Để thực hiện hóa cương lĩnh, đường lối chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước thì ngoài yếu tố Đảng lãnh đạo, Nhà nước điều hành tất cả đều do con người của cộng đồng xã hội làm nên với một nguồn nhân lực chất lượng cao. Không có con người hợp thành nguồn nhân lực tương ứng với kế hoạch phát triển và bảo vệ đất nước, thì văn kiện gì cũng đọng lại trên ngôn từ mà thôi. Do vậy khi nghiên cứu các văn kiện để góp ý kiến với Đảng, một vấn đề cốt yếu được nhiều người quan tâm ấy là cần phải định hình cho rõ mối quan hệ và trách nhiệm của Nhà nước trong cải thiện an sinh xã hội với nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đầu tư cho cuộc sống con người cả vật chất và tinh thần là đầu tư cho phát triển đất nước.
Trong văn kiện dự thảo chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm (2011- 2020) về quan điểm phát triển - ở điểm 3 (cuối trang 25) xác định: “Thực hành dân chủ, phát huy tối đa nhân tố con người, coi con người là chủ thể, nguồn lực chủ yếu và là mục tiêu của sự phát triển”. Quan điểm mang tính định hướng này là rất đúng: coi trọng yếu tố con người vừa là động lực vừa là mục tiêu. Tuy nhiên trong phần III: Mục tiêu chiến lược và khâu đột phá, ở trang 29 (điểm 3) nói về các đột phá chiến lược, thì văn kiện dự thảo này chỉ đề cập: “Phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, tập trung vào đổi mới toàn diện nền giáo dục quốc dân”. Theo tôi khâu đột phá tầm chiến lược này là cần, nhưng viết như vậy là chưa đủ. Tôi nói chưa đủ là vì nguồn nhân lực chất lượng cao đâu chỉ có yếu tố giáo dục để nâng cao trí lực thôi, mà còn hợp thành của cả thể lực, tố chất nội sinh của con người mới có được nguồn nhân lực chất lượng cao. Hơn nữa trí lực và kỹ năng lao động của con người chỉ có thể hấp thụ và phát triển trong một thể trạng sức khỏe dồi dào, cường tráng của giống nòi cho nên người ta nói sức khỏe con người là thứ quý hơn vàng là như vậy. Có sức khỏe sẽ có tất cả - tất nhiên là sức khỏe ấy phục vụ cho phát triển đất nước. Vậy thì vì sao trong khâu đột phá chiến lược về con người, văn kiện chỉ đề cập có một mặt là tập trung vào nền giáo dục? Như vậy có lệch và mất cân đối không? Về giáo dục tôi đã có bài góp ý rồi, bài này xin đề cập về cải thiện an sinh xã hội để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, với đề nghị bổ sung viết lại ở điểm 2 (trang 29), về các khâu đột phá chiến lược như sau:
“Phát triển nhanh nguồn nhân lực - nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, chăm lo cải thiện bồi dưỡng sức dân, đồng thời đổi mới toàn diện nền giáo dục quốc dân”. Đây cũng chính là trong dự thảo Báo cáo chính trị đã nêu lên tại trang 61: Từ thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nghị quyết Đại hội X, có thể rút ra một số kinh nghiệm, trong đó viết rõ ở điểm 3 như sau: “Phải coi trọng việc kết hợp chặt chẽ giữa tăng trưởng kinh tế với thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, bảo đảm an sinh xã hội, chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân...”.
Với trải nghiệm qua đúc kết này được chứng minh từ sự quan tâm của Nhà nước trong những năm qua. Cụ thể như năm 2010, trong báo cáo của Chính phủ ngày 20/10/2010 tại kỳ họp Quốc hội khóa XII, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã trình bày: Chính phủ bảo đảm tốt hơn an sinh xã hội và phúc lợi xã hội trong điều kiện kinh tế còn khó khăn, góp phần thiết thực vào ổn định và cải thiện đời sống nhân dân... Thu nhập bình quân hàng tháng tăng 8,9%. Tạo được 1,6 triệu việc làm mới, đào tạo nghề cho 1,7 triệu người. Tiếp tục lộ trình cải cách chế độ tiền lương, điều chỉnh tăng lương từ 1/5/2010. Chăm sóc sức khỏe nhân dân, bảo vệ chăm sóc bà mẹ và trẻ em được quan tâm nhiều hơn... Đó là điều đáng ghi nhận sự chăm lo của Nhà nước về an sinh xã hội vừa qua.
Tuy nhiên trong thực tế đời sống vật chất xã hội về mặt bồi dưỡng thể chất cho con người vẫn đang là một vấn đề cần được quan tâm đặc biệt hơn nữa để tạo nên nguồn nhân lực chất lượng cao. Một trong những bất cập là chế độ tiền lương, tiền công chưa hợp lý, nhất là đối với công chức, người lao động như Chính phủ cũng đã nhận thấy và đã đề ra trong nhiệm vụ năm 2011: “Xây dựng và triển khai có hiệu quả chiến lược an sinh xã hội giai đoạn 2011 - 2020”. Có như vậy mới có thể bảo đảm cho sự phát triển nâng cao chất lượng nguồn nhân lực chất lượng cao - một yếu tố quyết định phát triển kinh tế và bảo vệ đất nước bền vững.
Bùi Đình Nguyên