Theo thông tin từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội (CDC), thời gian gần đây, trung bình mỗi tuần có khoảng 200-300 trường hợp bị cúm vào điều trị tại các cơ sở y tế trên địa bàn. Dù phần lớn người bệnh có thể hồi phục, cúm vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây viêm phổi, suy hô hấp hoặc làm nặng thêm các bệnh mạn tính. Đáng lưu ý, sốt nhẹ hoặc không sốt cao không đồng nghĩa với bệnh nhẹ, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền.
Thực tế này cho thấy người dân cần tiếp tục chủ động phòng bệnh, nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và theo dõi sát diễn biến sức khỏe khi nghi ngờ mắc cúm.
1. Không chủ quan nếu bị sốt
Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm A gây ra, lây truyền chủ yếu qua các hạt dịch tiết đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Bệnh thường khởi phát tương đối đột ngột với các triệu chứng như sốt, ho, đau họng, sổ mũi, đau đầu, đau mỏi cơ thể và mệt mỏi.
Phần lớn người mắc cúm có thể hồi phục sau vài ngày đến khoảng 1-2 tuần. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể gặp biến chứng như viêm phổi, suy hô hấp hoặc xuất hiện đợt cấp của bệnh mạn tính. Nguy cơ này đáng lưu ý ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh tim mạch, bệnh hô hấp mạn tính, đái tháo đường và người suy giảm miễn dịch.
Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), những nhóm đối tượng trên có nguy cơ cao mắc cúm nặng và cần được quan tâm trong công tác phòng ngừa, phát hiện và điều trị bệnh.
Một vấn đề người dân cần lưu ý là mức độ sốt không phản ánh đầy đủ mức độ nghiêm trọng của cúm. Người bệnh có thể chỉ sốt nhẹ, thậm chí không sốt rõ rệt, nhưng vẫn có nguy cơ diễn biến nặng, nhất là khi tuổi cao, sức đề kháng suy giảm hoặc có bệnh lý nền.
Vì vậy, không nên chỉ căn cứ vào nhiệt độ cơ thể để đánh giá tình trạng bệnh. Người mắc cúm cần được theo dõi cả nhịp thở, khả năng ăn uống, mức độ tỉnh táo và sự thay đổi của các triệu chứng theo thời gian.
Khi trẻ mắc cúm hoặc nghi ngờ mắc cúm nếu có sốt nên tới cơ sở y tế để thăm khám và được tư vấn. Ảnh: CB
2. Cảnh giác nguy cơ biến chứng ở người có bệnh nền
Ở người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), đường thở vốn đã bị viêm và tắc nghẽn kéo dài. Khi nhiễm virus cúm, tình trạng viêm đường hô hấp có thể tăng lên, làm nặng thêm các triệu chứng ho, khạc đờm và khó thở, thậm chí gây đợt cấp COPD hoặc suy hô hấp.
Tương tự, người mắc hen phế quản có thể xuất hiện đợt cấp khi nhiễm cúm. Với người mắc bệnh tim mạch hoặc đái tháo đường, nhiễm trùng cũng có thể làm mất ổn định bệnh nền, khiến việc kiểm soát sức khỏe trở nên khó khăn hơn.
Do đó, người thuộc nhóm nguy cơ cao nên liên hệ cơ sở y tế sớm khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ cúm, thay vì chờ sốt cao hoặc bệnh trở nặng mới đi khám. Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng sức khỏe, nguy cơ biến chứng và cân nhắc phương án điều trị phù hợp. Thuốc kháng virus có thể mang lại lợi ích khi được sử dụng đúng chỉ định, đặc biệt ở người có nguy cơ cao hoặc mắc bệnh nặng; việc điều trị nên được triển khai càng sớm càng tốt theo đánh giá của bác sĩ.
Người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như khó thở, thở nhanh, đau hoặc tức ngực, môi tím tái, lú lẫn, li bì bất thường hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh chóng. Trẻ em cần được chú ý nếu có biểu hiện thở gắng sức, rút lõm lồng ngực, co giật, không uống được, tiểu ít hoặc có dấu hiệu mất nước.
Đặc biệt, nếu các triệu chứng đã thuyên giảm nhưng sau đó sốt hoặc ho trở lại và nặng hơn, người bệnh cần được thăm khám để loại trừ biến chứng.
3. Chủ động phòng cúm, bảo vệ người thuộc nhóm nguy cơ cao
Tiêm vaccine cúm định kỳ hằng năm là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc cúm và hạn chế nguy cơ bệnh diễn tiến nặng. Vaccine được khuyến cáo cho nhiều nhóm dân cư, đặc biệt là trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính và nhân viên y tế. Người dân nên trao đổi với nhân viên y tế về loại vaccine, thời điểm tiêm và lịch tiêm phù hợp.
Bên cạnh tiêm chủng, các biện pháp vệ sinh cá nhân và phòng lây nhiễm vẫn cần được duy trì. Người dân nên rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn phù hợp; che miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi; giữ không gian sinh hoạt thông thoáng và hạn chế tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng hô hấp.
Khi mắc cúm hoặc nghi ngờ mắc cúm, người bệnh nên nghỉ ngơi, hạn chế tiếp xúc với người khác và đeo khẩu trang khi cần tiếp xúc. Việc uống đủ nước, ăn uống phù hợp và sử dụng thuốc theo hướng dẫn của nhân viên y tế cũng góp phần hỗ trợ quá trình hồi phục.
Tuyệt đối không tự ý sử dụng kháng sinh để điều trị cúm vì kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt virus. Việc dùng thuốc kháng virus cần được bác sĩ đánh giá và chỉ định phù hợp; không nên tự mua thuốc hoặc dùng lại đơn thuốc cũ.
