Những ngày này, các cánh đồng trồng kiệu dọc Quốc lộ 14E, đoạn qua xã Thăng Bình (TP Đà Nẵng) lại rộn ràng, tấp nập thương lái đến thu mua.
Kiệu được trồng trên đất cát và vùng Thăng Bình là nơi trồng kiệu lớn nhất của tỉnh Quảng Nam cũ – nay là TP Đà Nẵng.
Gia đình bà Nguyễn Thị Thủy trồng khoảng 6 sào kiệu, xuống giống vào tháng 7 âm lịch. Đợt lũ cuối tháng năm ngoái khiến 2 sào bị hư hỏng, phải bỏ, bà nỗ lực chăm sóc diện tích còn lại và đến nay đã bước vào giai đoạn thu hoạch.
“Đầu tháng Chạp, người dân nhổ kiệu bán từ từ đến Tết Nguyên đán. Đến ngày 24 âm lịch thì thu hoạch xong, sau Tết đất được trồng các loại cây ngắn ngày khác”, bà Thủy cho biết.
Theo ông Phan Văn Liền, mỗi sào kiệu sau thu hoạch cho khoảng 400kg củ. Với giá hiện nay khoảng 30.000 đồng/kg, mỗi sào mang về cho gia đình ông khoảng 12 triệu đồng.
“Mấy năm trước mỗi sào chỉ loanh quanh 7–8 triệu đồng. Vụ kiệu năm nay sản lượng tương đối tốt hơn năm ngoái, củ to, đẹp, giá cả nhỉnh hơn nên bà con rất phấn khởi”, ông Liền nói.
Để kiệu cho củ to, bà Phan Thị Liên chưa vội thu hoạch mà dự định chăm sóc thêm khoảng một tuần nữa. Hiện bà đã trồng xen canh cây đậu đen.
“Kiệu chỉ bán dịp Tết. Đến tháng 3 âm lịch sẽ thu hoạch đậu rồi bỏ đất vì đất khô quá, canh tác không hiệu quả. Đến tháng 7 âm lịch lại xuống giống trồng kiệu cho vụ Tết năm sau”, bà Liên chia sẻ.
Theo người dân, kiệu được trồng trên các luống cao hơn 30 cm để khi mưa lớn, nước thoát nhanh, tránh bị thối củ.
Đầu tháng 12, cánh đồng kiệu chuyển sang màu vàng, cũng là thời điểm nông dân ra đồng thu hoạch.
Trong quá trình canh tác, người trồng phải thường xuyên làm cỏ, tưới nước khi trời nắng và phun thuốc phòng trừ sâu bệnh.
Để lấy củ, người dân đặt ngược chiếc liềm gắn vào một đoạn gỗ, cắm chặt xuống đất. Hai tay nắm phần lá và rễ, đưa vào liềm cắt dứt để lấy củ. Công việc này đòi hỏi sự cẩn thận, bởi chỉ cần sơ ý là có thể bị cứa vào lưỡi liềm, đứt tay.
Củ kiệu sau khi cắt bỏ lá và rễ được đảo đi đảo lại nhiều lần cho cát rơi ra, rồi mới cho vào bao tải.
Mỗi ngày, thương lái đến tận ruộng thu mua từ 2–5 tấn củ kiệu. Do đường vào cánh đồng nhỏ hẹp, xe tải không thể vào tận nơi, người dân phải dùng xe máy chở kiệu ra đường lớn để tập kết, sau đó vận chuyển đi phân phối khắp các nơi.
Kiệu mua đem về sẽ được làm sạch, phơi héo cùng cà rốt, đu đủ, củ cải, hành, ớt để làm dưa món. Trong ngày Tết, món ăn này thường được dùng kèm với bánh chưng, bánh tét và thịt heo.
