vẫn dính “bẫy”, một trong những nguyên nhân nhãn tiền là do hám lời, vì lợi ích trước mắt nên người dân sẵn sàng bỏ cả những hợp đồng cung cấp nguyên liệu cho nhà máy chế biến thủy sản trong nước đã ký để chạy theo thương lái Trung Quốc.
Không chỉ dừng lại ở việc thu mua, buôn bán nhập nhằng, hiện tượng thương lái Trung Quốc thu mua các mặt hàng rồi không hoàn trả tiền đầy đủ cũng khiến người dân “méo mặt”. Điều đáng nói là thương lái Trung Quốc thu mua nông hải sản tại các địa phương thường thông qua tư thương người Việt. Việc mua bán chỉ dựa trên hợp đồng “miệng”, không có ký kết văn bản nào nên đến nay, ngành chức năng không thể xử lý. Người dân tại 2 tỉnh Tiền Giang và Long An bị thương lái Trung Quốc thu mua trái thanh long nhưng không hoàn trả tiền đầy đủ là ví dụ điển hình. Cho đến thời điểm này, số tiền thương lái Trung Quốc mua thanh long của nông dân vẫn chưa thu hồi được khoảng 1,2 tỷ đồng và có nguy cơ bị mất trắng.
Đã đến lúc chính quyền các địa phương cần nắm được thông tin để kiểm soát và xử lý nghiêm các đối tượng sử dụng hộ chiếu du lịch, giấy thông hành nhập cảnh và lưu trú dài ngày ở Việt Nam để tổ chức trái phép mạng lưới thu gom hàng hóa trực tiếp của người dân (nông sản, thủy sản). Cùng với đó là tiếp tục tuyên truyền mạnh hơn để người dân hiểu và cảnh giác khi mua bán các mặt hàng nông sản với thương lái từ xa đến, nhất là các thương lái người nước ngoài. Và chính mỗi người dân cũng phải là một “quản lý thị trường” để chống các chiêu trò lừa đảo và gian lận thương mại của những kẻ bất lương.
Phương Nam