Sắc chàm qua những đôi bàn tay
Nằm ở độ cao hơn 1.500m, bản Sì Thâu Chải, xã Tả Lèng, tỉnh Lai Châu, là nơi sinh sống của cộng đồng người Dao đầu bằng. Bên cạnh cảnh quan núi rừng, bản làng còn lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống, trong đó có nghề nhuộm chàm, làm trang phục.
Những tấm vải được ngâm trong nước nhuộm màu sẫm, đưa ra giặt rồi phơi trước hiên nhà. Các công đoạn được thực hiện thủ công bằng những vật dụng quen thuộc trong đời sống hằng ngày.

Vải nhuộm chàm trong thùng. Ảnh: H. Giang

Nước chàm. Ảnh:H. Giang

Phụ nữ Dao đầu bằng giặt tấm vải sau khi nhuộm. Ảnh: H. Giang

Những dải vải màu xanh phơi ngoài trời. Ảnh: H. Giang
Sau công đoạn nhuộm và phơi, những dải vải được cuộn gọn, chuẩn bị cho việc cắt may. Để hoàn thiện trang phục truyền thống, người phụ nữ Dao đầu bằng còn phải thực hiện nhiều công đoạn khâu vá, trang trí. Trên nền vải sẫm màu, những đường chỉ và họa tiết nhiều màu sắc dần hình thành.

Công đoạn phơi vải chàm. Ảnh: H. Giang

Những lớp vải chàm được cuộn gọn, chuẩn bị cho công đoạn tiếp theo. Ảnh: H. Giang

Bàn tay nhuốm màu chàm sau quá trình xử lý vải thủ công. Ảnh: H. Giang
Trong góc nhà nhỏ ở Sì Thâu Chải, người phụ nữ Dao lớn tuổi chăm chú đưa từng mũi kim trên nền vải. Những chi tiết trang trí ở cổ áo, tay áo và thân áo góp phần tạo nên nét riêng của trang phục truyền thống.

Tỉ mỉ khâu trang phục truyền thống trong góc nhà. Ảnh: H. Giang

Từng mũi khâu được thực hiện cẩn thận trên nền vải chàm. Ảnh: H. Giang
Giữ nghề truyền thống giữa nhịp phát triển du lịch
Từ nền vải chàm sẫm màu, bộ trang phục nữ Dao đầu bằng trở nên nổi bật với những đường viền, họa tiết và dải tua nhiều màu sắc. Theo thông tin ghi nhận tại Sì Thâu Chải, một chiếc áo nữ có giá khoảng 6 triệu đồng, riêng phần mũ khoảng 3 triệu đồng. Mức giá cho thấy giá trị kinh tế của sản phẩm thủ công, bên cạnh ý nghĩa văn hóa truyền thống.

Áo truyền thống của phụ nữ Dao đầu bằng nổi bật với nền vải đen, họa tiết trang trí và những dải tua nhiều màu sắc. Ảnh:H. Giang
Sì Thâu Chải đang phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa bản địa. Những bộ trang phục truyền thống cùng nghề nhuộm chàm, may vá không chỉ hiện diện trong sinh hoạt của người dân mà còn góp phần giới thiệu bản sắc người Dao đầu bằng tới du khách

Sắc màu trang phục truyền thống góp phần làm nên bản sắc văn hóa của người Dao đầu bằng ở Sì Thâu Chải. Ảnh: H. Giang
Từ những tấm vải phơi trước hiên nhà đến bộ trang phục hoàn chỉnh, nghề nhuộm chàm và may vá vẫn được người dân Sì Thâu Chải duy trì, góp phần gìn giữ nét văn hóa riêng giữa những đổi thay của bản làng.