Ho về đêm có thể khiến trẻ khó ngủ, mệt mỏi và ảnh hưởng đến sinh hoạt. Cha mẹ cần xác định nguyên nhân, chăm sóc đúng cách và nhận biết những dấu hiệu bất thường để đưa trẻ đi khám kịp thời.
Ho là một phản xạ bảo vệ giúp cơ thể loại bỏ đờm, dịch tiết và các chất kích thích khỏi đường hô hấp. Khi trẻ nằm xuống, dịch nhầy từ mũi có thể chảy xuống phía sau họng, gây kích thích và làm trẻ ho nhiều hơn. Không khí trong phòng quá khô, khói thuốc lá, bụi nhà hoặc các chất gây dị ứng cũng có thể khiến triệu chứng tăng lên.
Một số nguyên nhân thường gặp khiến trẻ ho về đêm gồm: Cảm lạnh, nhiễm virus; viêm mũi dị ứng; hen phế quản; trào ngược dạ dày - thực quản; viêm phế quản, viêm phổi…
1. Làm gì để giúp trẻ giảm ho ban đêm?
Trước hết, cha mẹ cần giữ môi trường ngủ thông thoáng, tránh khói thuốc lá, mùi nước hoa, khói nhang, bụi và các tác nhân mà trẻ từng có biểu hiện dị ứng. Có thể vệ sinh chăn, ga, gối và phòng ngủ thường xuyên, nhất là với trẻ có cơ địa dị ứng hoặc hen.
Nếu không khí trong phòng khô, có thể sử dụng máy tạo ẩm phù hợp và vệ sinh thiết bị thường xuyên để tránh phát sinh nấm mốc, vi khuẩn. Không nhất thiết phải đặt điều hòa ở một mức nhiệt cố định như 25 độ C; quan trọng là duy trì nhiệt độ dễ chịu, tránh để trẻ bị quá lạnh hoặc quá nóng.
Chăm sóc và điều trị bệnh nhi tại Trung tâm Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Trung ương. Ảnh: BV
Với trẻ nghẹt mũi, cha mẹ có thể nhỏ hoặc rửa mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý phù hợp với lứa tuổi, giúp làm sạch dịch tiết và giảm kích thích ở họng. Khi rửa mũi cho trẻ, cần thực hiện đúng kỹ thuật, tránh gây tổn thương niêm mạc hoặc khiến trẻ sặc.
Trẻ trên 1 tuổi có thể được sử dụng một lượng nhỏ mật ong trước khi ngủ nếu phù hợp, bởi mật ong có thể giúp làm dịu họng và giảm ho ở một số trẻ. Tuyệt đối không cho trẻ dưới 1 tuổi dùng mật ong vì nguy cơ ngộ độc botulinum.
Một số gia đình sử dụng các phương pháp dân gian như lá hẹ hấp đường phèn, quất hấp mật ong, gừng và mật ong hoặc tần dày lá (húng chanh). Những phương pháp này có thể được dùng như biện pháp hỗ trợ ở trẻ phù hợp, nhưng bằng chứng về hiệu quả điều trị còn hạn chế và không thể thay thế việc khám, chữa bệnh khi trẻ có bệnh lý hô hấp.
Cha mẹ không nên tự ý cho trẻ dùng thuốc ho, thuốc cảm phối hợp hoặc kháng sinh. Đặc biệt, trẻ nhỏ có thể gặp tác dụng không mong muốn nếu sử dụng thuốc không đúng loại, liều lượng hoặc độ tuổi.
2. Lưu ý khi trẻ ho kèm trào ngược
Nếu nghi ngờ ho liên quan đến trào ngược, không nên cho trẻ ăn quá no hoặc ăn, uống sát giờ đi ngủ. Với trẻ lớn, có thể duy trì khoảng cách phù hợp giữa bữa ăn cuối và thời điểm nằm ngủ theo hướng dẫn của bác sĩ.
Tuy nhiên, không nên tự ý kê cao đầu hoặc dùng gối cho trẻ sơ sinh để chống trào ngược vì có thể làm tăng nguy cơ tư thế ngủ không an toàn. Trẻ sơ sinh nên được đặt nằm ngửa trên bề mặt phẳng, chắc chắn khi ngủ.
3. Khi nào trẻ ho cần đi khám?
Cha mẹ cần đưa trẻ đi khám nếu ho kéo dài, tái diễn nhiều lần hoặc ảnh hưởng rõ đến giấc ngủ, ăn uống và sinh hoạt. Đặc biệt, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế sớm khi trẻ có các dấu hiệu như:
- Khó thở, thở nhanh, thở rút lõm lồng ngực, tím tái hoặc khò khè nhiều.
- Trẻ lừ đừ, khó đánh thức, co giật hoặc có biểu hiện bất thường về ý thức.
- Bỏ bú, bỏ ăn, nôn nhiều hoặc có dấu hiệu mất nước.
- Ho kèm sốt cao hoặc sốt kéo dài, tình trạng ngày càng nặng.
- Ho ra máu.
- Đau ngực, trẻ mệt nhiều hoặc có biểu hiện suy kiệt.
- Ho kéo dài hoặc tái diễn nhiều đợt mà chưa xác định được nguyên nhân.
Đờm có màu vàng hoặc xanh không đồng nghĩa chắc chắn với nhiễm khuẩn và không phải cứ có đờm là cần dùng kháng sinh. Việc điều trị cần dựa trên nguyên nhân và thăm khám thực tế.
Tóm lại: Ho về đêm ở trẻ có thể chỉ là triệu chứng của một đợt nhiễm virus thông thường nhưng cũng có thể liên quan đến hen, dị ứng, trào ngược hoặc bệnh lý đường hô hấp khác. Cha mẹ nên tập trung vào việc giữ môi trường ngủ phù hợp, làm thông thoáng mũi, tránh khói thuốc và theo dõi các dấu hiệu bất thường. Khi trẻ khó thở, tím tái, lừ đừ hoặc có triệu chứng nặng, cần đưa trẻ đi cấp cứu thay vì tiếp tục tự chăm sóc tại nhà.
