Quý I đã trôi qua chứng kiến những nỗ lực của Chính phủ trong việc triển khai các giải pháp cấp bách ngăn chặn suy giảm kinh tế, duy trì tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội.
Trong đó gói kích cầu hỗ trợ 4% lãi suất giúp các doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất kinh doanh đã thu hút được nhiều nhất sự quan tâm, theo dõi, chia sẻ ở các góc độ của các nhà hoạch định chính sách, giới nghiên cứu, doanh nghiệp và người dân.
 Gói kích cầu sẽ thúc đẩy phát triển hoạt động kinh doanh. |
Tính đến cuối tháng 3/2009, dư nợ cho vay lãi suất đã lên đến gần 180.000 tỷ đồng. Nguồn vốn đã đi tới từng doanh nghiệp với cơ cấu là doanh nghiệp Nhà nước (chiếm 36%), doanh nghiệp ngoài quốc doanh (chiếm 60%), còn lại là hợp tác xã, hộ gia đình, cá nhân và các tổ chức khác. Gói kích cầu đang dần phát huy tốt tác dụng, theo phản ánh của phần đông doanh nghiệp thì nguồn tiền đã giúp họ tháo gỡ những khó khăn về chi phí vốn, duy trì việc làm và thu nhập cho người lao động, giải quyết tình trạng trì trệ trong sản xuất kinh doanh, nhiều doanh nghiệp có chiến lược phát triển tốt tận dụng được thời cơ để vươn lên.
Đã có nhiều ý kiến về vấn đề doanh nghiệp sẽ tìm cách đảo nợ nhằm bớt gánh nặng lãi cao từ các khoản vay năm 2008 nhưng quan điểm của Ngân hàng Nhà nước là khá quyết liệt với tư tưởng là hậu kiểm chặt chẽ để đảm bảo tiền hỗ trợ từ ngân sách được sử dụng hiệu quả và đúng mục đích. Mặt khác, cho dù các khoản vay này có thể giúp các doanh nghiệp thâm dụng vốn đảo nợ thì cấu phần này của gói kích cầu lại đóng vai trò như gói giải cứu, giúp các doanh nghiệp đảo nợ cắt lỗ và gia tăng lợi nhuận, giúp họ không cắt giảm việc làm.
Có thể nói cho đến lúc này, biện pháp kích cầu qua hỗ trợ lãi suất đã đáp ứng được nguyên tắc đúng thời điểm, nhanh và cơ cấu phân bổ đối tượng hợp lý. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp ngắn hạn, trong khi khủng hoảng tài chính và suy giảm kinh tế thế giới đang ngày càng tác động mạnh mẽ đến nền kinh tế Việt Nam, đã đến lúc cần phải thống kê lại tổng thể lượng vốn kích cầu đi vào sản xuất kinh doanh, đánh giá hiệu quả để rút kinh nghiệm đẩy mạnh triển khai thời gian tới hoặc xem xét sự cần thiết có thêm một gói kích cầu đầu tư nữa hay một kế hoạch kích thích kinh tế dài hạn nào không trong điều kiện nguồn lực ngân sách của ta còn hạn chế.
Nhìn ra bên ngoài, thời gian qua, các nước như Mỹ, Trung Quốc... đã tận dụng việc giải quyết khủng hoảng để tái cơ cấu nền kinh tế, tăng cường hiệu lực quản lý Nhà nước, thu hút nguồn vốn và thay đổi công nghệ, qua đó khôi phục kinh tế và chuẩn bị cho một thời kỳ phát triển mới. Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu hiện nay còn diễn biến phức tạp, đặt ra đối với các quốc gia trong đó có Việt Nam nhiều thách thức cần phải vượt qua, nhưng cũng là một thời cơ mới nếu ta biết cách tận dụng. Trước mắt, Chính phủ có thể đưa ra một gói kích cầu đầu tư mới nhằm mục đích tái cơ cấu nền kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội và tháo gỡ nút thắt tăng trưởng, tạo động lực phát triển trong dài hạn. Theo đó, sẽ đầu tư mạnh cho các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng, các dự án trọng điểm quốc gia, các dự án có hiệu quả kinh tế - xã hội cao và hỗ trợ doanh nghiệp nhập khẩu máy móc thiết bị, đổi mới công nghệ... để tận dụng giá thành nguyên vật liệu và công nghệ đang rẻ hiện nay trên thị trường.
Ngoài gói kích cầu đầu tư mới này, chúng ta cần có đánh giá tổng thể về những tác động của khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế thế giới đối với tình hình kinh tế xã hội trong nước, cơ hội và thách thức, để từ đó xây dựng Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội trong dài hạn với những tập trung chính sách như chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế theo chiều rộng sang mô hình tăng trưởng theo chiều sâu; chuyển dịch cơ cấu kinh tế tăng tỷ trọng ngành công nghiệp và dịch vụ trong GDP hướng tới mục tiêu tăng trưởng bền vững, đảm bảo an ninh năng lượng, lương thực và môi trường; hoàn thiện và phát triển mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; tăng cường thu hút, nâng cao hiệu quả đầu tư, thúc đẩy nhập khẩu, chuyển giao đổi mới công nghệ để nâng cao năng lực sản xuất và khả năng cạnh tranh trong tương lai.
Mạnh Linh