Thông tin từ CDC Hà Nội cho biết, tính từ đầu năm 2026 đến nay, toàn thành phố ghi nhận 1 trường hợp mắc viêm não Nhật Bản và chưa có trường hợp tử vong. So với cùng kỳ năm 2025, số ca mắc có xu hướng tăng khi năm trước chưa ghi nhận trường hợp nào.
Qua khai thác tiền sử tiêm chủng, bệnh nhi đã được tiêm đủ 3 mũi vaccine viêm não Nhật Bản cơ bản theo lịch tiêm phòng. Tuy nhiên, trẻ chưa được tiêm các mũi nhắc lại theo khuyến cáo. Đây là yếu tố làm suy giảm khả năng bảo vệ của vaccine theo thời gian và có thể tạo ra "khoảng trống miễn dịch", khiến trẻ vẫn có nguy cơ mắc bệnh.
Viêm não Nhật Bản lây truyền như thế nào?
Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus viêm não Nhật Bản gây ra. Bệnh không lây trực tiếp từ người sang người mà lây truyền qua trung gian muỗi, chủ yếu là muỗi Culex. Loại muỗi này thường sinh sản ở các khu vực ao tù, nước đọng, ruộng lúa hoặc nơi có điều kiện vệ sinh môi trường kém.
Trong chu trình lây truyền của bệnh, lợn và một số loài chim là vật chủ mang virus trong tự nhiên. Muỗi hút máu từ các động vật mang virus, sau đó truyền mầm bệnh sang người qua vết đốt.
Bệnh thường xuất hiện nhiều vào mùa hè và đầu mùa thu, đặc biệt trong khoảng thời gian từ tháng 5 đến tháng 9 hằng năm – thời điểm muỗi phát triển mạnh. Trẻ em là nhóm đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao nhất do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện hoặc chưa được tiêm chủng đầy đủ.
Dấu hiệu nhận biết viêm não Nhật Bản
Điều đáng lo ngại là những biểu hiện ban đầu của viêm não Nhật Bản khá giống với các bệnh nhiễm virus thông thường, khiến nhiều gia đình dễ chủ quan.
Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus viêm não Nhật Bản gây ra.
Ở giai đoạn khởi phát, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như:
- Sốt cao đột ngột;
- Đau đầu;
- Mệt mỏi, quấy khóc ở trẻ nhỏ;
- Buồn nôn và nôn;
- Ăn uống kém.
Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn, virus có thể xâm nhập và tấn công hệ thần kinh trung ương, gây viêm não với các biểu hiện nặng như:
- Co giật;
- Rối loạn ý thức;
- Li bì, ngủ gà;
- Cứng cổ;
- Rối loạn hô hấp;
- Hôn mê.
Viêm não Nhật Bản là bệnh có tỷ lệ tử vong cao nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Ngay cả khi qua khỏi giai đoạn cấp tính, nhiều trường hợp vẫn phải đối mặt với các di chứng nặng nề kéo dài như chậm phát triển trí tuệ, rối loạn vận động, co giật tái diễn, rối loạn hành vi hoặc giảm khả năng học tập, ảnh hưởng lâu dài đến chất lượng cuộc sống.
Tiêm vaccine đầy đủ là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất
Nhờ chương trình tiêm chủng mở rộng, số trường hợp mắc viêm não Nhật Bản tại Việt Nam đã giảm đáng kể trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, bệnh vẫn xuất hiện rải rác, chủ yếu ở những trẻ chưa được tiêm vaccine đầy đủ hoặc bỏ sót các mũi tiêm nhắc lại.
Theo khuyến cáo của ngành y tế, trẻ cần được tiêm đủ 3 mũi vaccine cơ bản và tiếp tục tiêm nhắc lại theo lịch, thường mỗi 3–4 năm cho đến khi trẻ đủ 15 tuổi nhằm duy trì khả năng bảo vệ lâu dài.
Nhiều phụ huynh chỉ ghi nhớ lịch tiêm các mũi đầu mà quên các mũi nhắc lại, trong khi hiệu quả bảo vệ của vaccine có thể giảm dần theo thời gian. Vì vậy, việc tuân thủ đầy đủ lịch tiêm là yếu tố quan trọng giúp phòng ngừa bệnh cũng như giảm nguy cơ diễn tiến nặng nếu không may nhiễm virus.
Bên cạnh tiêm vaccine, việc phòng chống muỗi đốt và kiểm soát môi trường sống cũng đóng vai trò quan trọng trong ngăn ngừa viêm não Nhật Bản.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân cần thực hiện đồng bộ các biện pháp:
- Cho trẻ ngủ màn kể cả ban ngày và ban đêm;
- Mặc quần áo dài tay khi đi ra ngoài, đặc biệt vào thời điểm muỗi hoạt động mạnh;
- Sử dụng các biện pháp xua đuổi muỗi an toàn theo hướng dẫn;
- Thường xuyên vệ sinh nhà cửa, phát quang bụi rậm xung quanh nơi ở;
- Loại bỏ các vật dụng chứa nước đọng như chai lọ, lốp xe cũ, chậu cây để hạn chế nơi muỗi sinh sản.
Đặc biệt trong mùa cao điểm từ tháng 5 đến tháng 9, phụ huynh cần theo dõi sức khỏe của trẻ sát sao. Khi trẻ có biểu hiện sốt cao, đau đầu, nôn nhiều, co giật, li bì hoặc bất kỳ dấu hiệu bất thường về thần kinh nào, cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Viêm não Nhật Bản là bệnh nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả bằng việc tiêm vaccine đúng lịch kết hợp với các biện pháp phòng chống muỗi đốt. Sự chủ động của mỗi gia đình chính là "lá chắn" quan trọng giúp bảo vệ trẻ khỏi những biến chứng nặng nề do căn bệnh này gây ra.
