Có nhiều năm điều khiển xe máy không đồng nghĩa với việc người lái luôn có đủ kỹ năng xử lý các tình huống bất ngờ khi tham gia giao thông. Khả năng quan sát, phán đoán, kiểm soát tốc độ và làm chủ phương tiện đều cần được rèn luyện thường xuyên. Đây là một trong những nội dung được Hà Nội tập trung trong chiến dịch đào tạo kỹ năng lái xe mô tô, xe gắn máy an toàn do Cục Cảnh sát giao thông phát động.
Kinh nghiệm lái xe chưa thay thế được kỹ năng xử lý tình huống
Thực hiện kế hoạch của Công an thành phố Hà Nội về triển khai chiến dịch, Phòng Cảnh sát giao thông đã phối hợp với chính quyền địa phương, Công an cấp xã, các tổ chức đoàn thể và cơ sở giáo dục tổ chức các hoạt động tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng lái xe mô tô, xe gắn máy an toàn trên địa bàn.
Đáng chú ý, chiến dịch không chỉ hướng đến những người mới điều khiển phương tiện mà còn tập trung vào nhóm đã có giấy phép lái xe trên 3 năm, người trong độ tuổi từ 30 đến 50. Đây là những nhóm được xác định trong diện cần ưu tiên đào tạo, bên cạnh người vi phạm giao thông nhiều lần hoặc bị trừ hết điểm giấy phép lái xe, thanh thiếu niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi và đội ngũ lái xe tại các doanh nghiệp.
Việc đã quen với phương tiện và thường xuyên di chuyển trên đường không đồng nghĩa người lái có thể chủ động trước mọi tình huống. Trong điều kiện giao thông đông đúc, mật độ phương tiện cao, chỉ một thao tác thiếu quan sát, chuyển hướng không đúng cách, giữ khoảng cách không phù hợp hoặc không kiểm soát được tốc độ cũng có thể dẫn đến va chạm.
Bên cạnh đó, những thói quen điều khiển phương tiện hình thành trong thời gian dài có thể khiến người lái chủ quan hoặc chưa chú ý đầy đủ đến các nguy cơ. Vì vậy, việc đào tạo không chỉ dừng ở phổ biến quy định pháp luật mà còn hướng đến việc củng cố kỹ năng, giúp người tham gia giao thông nhận diện nguy hiểm và điều chỉnh hành vi khi điều khiển phương tiện.
Để xác định đúng đối tượng và địa bàn cần ưu tiên, Phòng Cảnh sát giao thông phối hợp với Công an cấp xã và các đơn vị liên quan rà soát, khai thác dữ liệu về tai nạn giao thông, giấy phép lái xe, đăng ký phương tiện và tình hình xử lý vi phạm. Trên cơ sở đó, các hoạt động hướng dẫn được tổ chức phù hợp với đặc điểm từng nhóm người tham gia giao thông, hạn chế tình trạng tuyên truyền dàn trải.
Hà Nội đang triển khai đào tạo kỹ năng lái xe an toàn, trong đó có nhóm người đã có giấy phép lái xe trên 3 năm. (Ảnh Thành Long)
Chú trọng thực hành, xử lý tình huống khi lái xe
Nội dung đào tạo tập trung vào các kỹ năng cơ bản nhưng có ý nghĩa trực tiếp đối với an toàn khi tham gia giao thông như quan sát, phán đoán tình huống, làm chủ tốc độ, giữ khoảng cách, chuyển hướng và xử lý những tình huống bất ngờ.
Đáng chú ý, người tham gia được hướng dẫn thực hành 11 tình huống trong bài thi sát hạch lái xe trong hình đối với hạng A1. Thông qua các bài tập, học viên được rèn luyện thao tác điều khiển phương tiện, giữ thăng bằng, phối hợp tay ga, phanh và làm chủ tay lái khi di chuyển qua các phần thi kỹ thuật.
Việc thực hành giúp người lái có thêm điều kiện kiểm tra, củng cố kỹ năng điều khiển phương tiện thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức qua các buổi tuyên truyền. Tuy nhiên, những bài tập trong sân sát hạch cũng cần được vận dụng phù hợp với điều kiện giao thông thực tế, nơi người lái phải liên tục quan sát và xử lý các tình huống phát sinh.
Đối với thanh thiếu niên, nhất là học sinh từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi, nội dung đào tạo được kết hợp với tuyên truyền quy định về độ tuổi điều khiển phương tiện, điều kiện của người lái xe và trách nhiệm của gia đình trong quản lý, giáo dục con em. Các em được hướng dẫn nhận diện nguy cơ, xử lý tình huống và nâng cao ý thức chấp hành quy định khi tham gia giao thông.
Tại khu dân cư, hoạt động tuyên truyền, hướng dẫn được lồng ghép với sinh hoạt cộng đồng và hoạt động của các tổ chức đoàn thể. Đối với doanh nghiệp, nội dung đào tạo hướng đến đội ngũ thường xuyên sử dụng mô tô, xe gắn máy trong quá trình làm việc, qua đó nhấn mạnh trách nhiệm bảo đảm an toàn cho bản thân và những người cùng tham gia giao thông.
Theo kế hoạch, Phòng Cảnh sát giao thông tiếp tục phối hợp với các đơn vị, địa phương triển khai hoạt động đào tạo, hướng dẫn kỹ năng lái xe mô tô, xe gắn máy an toàn đến hết năm 2026.
Việc đào tạo kỹ năng lái xe an toàn không chỉ dành cho người mới điều khiển phương tiện. Ngay cả những người đã có nhiều năm kinh nghiệm cũng cần thường xuyên củng cố khả năng quan sát, phán đoán và xử lý tình huống. Bởi trong giao thông, kinh nghiệm chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng kỹ năng điều khiển phương tiện và ý thức tuân thủ pháp luật.