GS Nguyễn Tiến Dũng: Trẻ được bao bọc, sống 'quá sạch' chưa chắc đã tốt

Bệnh hô hấp ở trẻ ngày càng gia tăng

Chia sẻ tại lễ ra mắt cuốn sách "Mẹ thực chiến – Giải mã bệnh lý hô hấp" ngày 16/5, GS.TS Nguyễn Tiến Dũng – Nguyên Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, ông vốn là bác sĩ lâm sàng, nhiều năm gắn bó với công việc khám chữa bệnh. Tuy nhiên, càng làm nghề ông càng nhận ra vai trò đặc biệt quan trọng của truyền thông trong việc phổ cập kiến thức y khoa cho cộng đồng.

"Phụ huynh ngày nay đang phải đối mặt với "ma trận thông tin" về bệnh hô hấp trên mạng xã hội và internet. Nhiều lời khuyên thiếu kiểm chứng khiến không ít gia đình tự điều trị sai cách hoặc lạm dụng thuốc, đặc biệt là kháng sinh và thực phẩm chức năng", GS Dũng nói.

Vị chuyên gia Nhi khoa cho hay, dù y học đã có nhiều tiến bộ nhưng tỷ lệ mắc bệnh hô hấp vẫn rất cao trên toàn thế giới, thậm chí liên tục xuất hiện thêm các bệnh truyền nhiễm mới nổi như COVID-19 hay cúm A/H5N1. "Các bệnh mới nổi gần như đều liên quan đến đường hô hấp", ông nói.

Theo GS Dũng, ô nhiễm không khí là một trong những nguyên nhân quan trọng khiến trẻ dễ mắc bệnh hơn, đặc biệt tại các đô thị lớn. "Hà Nội hiện nay bụi mịn rất nhiều. Không chỉ ô nhiễm ngoài trời mà còn có cả ô nhiễm trong nhà", ông nhận định.

"Hơi bẩn một chút cũng không sao"

Một thực tế đáng chú ý hiện nay là nhiều gia đình đang có xu hướng bao bọc trẻ quá mức, tạo môi trường sống quá kín và quá sạch, đặc biệt tại các khu chung cư cao tầng. 

Theo GS Dũng, điều này đôi khi lại khiến hệ miễn dịch của trẻ kém thích nghi hơn. Trẻ ít tiếp xúc với vi sinh vật tự nhiên có thể làm giảm sự đa dạng hệ vi sinh có lợi, từ đó ảnh hưởng đến sức đề kháng.

GS Dũng dẫn lại một quan điểm từng được thảo luận tại hội nghị quốc tế: "A little dirty, no harm" – "Hơi bẩn một chút cũng không sao". Ông cho rằng trẻ cần được tiếp xúc với thiên nhiên, vận động ngoài trời và sinh hoạt trong môi trường bình thường thay vì chỉ ở mãi trong không gian kín có điều hòa, máy lọc không khí.

"Tôi vẫn thường khuyên các gia đình nên cho trẻ ra ngoài nhiều hơn, tiếp xúc với thiên nhiên, vận động ngoài trời thay vì chỉ ở trong không gian kín", GS Dũng nói.

Cảnh báo lạm dụng vitamin và thực phẩm chức năng

Một vấn đề khác nhận được nhiều sự quan tâm của cha mẹ là việc bổ sung vitamin và thực phẩm chức năng cho trẻ. Theo GS Dũng, nhiều phụ huynh hiện nay đang hiểu chưa đúng về vai trò của vitamin D, vitamin C hay các vi chất tăng đề kháng.

Ông phân tích, phần lớn các nghiên cứu về hiệu quả của vitamin đều được thực hiện trên nhóm thực sự thiếu hụt vi chất, có xét nghiệm xác định rõ ràng, chứ không phải áp dụng cho tất cả trẻ em.

"Không phải cứ nghe vitamin D giúp tăng đề kháng là tất cả trẻ đều phải uống", GS Dũng nói và nhấn mạnh, trong điều kiện khí hậu nhiều nắng như Việt Nam, việc tiếp xúc ánh sáng tự nhiên hợp lý cũng rất quan trọng. Đồng thời, bác sĩ cũng cảnh báo người dân cần tỉnh táo trước "ma trận" quảng cáo thực phẩm chức năng trên mạng xã hội, tránh tâm lý thấy người khác dùng là mua theo.

Theo GS Dũng, AI và các công cụ tra cứu hiện đại có thể hỗ trợ người dân tiếp cận thông tin y khoa nhanh hơn, nhưng điều quan trọng nhất vẫn là biết chọn lọc nguồn tin chính thống.

Không phải viêm tai giữa nào cũng cần dùng kháng sinh

Từ kinh nghiệm thực hành lâm sàng, GS Nguyễn Tiến Dũng cũng chia sẻ về tình trạng chẩn đoán quá mức viêm tai giữa ở trẻ nhỏ hiện nay. Ông cho hay, bản thân luôn trực tiếp soi tai cho bệnh nhi thay vì chỉ dựa vào kết quả in sẵn, bởi có không ít trường hợp bị kết luận viêm tai giữa và dùng kháng sinh kéo dài dù chưa đủ tiêu chuẩn xác định bệnh.

Theo hướng dẫn mới của Mỹ, hiện nay cần phân biệt rõ "viêm tai giữa chắc chắn" và "viêm tai giữa chưa chắc chắn". Với những trường hợp nhẹ, trẻ không sốt cao hoặc không đau nhiều, bác sĩ có thể theo dõi thêm thay vì sử dụng kháng sinh ngay trong 48 giờ đầu.

"Có những trẻ uống kháng sinh cả tháng nhưng thực tế không phải viêm tai giữa như chẩn đoán ban đầu", ông nói.

Chính từ thực tế khám chữa bệnh và những băn khoăn thường gặp của phụ huynh, cuốn sách "Mẹ thực chiến – Giải mã bệnh lý hô hấp" của GS.TS Nguyễn Tiến Dũng và ThS.BS Vũ Thị Mai được thực hiện với mong muốn trở thành tài liệu gần gũi, dễ hiểu, giúp cha mẹ chăm sóc trẻ bình tĩnh và đúng cách hơn. Đặc biệt với những bệnh lý phổ biến như ho, viêm phế quản, viêm phổi hay các bệnh hô hấp theo mùa.

Thông qua cuốn sách, các chuyên gia kỳ vọng góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về việc tiếp cận thông tin y khoa chính thống, đồng thời tăng cường kết nối giữa bác sĩ và phụ huynh trong chăm sóc sức khỏe trẻ em.

Bệnh hô hấp gia tăng ở trẻ trong mùa nóng từ những thói quen tưởng chừng vô hại

SKĐS - Mùa hè với nền nhiệt tăng cao không chỉ gây cảm giác khó chịu mà còn kéo theo nguy cơ gia tăng các bệnh lý về đường hô hấp ở trẻ em. Nhiều trường hợp mắc bệnh không chỉ do yếu tố thời tiết mà còn bắt nguồn từ những thói quen sinh hoạt sai lầm trong việc chống nóng.