HĐND TP Hà Nội vừa ban hành dự thảo Nghị quyết về việc thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để đầu tư xây dựng dự án đường sắt quan trọng Thủ đô để lấy ý kiến nhân dân.
Dự kiến bồi thường đất tối đa gấp 2 lần cho 7 dự án đường sắt
Một trong những nội dung liên quan trực tiếp tới người dân là cơ chế bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Theo dự thảo, giá bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi để thực hiện các dự án đường sắt quan trọng của Thủ đô có thể được áp dụng tối đa bằng 2 lần so với mức quy định hiện hành.
UBND TP Hà Nội sẽ là cơ quan bố trí vốn linh hoạt cho công tác giải phóng mặt bằng, đồng thời quyết định cụ thể tuyến, đoạn tuyến hoặc khu vực nào được áp dụng mức bồi thường này.
Khu vực rào chắn phục vụ thi công nhà ga S3 tuyến metro số 5 Văn Cao - Hòa Lạc.
Người dân bị thu hồi đất ở cũng được ưu tiên bố trí tạm cư. Với đất nông nghiệp và đất công, địa phương có thể triển khai kiểm đếm, lập hồ sơ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ngay khi phương án hướng tuyến tỷ lệ 1/2.000 được chấp thuận, song song với quá trình hoàn thiện hồ sơ tỷ lệ 1/500.
Đối với đất ở và đất phi nông nghiệp, chính quyền địa phương được tổ chức vận động, kiểm đếm và lập phương án bồi thường trong quá trình hoàn thiện hướng tuyến. Cách làm này nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị mặt bằng - một trong những khâu thường kéo dài tại các dự án hạ tầng lớn.
Nhà thầu chiến lược phải giảm giá tối thiểu 10-15%
Để rút ngắn quá trình lựa chọn và triển khai dự án, Hà Nội đề xuất cơ chế nhà thầu chiến lược. Đây là nhà thầu tiềm năng trong nước, cam kết sẵn sàng thực hiện các dự án đường sắt quan trọng của Thủ đô và được Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội chỉ định để ký hợp đồng.
Nhà thầu phải cam kết về tiến độ, chất lượng và phương án tiếp nhận, chuyển giao công nghệ. Giá thực hiện phải giảm tối thiểu 15% so với giá gói thầu được phê duyệt đối với dự án đường sắt địa phương và 10% đối với dự án đường sắt quốc gia.
Cơ chế giảm giá áp dụng với các gói thầu theo hình thức chìa khóa trao tay và các loại hợp đồng EPC, EC, EP, trong đó nhà thầu đảm nhận nhiều công đoạn từ thiết kế, cung cấp thiết bị đến thi công tùy loại hợp đồng.
Song song, Hà Nội đề xuất rút ngắn một số thủ tục đầu tư. Với dự án đường sắt địa phương và dự án phát triển theo mô hình TOD, thủ tục về quy hoạch và khởi công xây dựng có thể thực hiện đồng thời với thủ tục quyết định đầu tư. Chủ đầu tư và nhà thầu chiến lược phải hoàn thiện các điều kiện khởi công trong vòng 12 tháng kể từ ngày khởi công.
Một cơ chế khác nhằm tăng khả năng làm chủ công nghệ đường sắt trong nước là nhà thầu chiến lược được đề xuất thử nghiệm có kiểm soát việc làm chủ vận hành, nội địa hóa công nghệ; nghiên cứu, sản xuất, lắp ráp máy đào hầm TBM và đoàn tàu; phát triển dây chuyền sản xuất, thi công vỏ hầm cùng các giải pháp, công nghệ phù hợp với từng dự án.
Theo Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội, đơn vị tham mưu xây dựng dự thảo, thành phố đang triển khai đồng thời nhiều dự án đường sắt đô thị và các dự án đường sắt quốc gia được Trung ương giao. Tuy nhiên, quá trình thực hiện còn vướng về trình tự, thủ tục đầu tư, lựa chọn nhà thầu, khảo sát, thiết kế, quản lý chi phí, giải phóng mặt bằng, huy động vốn và phối hợp giữa các cơ quan, địa phương.
Thành phố cho rằng các cơ chế đặc thù sẽ giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, huy động và sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn, qua đó đẩy nhanh tiến độ các dự án.
Theo quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, mạng lưới đường sắt đô thị Hà Nội dài khoảng 979 km. Tính cả đường sắt quốc gia và liên vùng, toàn hệ thống gần 1.200 km. Hiện Hà Nội khai thác tuyến Cát Linh - Hà Đông và đoạn trên cao Nhổn - Cầu Giấy thuộc tuyến Nhổn - ga Hà Nội. Thành phố dự kiến đầu tư khoảng 500 km đường sắt đô thị đến năm 2035 và hoàn thiện 479 km còn lại trong giai đoạn 2036-2045.