Thường xuyên phải nói nhiều, nói to trong môi trường lớp học đông học sinh khiến giáo viên dễ gặp các vấn đề về dây thanh, trong đó có hạt xơ và polyp dây thanh.
Chủ động sử dụng giọng nói hợp lý, dành thời gian nghỉ giọng và thăm khám sớm khi bị khàn tiếng là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ "công cụ lao động" đặc biệt này.
Giọng nói là công cụ làm việc không thể thiếu đối với giáo viên. Mỗi ngày, nhiều thầy cô phải giảng dạy liên tục nhiều tiết, thường xuyên nói với âm lượng lớn để học sinh ở cuối lớp có thể nghe rõ. Tình trạng này kéo dài, đặc biệt trong môi trường lớp học đông người, nhiều tiếng ồn, có thể khiến dây thanh phải hoạt động quá mức, dẫn đến tổn thương.
Những người thường xuyên sử dụng giọng nói với cường độ cao như giáo viên, ca sĩ, MC, nhân viên bán hàng, tư vấn viên… là nhóm có nguy cơ gặp các vấn đề về thanh quản. Trong đó, hạt xơ dây thanh là một trong những tổn thương thường gặp.
1. Lạm dụng giọng nói có thể gây hạt xơ dây thanh
Khi phát âm, hai dây thanh khép lại và rung động để tạo ra âm thanh. Nếu phải nói liên tục, nói quá to hoặc cố gắng át tiếng ồn trong thời gian dài, hai dây thanh sẽ chịu tác động cơ học lặp đi lặp lại. Điều này có thể gây phù nề, viêm và hình thành các tổn thương lành tính như hạt xơ hoặc polyp dây thanh.
Hạt xơ dây thanh thường xuất hiện tại những vị trí chịu va chạm nhiều trên hai dây thanh. Khi hạt xơ hình thành, hai dây thanh có thể không khép kín hoàn toàn trong lúc phát âm, khiến luồng hơi thoát ra ngoài. Người bệnh thường có biểu hiện khàn tiếng, giọng thô, yếu, nhanh mệt khi nói hoặc phải gắng sức mới phát ra âm thanh.
Ở giáo viên, tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến giao tiếp mà còn tác động trực tiếp đến công việc giảng dạy. Nhiều người vẫn cố nói dù giọng đã khàn, khiến dây thanh tiếp tục chịu áp lực và tổn thương có nguy cơ trở nên nghiêm trọng hơn.
Ngoài hạt xơ, người thường xuyên sử dụng giọng nói còn có thể gặp các vấn đề khác như polyp dây thanh, viêm thanh quản hoặc rối loạn chức năng phát âm. Vì vậy, khi xuất hiện tình trạng khàn tiếng kéo dài, nhanh mệt khi nói, hụt hơi hoặc thường xuyên mất tiếng, giáo viên không nên chủ quan cho rằng đây chỉ là biểu hiện mệt giọng thông thường.

Giáo viên thường xuyên nói nhiều, nói to dễ bị tổn thương dây thanh. Ảnh BVCC.
2. Những cách giúp giáo viên bảo vệ giọng nói
Để hạn chế nguy cơ tổn thương dây thanh, giáo viên cần kết hợp điều chỉnh cách sử dụng giọng nói với việc chăm sóc sức khỏe thanh quản.
Sử dụng máy trợ giảng khi cần thiết
Trong điều kiện nhiều lớp học có sĩ số đông, giáo viên phải giảng dạy 4 - 5 tiết mỗi ngày, việc liên tục nói lớn để học sinh nghe rõ có thể khiến dây thanh nhanh mệt mỏi. Vì vậy, nhà trường nên quan tâm trang bị micro, máy trợ giảng phù hợp để hỗ trợ giáo viên khuếch đại âm thanh.
Đây là giải pháp thiết thực giúp giảm cường độ phát âm, hạn chế tình trạng phải gắng sức khi giảng bài, đặc biệt trong những lớp học đông học sinh hoặc môi trường có nhiều tiếng ồn.
Chủ động bố trí thời gian nghỉ giọng
Giáo viên nên tận dụng những khoảng thời gian học sinh làm bài tập, thảo luận nhóm hoặc thực hiện nhiệm vụ cá nhân để thanh quản được nghỉ ngơi. Việc thiết kế bài giảng linh hoạt, tăng cường hoạt động tương tác, giao nhiệm vụ học tập và khuyến khích học sinh chủ động trao đổi cũng giúp giảm thời gian giáo viên phải nói liên tục.
Đặc biệt, không nên cố nói to hoặc hét để duy trì trật tự lớp học. Thay vào đó, giáo viên có thể sử dụng tín hiệu, quy ước hoặc các phương pháp quản lý lớp học phù hợp.
Duy trì độ ẩm cho niêm mạc họng
Khi nói nhiều, niêm mạc đường hô hấp có thể bị khô, gây cảm giác rát họng, khó chịu và khiến việc phát âm trở nên khó khăn hơn. Giáo viên nên chuẩn bị nước uống khi lên lớp, thỉnh thoảng nhấp từng ngụm nhỏ để giữ ẩm cho cổ họng.
Bên cạnh đó, cần uống đủ nước trong ngày, tránh để cơ thể rơi vào tình trạng thiếu nước. Nước ấm có thể giúp cổ họng dễ chịu hơn khi bị khô, nhưng không nên uống nước quá nóng vì có thể gây kích ứng niêm mạc.
Nghỉ giọng khi xuất hiện khàn tiếng
Khi bị khàn tiếng, giáo viên cần giảm tối đa việc sử dụng giọng nói, tránh nói to, nói liên tục hoặc cố phát âm khi giọng đã mệt. Nghỉ giọng là biện pháp quan trọng giúp dây thanh có thời gian phục hồi.
Đây có thể là yêu cầu khó thực hiện đối với người làm nghề giáo. Tuy nhiên, nếu tiếp tục gắng sức khi dây thanh đang bị tổn thương, tình trạng phù nề và kích ứng có thể kéo dài hoặc nghiêm trọng hơn. Giáo viên cũng nên tránh thì thầm kéo dài, bởi cách nói này không nhất thiết giúp dây thanh được nghỉ ngơi.
Không tự ý mua thuốc khi bị khàn tiếng
Một sai lầm thường gặp là tự mua kháng sinh hoặc các loại thuốc điều trị viêm họng khi bị khàn tiếng. Tuy nhiên, khàn tiếng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân và không phải trường hợp nào cũng do nhiễm khuẩn. Kháng sinh không có tác dụng điều trị hạt xơ hoặc polyp dây thanh, do đó không nên sử dụng khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Khi bị khàn tiếng kéo dài, tái diễn hoặc ảnh hưởng đến công việc, giáo viên nên đến cơ sở y tế có chuyên khoa tai mũi họng để được thăm khám. Bác sĩ có thể chỉ định nội soi thanh quản nhằm đánh giá tình trạng dây thanh, xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được hướng dẫn nghỉ giọng, điều chỉnh kỹ thuật phát âm, tập luyện phục hồi chức năng giọng nói hoặc sử dụng thuốc theo chỉ định. Không nên tự ý dùng thuốc chống phù nề, thuốc xịt họng hay các loại thuốc khác khi chưa được bác sĩ thăm khám và đánh giá.
Đối với hạt xơ dây thanh, điều trị bảo tồn kết hợp điều chỉnh thói quen sử dụng giọng nói thường được ưu tiên. Phẫu thuật có thể được cân nhắc khi tổn thương ảnh hưởng đáng kể đến giọng nói, không đáp ứng với các phương pháp điều trị phù hợp hoặc có chỉ định chuyên môn. Sau điều trị, người bệnh vẫn cần thay đổi cách sử dụng giọng nói để hạn chế nguy cơ tái phát.
Giọng nói là tài sản nghề nghiệp quý giá của mỗi giáo viên. Vì vậy, đừng đợi đến khi mất tiếng mới quan tâm chăm sóc dây thanh. Sử dụng máy trợ giảng, bố trí thời gian nghỉ giọng, uống đủ nước và thăm khám sớm khi bị khàn tiếng là những biện pháp đơn giản nhưng có ý nghĩa lâu dài trong việc bảo vệ giọng nói.

