Nguy cơ hiện hữu từ thực tế
Theo thống kê của Bộ Y tế, bệnh dại tại Việt Nam những năm gần đây có xu hướng gia tăng. Năm 2023, cả nước ghi nhận 82 ca tử vong; năm 2024 tăng lên 84 ca, tại 32 tỉnh, thành phố. Riêng trong năm 2025, cả nước ghi nhận gần 60 trường hợp tử vong do bệnh dại tại 18 tỉnh, thành phố. Bệnh dại tiếp tục là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất với tỷ lệ tử vong gần như 100% khi đã phát bệnh.
Người dân tuyệt đối không chơi đùa với chó, mèo.
Từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước đã ghi nhận 10 trường hợp tử vong do bệnh dại tại 8 tỉnh, thành phố. Cùng với đó, 42 ổ bệnh dại trên động vật đã được phát hiện tại 26 xã thuộc 9 tỉnh, thành phố. Qua đó cho thấy mầm bệnh vẫn đang lưu hành rộng trong cộng đồng. Những con số này tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ bùng phát bệnh dại, đặc biệt trong thời điểm nắng nóng, điều kiện thuận lợi cho virus phát triển và lây lan. Đáng lo ngại, hầu hết các trường hợp tử vong đều không tiêm vaccine phòng dại sau khi bị chó, mèo cắn.
Tại Hà Tĩnh, dù không phải là địa phương có số ca tử vong cao, song nguy cơ vẫn luôn tiềm ẩn. Từ năm 2023 đến nay có gần 2.000 trường hợp phải đi tiêm phòng do bị động vật cắn, trong đó khoảng 95% là do chó. Đáng chú ý, năm 2025, ghi nhận 1 trường hợp tử vong do bệnh dại.
Những con số này cho thấy, dù số ca tử vong không nhiều, nhưng nguy cơ phơi nhiễm rất lớn, đặt ra yêu cầu cấp thiết trong công tác phòng, chống bệnh dại.
Bác sĩ CDC Hà Tĩnh tư vấn tiêm phòng người dân khi bị chó, mèo cắn
Theo các chuyên gia y tế, nguyên nhân chính dẫn đến các ca tử vong do bệnh dại là do người dân chưa nhận thức đầy đủ về mức độ nguy hiểm của bệnh.
Bác sĩ Nguyễn Chí Thanh, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Tĩnh cho biết, bệnh dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus gây ra, khi đã phát bệnh thì gần như 100% tử vong. Tuy nhiên, bệnh hoàn toàn có thể phòng tránh nếu người dân xử lý đúng cách ngay sau khi bị động vật cắn.
Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp sau khi bị chó, mèo cắn vẫn chủ quan, không đi tiêm phòng hoặc tự ý điều trị bằng các phương pháp dân gian. Một số người cho rằng chó nhà nuôi, không có biểu hiện bệnh nên không cần tiêm vaccine. Chính sự chủ quan này dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Giám đốc CDC Hà Tĩnh khuyến cáo, khi bị chó mèo cắn cần rửa vết thương ngay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong ít nhất 15 phút, sát trùng bằng dung dịch cồn hoặc dung dịch sát khuẩn và đến cơ sở y tế để được tư vấn và tiêm vaccine kịp thời. Đặc biệt, tuyệt đối không tự ý điều trị bằng thuốc nam hoặc các phương pháp dân gian. Chỉ cần tiêm vaccine đúng và đủ liều, người dân hoàn toàn có thể phòng tránh được bệnh dại.
Theo thống kê, 100% các ca tử vong do bệnh dại đều không tiêm vaccine hoặc tiêm không đầy đủ, không đúng chỉ định. Ngoài ra, tình trạng thả rông chó, mèo, không tiêm phòng định kỳ vẫn còn phổ biến ở nhiều địa phương, đặc biệt là khu vực nông thôn. Đây là yếu tố làm gia tăng nguy cơ lây lan bệnh dại trong cộng đồng.
Ngành nông nghiệp chủ động tiêm phòng phòng chống dại chó, mèo.
Chủ động kiểm soát từ cơ sở
Trước thực trạng trên, Hà Tĩnh đã và đang triển khai nhiều giải pháp quyết liệt nhằm kiểm soát bệnh dại từ sớm, từ xa. Ngành y tế tăng cường công tác giám sát, phát hiện sớm các trường hợp phơi nhiễm. CDC Hà Tĩnh và một số đơn vị y tế trong tỉnh đảm bảo đầy đủ vaccine và huyết thanh kháng dại.
Cùng với đó, công tác truyền thông được đẩy mạnh với nhiều hình thức đa dạng như tuyên truyền trên loa phát thanh, mạng xã hội, tổ chức các buổi truyền thông trực tiếp tại cộng đồng.
Bác sĩ Nguyễn Quốc Tuệ, Trạm Y tế xã Hương Khê cho biết, đơn vị tập trung tuyên truyền đến từng thôn, xóm, đặc biệt là các gia đình có nuôi chó. "Mục tiêu là nâng cao nhận thức, để người dân hiểu rằng chỉ cần một vết cắn nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả rất nghiêm trọng nếu không xử lý đúng cách”, ông Tuệ nói.
Bên cạnh đó, ngành nông nghiệp và thú y cũng phối hợp chặt chẽ trong việc quản lý đàn chó, mèo, tổ chức tiêm phòng định kỳ và xử lý các ổ dịch trên động vật. Một trong những giải pháp quan trọng được Hà Tĩnh chú trọng là quản lý chặt chẽ đàn chó mèo.
Hiện nay, nhiều địa phương trong tỉnh đã ban hành quy định về việc nuôi chó phải đăng ký, tiêm phòng đầy đủ, khi ra ngoài phải xích, nhốt hoặc rọ mõm. Tuy nhiên, việc thực hiện vẫn chưa đồng đều. Dù có nhiều giải pháp được triển khai, song yếu tố quyết định vẫn là ý thức của người dân.
Tại Hà Tĩnh, với sự chủ động của ngành y tế, sự phối hợp liên ngành và sự chuyển biến trong nhận thức cộng đồng, công tác phòng, chống bệnh dại đang từng bước đạt được những kết quả tích cực.
Tuy nhiên, trong bối cảnh bệnh dại vẫn diễn biến phức tạp trên cả nước, mỗi người dân không được phép chủ quan. Một vết cắn nhỏ, một phút lơ là có thể phải trả giá bằng tính mạng. Phòng, chống bệnh dại không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế, mà là trách nhiệm của toàn xã hội. Và hơn hết, đó bắt đầu từ ý thức của mỗi người dân trong việc bảo vệ chính mình và cộng đồng.
