Không được huy động phụ huynh đóng góp tổ chức ngày 20/11
Theo luật sư Vương Thị Liễu (đoàn luật sư TP Hà Nội), tại Công văn số 8010/BGDĐT-NGCBQLGD ngày 11/11 về tổ chức các hoạt động kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, Bộ GD&ĐT đề nghị các sở GD&ĐT, cơ sở giáo dục tổ chức hoạt động kỷ niệm theo hướng trang trọng, thiết thực, hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế.
Bộ GD&ĐT yêu cầu đổi mới hình thức tổ chức theo hướng tinh gọn, ý nghĩa; không tổ chức các hoạt động phô trương, hình thức, gây tốn kém, lãng phí. Các hoạt động được khuyến khích tổ chức tại cơ sở giáo dục, gắn với sinh hoạt chuyên môn, giáo dục truyền thống và xây dựng văn hóa học đường.
Đáng chú ý, tại điểm c khoản 1, Công văn nêu rõ: "Tuyệt đối không được huy động đóng góp từ người học, cha mẹ người học để tổ chức các hoạt động kỷ niệm".

Dịp 20/11, nhiều phụ huynh băn khoăn việc tặng hoa, quà hay phong bì cho giáo viên có vi phạm quy định hay không? (Ảnh minh họa - AI).
Như vậy, nhà trường không được vận động phụ huynh đóng góp kinh phí để tổ chức lễ kỷ niệm 20/11. Việc lập danh sách thu tiền, ấn định mức đóng góp bình quân hoặc gây áp lực để cha mẹ học sinh tham gia các khoản chi phục vụ ngày lễ đều không phù hợp với tinh thần chỉ đạo này.
Trước đó, Thông tư 16/2018/TT-BGDĐT của Bộ GD&ĐT về tài trợ cho các cơ sở giáo dục cũng quy định việc tài trợ phải bảo đảm nguyên tắc tự nguyện, công khai, minh bạch, không ép buộc; không quy định mức tài trợ bình quân, mức tài trợ tối thiểu và không được lợi dụng việc tài trợ để ép buộc đóng góp.
Cần phân biệt khoản tài trợ cho cơ sở giáo dục với việc phụ huynh tự nguyện tặng quà tri ân giáo viên. Tuy nhiên, việc tổ chức hoạt động kỷ niệm tại trường không được biến thành lý do để vận động, thu tiền phụ huynh.
Giáo viên có được nhận quà từ phụ huynh?
Luật sư Liễu cho rằng, đây là vấn đề được nhiều người quan tâm mỗi dịp 20/11. Không ít phụ huynh cho rằng hoa, bánh, giỏ quà hay phong bì chỉ là cách thể hiện tình cảm, sự biết ơn đối với người trực tiếp dạy dỗ con em mình.
Tuy nhiên, dưới góc độ pháp luật, việc tặng và nhận quà trong mối quan hệ công việc cần được xem xét theo quy định về phòng, chống tham nhũng.
Khoản 2 Điều 22 Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 quy định cơ quan, tổ chức, đơn vị, người có chức vụ, quyền hạn không được trực tiếp hoặc gián tiếp nhận quà tặng dưới mọi hình thức của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có liên quan đến công việc do mình giải quyết hoặc thuộc phạm vi quản lý của mình.
Cụ thể hóa quy định này, Điều 25 Nghị định 59/2019/NĐ-CP quy định người có chức vụ, quyền hạn không được nhận quà tặng dưới mọi hình thức từ cá nhân, tổ chức có liên quan đến công việc do mình giải quyết hoặc thuộc phạm vi quản lý.
Đối chiếu với môi trường giáo dục, giáo viên có trách nhiệm giảng dạy, quản lý và đánh giá học sinh theo nhiệm vụ được phân công. Đặc biệt, giáo viên tại các cơ sở giáo dục công lập, được tuyển dụng và làm việc theo chế độ hợp đồng làm việc, có tư cách là viên chức và thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về phòng, chống tham nhũng. Vì vậy, việc nhận quà từ phụ huynh có con em do mình trực tiếp giảng dạy, quản lý phải tuân thủ các quy định pháp luật về nhận quà tặng nêu trên.
Nếu được phụ huynh tặng quà, giáo viên phải xử lý thế nào?
Luật sư Vương Thị Liễu cho biết, Theo Điều 26 Nghị định 59/2019/NĐ-CP, khi nhận được quà tặng không đúng quy định, người có chức vụ, quyền hạn phải từ chối. Trường hợp không thể từ chối, người nhận phải báo cáo thủ trưởng cơ quan, tổ chức, đơn vị mình hoặc thủ trưởng cấp trên trực tiếp và nộp lại quà tặng để xử lý theo quy định.
Thời hạn thực hiện là 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được quà tặng. Báo cáo phải thể hiện bằng văn bản, nêu rõ thông tin người tặng, loại và giá trị quà tặng, thời gian, địa điểm, hoàn cảnh nhận quà cũng như mối quan hệ với người tặng.
Đối với quà tặng bằng tiền hoặc giấy tờ có giá, theo Điều 27 Nghị định 59/2019/NĐ-CP, thủ trưởng cơ quan, đơn vị tổ chức tiếp nhận, bảo quản và làm thủ tục nộp vào ngân sách nhà nước. Với quà tặng bằng hiện vật, cơ quan có trách nhiệm tiếp nhận, xác định giá trị, tổ chức xử lý theo quy định.
Như vậy, nếu thuộc trường hợp pháp luật không cho phép nhận quà, giáo viên không nên giữ lại với lý do món quà có giá trị thấp hoặc phụ huynh tặng xuất phát từ tình cảm.

Luật sư Vương Thị Liễu (đoàn luật sư TP Hà Nội). Ảnh: NVCC.
Phụ huynh nên tri ân thầy cô thế nào cho phù hợp?
Luật sư cho rằng, tặng quà ngày 20/11 xuất phát từ truyền thống tôn sư trọng đạo, nhưng không nên trở thành nghĩa vụ hoặc áp lực tài chính đối với gia đình học sinh.
Phụ huynh có thể lựa chọn những cách thể hiện tình cảm giản dị như gửi lời chúc, viết thiệp cảm ơn, động viên thầy cô hoặc hướng dẫn con tự làm một món quà nhỏ mang ý nghĩa tinh thần.
Nếu nhà trường có quy định không nhận hoa, quà, phụ huynh cần tôn trọng và thực hiện theo hướng dẫn của nhà trường. Không nên tự ý tổ chức thu tiền, đặt mức đóng góp hoặc phân công các gia đình phải mua quà tặng riêng cho giáo viên.
Đối với giáo viên, việc ứng xử minh bạch, từ chối những món quà không phù hợp và không gợi ý, yêu cầu phụ huynh tặng quà cũng là cách giữ gìn hình ảnh, uy tín của nhà giáo.