Lâu nay, nhắc đến sách, người ta sẽ nghĩ ngay đến một thị trường hẩm hiu vì vắng khách và run rẩy trước sự cạnh tranh của sách ảo. Thay vì suy nghĩ tiêu cực, tại sao chúng ta không chịu nhìn thoáng hơn? Hãy làm mới chính mình, hãy tiếp cận với độc giả trẻ - đối tượng đang tỏ ra “lạnh nhạt” với sách bằng cách lắng nghe suy nghĩ và quan điểm của họ.
 Nguyễn Á và tập sách ảnh Tâm và tài, họ là ai? |
Vào một buổi sáng đẹp trời, bắt gặp con em mình “cà phê sáng” bên một cuốn sách với thái độ cực kỳ nghiêm túc, bạn sẽ ngạc nhiên bởi lâu nay sách dường như không còn là bạn đồng hành với người trẻ nữa, thế nên bất kỳ phụ huynh nào cũng sẽ tò mò về cuốn sách mà con em mình đang “say sưa”. Nhưng đến gần cuốn sách ấy, mở nó ra thì đó lại là một cuốn sách ảnh. Có thể lắm chứ! Sách ảnh cũng là sách, là một kênh văn hóa nhiều màu sắc, hình ảnh và giàu ý nghĩa nhân văn. Và điều ý nghĩa hơn cả là sản phẩm văn hóa này đang thực sự cuốn hút giới trẻ.
Vì là sách ảnh nên không gian của sách chỉ dành những góc nhỏ cho chữ, hình ảnh mới là ngôn ngữ của cuốn sách. Giới trẻ thích thú với sách ảnh có thể là vì lý do này, họ không phải đọc nhiều mà vẫn biết nhiều và ngấm lâu hơn. Trên thị trường sách quốc tế, sách ảnh luôn sống khỏe, độc giả đón nhận nó với thái độ thích thú. Những cuốn sách ảnh không quá gồng mình để đạt tới giá trị nhân văn cao cả như những cuốn sách in vẫn thường hô hào. Sách ảnh chỉ đơn giản là kể về cuộc hành trình chinh phục đỉnh núi của một người khuyết tật, cũng có thể kể về chuyến khám phá thế giới của một cậu bé tuổi teen, cậu đã được trải nghiệm tất cả những điều mới mẻ khi một mình đặt chân đến châu Âu, ngỡ ngàng trước khung cảnh làng mạc thanh bình của người bản xứ, thích thú ngắm những bông tuyết trắng muốt và còn muốn “nếm” vị lạ của chúng, cười khúc khích khi tự ngồi trên chiếc ván trượt tuyết để rồi ngã oành oạch như một đứa bé mới chập chững biết đi.
Chưa hết, độc giả trẻ chắc hẳn sẽ phải mỉm cười trước những điều mới lạ mà cậu bé tuổi teen trải nghiệm tại một nền văn hóa khác biệt. Cậu sử dụng phương tiện công cộng như thế nào, chào hỏi mọi người ra sao và sẽ phải làm những thủ tục gì trước khi “liều mình” với những môn thể thao mạo hiểm... Rất đơn giản, nhưng đó là văn hóa, là kiến thức, bất kỳ ai cũng sẽ trải qua những tình huống như vậy. Sách ảnh không chỉ để giải trí mà còn là cuốn cẩm nang giá trị và thiết thực đối với độc giả.
Dù nói thế nào, người ta cũng không thể chối bỏ tầm quan trọng của hình ảnh. Khi nghiền ngẫm một cuốn sách dày cộp, khá mệt mỏi với những con chữ ríu rít, bỗng nhiên bạn bắt gặp một hình ảnh minh họa thú vị, cảm giác này cũng giống như việc bạn đang khát và có ai đó đưa cho bạn một cốc nước mát rượi. Cái hay nữa của sách ảnh là không áp đặt độc giả vào điều mà tác giả muốn, nó luôn hàm chứa nội dung mở, để cho độc giả xem và tự cảm nhận theo cách riêng của họ.
Tại Việt Nam, sự hiện diện của sách ảnh trên thị trường không đến nỗi “mò kim đáy bể”. Mới đây, tại TP.HCM, bộ sách ảnh Tâm và tài - họ là ai? (NXB Trẻ) của nhiếp ảnh gia Nguyễn Á được thực hiện trong suốt 4 năm đã gây ấn tượng với đông đảo đối tượng độc giả. Dày 864 trang, nặng 5kg, bộ sách ảnh là tập hợp của hơn 400 gương mặt xuất sắc, nổi trội trong nhiều lĩnh vực, đi cùng với những bức ảnh đẹp là 365 câu chuyện thú vị được chính các nhân vật chia sẻ. Tiếc là những cuốn sách ảnh thú vị như thế này chưa thực sự xuất hiện nhiều để tạo nên “cơn sốt”.
Tất nhiên, một trong những lý do khiến sách ảnh chưa thực sự tạo trào lưu mạnh trên thị trường là bởi công nghệ của ta còn nhiều hạn chế. Từ chiến lược quảng bá đến cách xử lý những “tai nạn” nhỏ. Có một ví dụ thế này, một nhiếp ảnh gia nước ngoài, vì quá yêu văn hóa Việt và vẻ đẹp Việt, anh không ngại len lỏi đến từng ngõ ngách cổ kính của Hà Nội để chụp lại những khoảnh khắc đầy cảm xúc. Ý tưởng xuất bản một cuốn sách ảnh về Hà Nội đã nhen nhóm từ rất lâu, tác giả thậm chí còn thực hiện cuốn sách ngay tại Việt Nam. Nhưng khi sản phẩm “ra lò”, anh thực sự thất vọng vì... công nghệ in, những tấm ảnh trở nên thiếu sức sống và không truyền tải được điều mà tác giả muốn người xem cảm nhận. Rất đáng tiếc vì những khoảnh khắc đẹp không bao giờ quay trở lại.