Đưa dịch vụ xét nghiệm HIV đến gần người dân
HIV/AIDS vẫn là thách thức đối với sức khỏe cộng đồng khi không ít người nhiễm chưa biết tình trạng bệnh của mình. Việc phát hiện muộn không chỉ khiến người bệnh bỏ lỡ "thời điểm vàng" để điều trị mà còn làm gia tăng nguy cơ lây truyền trong cộng đồng.
Hà Tĩnh tổ chức các lớp tập huấn tư vấn xét nghiệm HIV tại cộng đồng.
Xuất phát từ thực tế đó, những năm gần đây, ngành y tế Hà Tĩnh đã đẩy mạnh nhiều giải pháp nhằm mở rộng tiếp cận dịch vụ tư vấn, xét nghiệm HIV. Thay vì chỉ chờ người dân đến cơ sở y tế, các hoạt động truyền thông và xét nghiệm được đưa trực tiếp đến cộng đồng, nhất là khu vực vùng sâu, vùng xa, nơi người dân còn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận dịch vụ y tế.
Với sự hỗ trợ của Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS giai đoạn 2024-2026, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Tĩnh đã phối hợp với các địa phương triển khai nhiều mô hình tiếp cận linh hoạt. Các hình thức tư vấn cá nhân, tư vấn nhóm nhỏ, truyền thông lưu động, tiếp cận cộng đồng và xét nghiệm nhanh HIV được tổ chức thường xuyên, tạo điều kiện để người dân dễ dàng tiếp cận dịch vụ trong môi trường thân thiện, bảo đảm tính riêng tư.
Bên cạnh hệ thống y tế, mạng lưới cộng tác viên và đồng đẳng viên phòng, chống HIV/AIDS cũng phát huy vai trò quan trọng trong việc tiếp cận các nhóm có nguy cơ cao. Bằng sự gần gũi và am hiểu địa bàn, lực lượng này trực tiếp đến từng khu dân cư để tuyên truyền, giải đáp thắc mắc, tư vấn và vận động người dân chủ động xét nghiệm.
Cách làm này đã góp phần thay đổi nhận thức của nhiều người. Nếu trước đây không ít người còn e ngại hoặc lo sợ bị kỳ thị khi nhắc đến HIV thì nay đã chủ động tìm hiểu thông tin, mạnh dạn tiếp cận các dịch vụ xét nghiệm và tư vấn sức khỏe.
Một buổi truyền thông trực tiếp tại đồng về phòng chống HIV cho đối tượng có nguy cơ cao.
Theo thống kê của CDC Hà Tĩnh, trong năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đã thực hiện xét nghiệm sàng lọc HIV tại cộng đồng cho hơn 30.000 lượt người. Qua hoạt động này, ngành y tế phát hiện 21 trường hợp dương tính với HIV và tất cả đều được kết nối ngay với các cơ sở điều trị để quản lý, chăm sóc sức khỏe theo đúng quy định.
Những con số trên cho thấy hiệu quả của việc đưa dịch vụ xét nghiệm đến gần người dân, giúp phát hiện các trường hợp nhiễm HIV ngay từ giai đoạn đầu thay vì khi bệnh đã tiến triển.
Phát hiện sớm để điều trị hiệu quả, hướng tới chấm dứt dịch AIDS
Theo các chuyên gia y tế, HIV không còn là "án tử" như nhiều người từng nghĩ. Với sự phát triển của thuốc kháng virus (ARV), người nhiễm HIV nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ hoàn toàn có thể lao động, học tập, sinh hoạt bình thường và có tuổi thọ gần tương đương người không nhiễm.
Quan trọng hơn, khi người bệnh tuân thủ điều trị tốt, tải lượng virus trong máu được duy trì dưới ngưỡng phát hiện sẽ làm giảm đáng kể nguy cơ lây truyền HIV cho người khác. Đây cũng là nền tảng quan trọng trong chiến lược kiểm soát dịch HIV/AIDS hiện nay.
Cán bộ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh lấy máu xét nghiệm sàng lọc HIV cho người dân.
Thực tế tại Hà Tĩnh cho thấy, nhiều trường hợp sau khi được tư vấn đã chủ động tham gia xét nghiệm và phát hiện nhiễm HIV ở giai đoạn sớm. Việc phát hiện kịp thời giúp người bệnh nhanh chóng tiếp cận thuốc ARV, hạn chế các biến chứng nguy hiểm, đồng thời ổn định sức khỏe và duy trì chất lượng cuộc sống.
Các trường hợp được phát hiện dương tính đều được CDC Hà Tĩnh phối hợp với các cơ sở điều trị HIV/AIDS trên địa bàn tư vấn tâm lý, hướng dẫn điều trị và theo dõi sức khỏe định kỳ. Đến nay, tất cả bệnh nhân được phát hiện thông qua hoạt động xét nghiệm cộng đồng đều đang được quản lý điều trị phù hợp, sức khỏe ổn định và tuân thủ tốt phác đồ điều trị.
Không chỉ tập trung vào phát hiện sớm, ngành y tế Hà Tĩnh còn triển khai đồng bộ nhiều giải pháp dự phòng nhằm hạn chế nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng.
Các hoạt động truyền thông thay đổi hành vi tiếp tục được duy trì; điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP) được mở rộng cho các nhóm có nguy cơ; chương trình điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone được triển khai hiệu quả, góp phần giảm lây nhiễm HIV qua đường tiêm chích.
Song song với đó, công tác chăm sóc, hỗ trợ người nhiễm HIV cũng được quan tâm nhằm giúp người bệnh ổn định tâm lý, nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm sự kỳ thị trong cộng đồng.
Theo bác sĩ Phùng Bình Văn, Phó Giám đốc CDC Hà Tĩnh, sự hỗ trợ của Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS giai đoạn 2024-2026 đã tạo điều kiện quan trọng để địa phương mở rộng các hoạt động tư vấn, xét nghiệm HIV tại cộng đồng.
Ông cho biết, cùng với sự vào cuộc của hệ thống y tế và chính quyền các cấp, ngày càng có nhiều người dân chủ động tiếp cận dịch vụ xét nghiệm, qua đó giúp ngành y tế phát hiện sớm các trường hợp nhiễm HIV và kết nối điều trị kịp thời.
Việc phát hiện sớm người nhiễm HIV mang lại lợi ích kép. Người bệnh được chăm sóc sức khỏe và điều trị ngay từ giai đoạn đầu, trong khi nguy cơ lây truyền HIV trong cộng đồng cũng giảm đáng kể. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của chiến lược "phát hiện sớm - điều trị sớm" mà ngành y tế đang triển khai.
Bên cạnh những kết quả đạt được, ngành y tế nhận định công tác phòng, chống HIV/AIDS vẫn còn nhiều thách thức khi vẫn tồn tại tâm lý e ngại xét nghiệm và kỳ thị người nhiễm HIV ở một bộ phận người dân. Điều này khiến một số trường hợp chưa chủ động tiếp cận dịch vụ y tế, làm giảm hiệu quả kiểm soát dịch bệnh.
"Thời gian tới, Hà Tĩnh sẽ tiếp tục duy trì và mở rộng các hoạt động truyền thông, tư vấn, xét nghiệm HIV; tăng cường tiếp cận các nhóm nguy cơ cao; nâng cao chất lượng điều trị, chăm sóc và quản lý người nhiễm HIV.
Đồng thời, ngành y tế cũng mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm của các cấp, ngành, chính quyền địa phương cùng sự đồng hành của người dân trong việc xây dựng môi trường không kỳ thị đối với người nhiễm HIV', Phó Giám đốc CDC Hà Tĩnh cho hay.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo, mỗi người cần chủ động trang bị kiến thức về HIV/AIDS, thực hiện các biện pháp dự phòng an toàn và mạnh dạn xét nghiệm khi có hành vi nguy cơ hoặc nghi ngờ phơi nhiễm. Việc biết sớm tình trạng HIV không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe của bản thân mà còn góp phần bảo vệ gia đình và cộng đồng.
Với sự hỗ trợ từ các chương trình, dự án quốc tế, cùng quyết tâm của ngành y tế và sự chung tay của toàn xã hội, Hà Tĩnh đang từng bước nâng cao hiệu quả phòng, chống HIV/AIDS.
Mục tiêu không chỉ là phát hiện sớm và điều trị hiệu quả cho người nhiễm mà còn hướng tới kiểm soát tốt dịch bệnh, giảm số ca nhiễm mới và hiện thực hóa mục tiêu chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030.
