Trước hết, có thể thấy rõ việc cựu Tổng Thư ký đảng Dân chủ Nhật Bản (DPJ) cầm quyền Ichiro Ozawa tuyên bố tranh cử khiến dư luận Nhật Bản thực sự bất ngờ. Tuy nhiên, điều khiến dư luận bất ngờ hơn nữa là chuyện cựu Thủ tướng Yukio Hatoyama cho biết sẽ ủng hộ ông Ozawa ra tranh cử. "Tôi quyết định tham gia tranh cử chức Chủ tịch DPJ sau khi cựu Thủ tướng Yukio Hatoyama cho biết sẽ ủng hộ tôi". Phát biểu trong một cuộc họp báo, cựu Tổng Thư ký Ozawa cho biết.
 Thủ tướng Naoto Kan liệu có thể vượt qua sóng gió mới? |
Câu hỏi đặt ra hiện nay là tại sao ông Ichiro Ozawa lại tuyên bố tranh cử trong thời điểm này và tại sao cựu Thủ tướng Yukio Hatoyama lên tiếng ủng hộ ông khi mà chỉ một ngày trước đó (24/8), ông Hatoyama vẫn bảo lưu quan điểm sẽ ủng hộ Thủ tướng đương nhiệm Naoto Kan? Rõ ràng việc ông Ichiro Ozawa tuyên bố tranh cử chức Chủ tịch đảng đang đặt Thủ tướng Naoto Kan vào "một thế khó" khi bản thân Thủ tướng đương nhiệm sẽ phải đối mặt với một đối thủ ngay từ chính nội bộ đảng mình. Và nguy hại hơn, nó sẽ đặt ra những dấu hỏi lớn về chuyện "có hay không" những mâu thuẫn ngấm ngầm đang tồn tại trong nội bộ đảng Dân chủ Nhật Bản (DPJ) cầm quyền. Cần nhắc lại rằng việc tranh chức Chủ tịch DPJ cũng đồng nghĩa với tranh vị trí đứng đầu Chính phủ của Thủ tướng Naoto Kan, và như vậy rõ ràng là ông Ichiro Ozawa đã gửi tới một lời tuyên chiến với Thủ tướng Kan. Hoặc cũng có thể nói cuộc tranh giành quyền lực đã bùng phát trong nội bộ đảng DPJ cầm quyền.
Trở lại với những câu hỏi "tại sao" ở trên. Theo giới phân tích, có khá nhiều lý do khiến ông Ozawa thay đổi "đột ngột" như vậy. Bản thân ông Ozawa là một lãnh đạo cựu trào và thế hệ lãnh đạo thứ 1 của đảng DPJ. Khi cựu Thủ tướng Hatoyama buộc phải ra đi, Thủ tướng Naoto Kan thay thế, trong nội bộ đảng Dân chủ cầm quyền cũng đã có nhiều quan điểm khác nhau. Thời gian hơn 2 tháng cầm quyền có lẽ chưa đủ để Thủ tướng Naoto Kan thể hiện những mặt mạnh của mình. Uy tín của ông Kan không thật nổi trội và DPJ không đạt được mục tiêu trong cuộc bầu cử Thượng viện giữa nhiệm kỳ mới rồi. Vì thế, cuộc bầu cử tháng 9 tới sẽ là cơ hội "mở" để các ứng viên đua tranh. Và lẽ dĩ nhiên, ông Ozawa khó có thể bỏ qua cơ hội này. Dẫu có thể hiểu được phần nào nguyên nhân khiến ông Ozawa thay đổi, song thật khó hiểu nếu xét đến những lý do làm cựu Thủ tướng Hatoyama đột ngột quay sang ủng hộ ông Ozawa. Theo lời giải thích của cựu Thủ tướng Hatoyama thì việc "ông ủng hộ cựu Tổng Thư ký Ozawa đơn giản là vì chính ông là người mời ông Ozawa gia nhập DPJ vào năm 2003".
Hãy khoan nói đến việc ai là người sẽ giành thắng lợi trong cuộc bầu cử của đảng DPJ tháng 9 tới. Thực tế hiện nay cho thấy, tình hình nội bộ của DPJ thời gian tới sẽ rất phức tạp khi cuộc đua giữa các lực lượng ủng hộ ông Ozawa và Thủ tướng Kan bắt đầu nổ ra. Ngay sau tuyên bố của cựu Tổng Thư ký Ozawa, nhóm nghị sĩ thân cận với ông này đã bày tỏ hy vọng ông sẽ giành chiến thắng trước Thủ tướng Naoto Kan trong cuộc tranh cử Chủ tịch DPJ, qua đó đảm nhiệm luôn chức Thủ tướng Nhật Bản. Tuy nhiên, quyết định tranh cử của ông Ozawa chắc chắn sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức. Trước hết sẽ là sự phản đối mạnh mẽ của nhóm các nghị sĩ ủng hộ Thủ tướng Naoto Kan (do Bộ trưởng Giao thông Seiji Maehara và Bộ trưởng Tài chính Yosshihiko Noda đứng đầu) muốn thoát khỏi ảnh hưởng của ông Ozawa.
Những yếu tố này cho thấy "gió chưa thể lặng" trên chính trường Nhật Bản. Giới phân tích nhận định, DPJ sẽ phải mất nhiều thời gian mới có thể khiến "sóng yên biển lặng" sau cuộc tranh giành quyền lực này. Tuy nhiên, dù kết quả cuối cùng có như thế nào thì sức mạnh của DPJ cũng sẽ bị suy yếu dẫn tới nhiều nguy cơ mới trong đó có sự mất ổn định Chính phủ. Thêm một thông tin khá ảm đạm nữa là chuyện nợ tồn đọng của chính quyền trung ương hiện ở mức cao kỷ lục (904.080 tỷ yên vào cuối tháng 6/2010). Rõ ràng, DPJ đang đứng trước rất nhiều thách thức.
Nhật Quang(RFI, BBC)