Những hàng xà cừ, sấu, sao đen cổ thụ trên các tuyến phố Phan Đình Phùng, Hoàng Diệu, Trần Phú... từ lâu đã trở thành nét đặc trưng của Hà Nội. Những vòm lá xanh rợp bóng không chỉ làm dịu cái nóng đô thị mà còn gắn với ký ức của nhiều thế hệ người dân Thủ đô. Tuy nhiên, phía sau những hàng cây xanh mát ấy là công việc chăm sóc, kiểm tra và cắt tỉa cây xanh diễn ra quanh năm, nhất là để phòng ngừa nguy cơ gãy đổ khi mưa bão.
Hiện Công ty TNHH MTV Công viên Cây xanh Hà Nội đang quản lý, duy trì gần 70.000 cây xanh, chủ yếu tại khu vực các quận nội thành (cũ) Ba Đình, Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng, Long Biên và các tuyến đường cửa ngõ như Võ Chí Công, Võ Nguyên Giáp. Trong số này có gần 6.000 cây cổ thụ có đường kính thân trên 50cm, có cây đã hàng trăm năm tuổi.
Nhiều cây xanh cổ thụ phát triển cao tới 20-30m, tán lá rộng, nhiều cành nhánh lớn. Khi gặp mưa gió mạnh, phần ngọn cây và tán cây nếu quá nặng sẽ tạo lực tác động lớn lên gốc, rễ làm tăng nguy cơ bật gốc hoặc gãy cành.

Các công nhân đang cắt tỉa cây xà cừ cổ thụ trên đường Ông Ích Khiêm. Ảnh: V.A.
Theo ông Nguyễn Đức Mạnh, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Công viên Cây xanh Hà Nội, khoảng 5-6 năm trở lại đây, đơn vị đã tăng cường nhân lực, thiết bị để đẩy mạnh việc cắt tỉa cây xanh, hạ thấp độ cao, cắt tỉa thưa tán, thấp tán cây xanh, từng bước khống chế chiều cao các cây cổ thụ trong nội đô.
"Khi chiều cao cây được hạ xuống, tán lá được làm thưa, thì lúc gặp thiên tai lực tác động của gió cũng giảm đáng kể, giúp cây đứng vững hơn trước những trận mưa to, gió giật mạnh", ông Mạnh giải thích.
Đáng chú ý, công việc cắt tỉa làm thưa tán, thấp tán, hạ thấp độ cao cây xanh được thực hiện quanh năm, tập trung từ quý IV năm trước cũng chính là việc làm chuẩn bị cho mùa mưa bão năm sau (thường từ đầu quý III ở miền Bắc). Không chờ có bão đến mới thực hiện, việc cắt tỉa cây xanh để phòng ngừa, giảm thiểu rủi ro thiệt hại khi có thiên tai luôn được lên kế hoạch và thực hiện từ nhiều tháng trước.
Theo chân những người thợ chăm sóc cây xanh giữa phố
Khoảng gần 9h sáng 13/10, khi dòng xe qua phố Ông Ích Khiêm (Hà Nội) bắt đầu thưa dần, một chiếc xe nâng chuyên dụng cao 26m được đưa vào vị trí. Phía trên, những tán lá cây xà cừ cổ thụ vươn rộng, phủ bóng xuống mặt đường.

Các công nhân đang làm việc tại độ cao hàng chục mét. Ghi nhận lúc gần 9h sáng ngày 13/10. Ảnh: V.A.
Chiếc giỏ nâng từ từ đưa công nhân lên sát những cành cây lớn. Tiếng cưa máy vang lên, từng nhánh cây mọc vươn dài, các cành khô được cắt hạ. Bên dưới, các công nhân khác nhanh chóng thu gom cành lá, chuyển lên xe chuyên dụng.
Công việc không đơn thuần là cắt cho tán cây gọn đẹp. Ở trên cao, người thợ còn kiểm tra từng nhánh lớn, hốc thân, tìm các dấu hiệu mục ruỗng, sâu bệnh hoặc những cành có nguy cơ gãy rụng. Những bất thường khó quan sát từ mặt đất cũng được phát hiện trong quá trình này.
Ông Nguyễn Đình Tiến, Tổ trưởng tổ 10 thuộc Xí nghiệp Quản lý cắt sửa cây xanh, cho biết đơn vị thực hiện cắt tỉa cây xanh trên hai tuyến phố Ông Ích Khiêm và Lê Trực theo kế hoạch. Để hạn chế ảnh hưởng giao thông, công việc được thực hiện khi giờ cao điểm sáng đã đi qua.

Công nhân rào chắn lòng đường phố Ông Ích Khiêm lúc gần 9h sáng. Ảnh: V.A.
Theo ông Tiến, phố Ông Ích Khiêm có lòng đường hẹp, lưu thông một chiều, lại nằm cạnh vòng xuyến vườn hoa Lê Trực, nơi tập trung nhiều cây xà cừ lâu năm. Vì vậy, toàn bộ tuyến phố được rào chắn tạm thời trong thời gian thi công. Người dân được hướng dẫn di chuyển theo lộ trình thay thế quanh vườn hoa.
"Chúng tôi bắt đầu từ 5-6h sáng, sau đó tạm dừng khi giờ cao điểm rồi mới tiếp tục thực hiện để không ảnh hưởng giao thông, cố gắng hoàn thành việc cắt tỉa, thu gom cành lá trước 11h để trả lại mặt đường cho người dân đi lại", ông Tiến chia sẻ.

Các công nhân đang thu dọn cành cây, tán lá. Ảnh: V.A.
Cũng trong sáng 13/10, các tổ công tác số 4 và số 5 thuộc Xí nghiệp Quản lý cắt sửa cây xanh cũng đồng loạt cắt tỉa cây xanh tại phố Tăng Bạt Hổ và khu vực quanh hồ Hoàn Kiếm. Tùy đặc điểm từng tuyến phố, công việc được bố trí vào các khung giờ linh hoạt nhằm hạn chế ùn tắc, bảo đảm an toàn cho người và phương tiện qua lại.

Cũng trong sáng 13/10, các công nhân tổ 4 cũng đang cắt tỉa cây xanh tại phố Tăng Bạt Hổ. Ảnh: V.A.
Hơn 500 người chăm sóc gần 70.000 cây xanh
Đằng sau những hàng cây xanh mát trên đường phố là công sức của lực lượng hơn 500 cán bộ, công nhân viên thuộc Công ty TNHH MTV Công viên Cây xanh Hà Nội. Công việc của họ không chỉ diễn ra trước mùa mưa bão mà kéo dài suốt cả năm.
Theo ông Trần Hoàng Đức, Phó trưởng Phòng Kế hoạch Tổng hợp Công ty TNHH MTV Công viên Cây xanh Hà Nội, các đơn vị của Công ty thực hiện công tác tuần đường kiểm tra cây bóng mát hàng tháng, kết hợp kiểm tra đột xuất để kịp thời phát hiện các trường hợp cây nguy hiểm, sâu mục, cành khô hoặc tán phát triển mất cân đối.
Những cây chết khô, sâu mục nguy hiểm có khả năng gãy đổ, không còn khả năng sinh trưởng sẽ được đánh giá, lập phương án xử lý, thay thế theo quy định. Trung bình mỗi năm, khoảng 1.000 trườn hợp cây chết, sâu mục, nguy hiểm hoặc đổ gãy do mưa bão được xử lý và trồng thay thế bằng các loài cây phù hợp với đô thị như Sấu, Sao đen, Bàng lá nhỏ, Lộc vừng, Giáng hương…
Việc chăm sóc cây xanh đô thị hiện cũng đối mặt với không ít khó khăn. Không gian sinh trưởng của cây xanh đô thị ngày càng thu hẹp bởi các công trình, đường sá và vỉa hè bê tông hóa. Hoạt động đào xới, thi công hạ tầng kỹ thuật ngầm cũng có thể ảnh hưởng đến bộ rễ, trong khi khói bụi giao thông bám trên lá làm giảm khả năng quang hợp của cây.
Bên cạnh công tác chuyên môn, theo đại diện đơn vị, những năm gần đây ý thức bảo vệ cây xanh của người dân đã có nhiều chuyển biến tích cực. Những hành vi xâm hại đến cây xanh như đun nấu, đốt lửa sát gốc hoặc đổ nước sôi, hóa chất… làm hại cây xanh đã giảm đi đáng kể.

Hàng cây phủ xanh trên phố Nguyễn Tri Phương mới được cắt tỉa gần đây. Ảnh: V.A.
Giữ màu xanh cho Hà Nội không chỉ là trồng thêm cây mới mà còn là chăm sóc tốt những hàng cây đang hiện hữu, đặc biệt là các cây cổ thụ gắn bó với nhiều thế hệ người dân.
Từ những chuyến tuần đường kiểm tra cây xanh đến công việc cắt tỉa cây trên cao, mỗi ngày, những người thợ cây xanh vẫn âm thầm chăm chút từng thân cây, nhánh lá. Để khi mùa bão đến, những hàng cây xanh không những vẫn đứng vững vàng, tiếp tục tỏa bóng mát, làm đẹp phố phường mà còn giảm nguy cơ mất an toàn cho người dân Thủ đô.
Tin có thể bạn quan tâm: